Thu gom và xử lý rác thải ở nông thôn, nhất là bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đã qua sử dụng góp phần tạo môi trường sống xanh - sạch - đẹp - an toàn. Đây là một trong những tiêu chí quan trọng để đáp ứng yêu cầu theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

Mối nguy từ bao bì thuốc BVTV

Do phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, vùng nông thôn ĐBSCL đang thải ra lượng lớn bao bì phân bón và thuốc BVTV sau sử dụng. Điều đáng lưu ý lượng thuốc tồn dư trong bao bì phế thải nếu đốt hoặc chôn lấp sai cách sẽ gây ô nhiễm đất, nước, không khí và độc hại cho sức khỏe. Do đó, bao bì thuốc BVTV cần được thu gom và tiêu hủy theo quy trình nghiêm ngặt.

Thu gom bao bì thuốc BVTV qua sử dụng đổi lấy quà được triển khai trên địa bàn TP Cần Thơ năm 2026. Ảnh: C.T

Thời gian qua, ngành Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) vùng ĐBSCL cùng với nông dân thường xuyên ra quân thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV. Ngành cũng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ nông dân xây dựng các mô hình hiệu quả như: mô hình cánh đồng “không rác thải”; mô hình xây dựng các điểm thu gom và bể chứa vỏ bao bì thuốc BVTV... Phối hợp với doanh nghiệp thực hiện các chương trình đổi bao bì thuốc BVTV lấy quà tặng... Dù vậy, tình trạng nông dân vứt bỏ bao bì thuốc BVTV xuống đồng ruộng, kênh mương, nơi công cộng... vẫn tiếp diễn, gây ô nhiễm môi trường sinh thái và tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe con người.

Ông Hồ Văn Út Nhỏ ngụ ấp Trà Bết, xã Ngọc Tố, TP Cần Thơ, cho biết: “Hầu hết bà con đều ý thức thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng, nhưng lại đem đốt ảnh hưởng môi trường không khí. Nông dân rất mong các đơn vị chức năng thường xuyên tổ chức các đợt thu gom, xử lý theo đúng quy định”. Theo ông Nguyễn Văn Xây ở xã Trường Thành, TP Cần Thơ, nông dân mong các cơ quan chức năng thường xuyên tổ chức các chương trình đổi bao bì thuốc BVTV lấy quà và phối hợp các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thuốc BVTV mua lại bao bì thuốc BVTV sau sử dụng. Việc làm này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV đúng cách, góp phần xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp -  an toàn ở nông thôn.

Cần sự chung tay của cộng đồng

Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của cộng đồng và toàn xã hội. Do vậy, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường, chung tay làm cho môi trường xanh, sạch, đẹp và ngày càng tốt hơn. Đặc biệt, thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV đúng cách là rất quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cho con người và môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao nhận thức và hành động của mỗi người dân để khắc phục tình trạng vứt bỏ bao bì thuốc BVTV ra môi trường; nâng cao vai trò, trách nhiệm của các bên có liên quan, nhất là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thuốc BVTV.

Đồng hành cùng ngành chức năng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV. Điển hình như Công ty TNHH Syngenta Việt Nam phối hợp cùng Sở NN&MT TP Cần Thơ và nhiều địa phương trong cả nước triển khai Chương trình “Môi trường sạch - cuộc sống xanh”. Qua đó, hàng ngàn cây xanh được trồng mới và hàng trăm tấn bao bì thuốc BVTV đã qua sử dụng được đổi thành những phần quà thiết thực như đường, dầu ăn, hạt nêm. Tại TP Cần Thơ, trong những ngày đầu tháng 6 vừa qua, đã có 1.000 cây xanh được trồng mới và 10 tấn bao bì thuốc BVTV được thu gom đổi quà từ chương trình này.

Theo ông Trần Thanh Vũ, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Syngenta Việt Nam, Chương trình “Môi trường sạch - cuộc sống xanh” được triển khai thực hiện hơn 10 năm qua để cùng chính quyền địa phương và nông dân xây dựng môi trường sạch, cuộc sống xanh, hướng đến xây dựng nền nông nghiệp và nông thôn xanh - sạch - đẹp. Năm 2026, chương trình triển khai tại TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và Ninh Bình, với các hoạt động tập huấn sử dụng thuốc BVTV, thực hiện thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng để xử lý đúng quy định và tổ chức trồng cây xanh tại địa phương. Công ty sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và bà con nông dân để thực hiện chương trình trong những năm tới.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, chia sẻ là thành phố trực thuộc Trung ương nhưng sản xuất nông nghiệp của Cần Thơ vẫn là ngành kinh tế quan trọng, tạo sinh kế cho phần lớn nông dân. Trình độ thâm canh ngày càng cao đồng nghĩa với việc sử dụng vật tư nông nghiệp ngày càng nhiều. Do đó, bảo vệ môi trường và thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng vẫn còn là vấn đề khá nan giải, đòi hỏi sự chung sức, kiên trì của cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Mỗi chúng ta cần nâng cao nhận thức và có hành động cụ thể làm cho môi trường ngày càng sạch hơn, cuộc sống ngày càng xanh hơn.

KHÁNH TRUNG