Theo dự báo, tháng 4-2026, thời tiết khô hạn, nắng nóng, xâm nhập mặn (XNM) tiếp tục diễn ra gay gắt tại vùng ĐBSCL, ảnh hưởng sinh hoạt, sản xuất của người dân. Công tác ứng phó, phòng, chống khô hạn, XNM đang cần sự nỗ lực thực hiện của các ngành, các cấp và người dân.

Hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng

Viện Khoa học thủy lợi miền Nam dự báo: Tháng 4-2026, XNM trên sông Cửu Long có thể ảnh hưởng đến lấy nước của các công trình thủy lợi cách biển từ 30-38km; sông Vàm Cỏ Tây và Vàm Cỏ Đông mặn xâm nhập từ 43-50km vào các ngày triều cường. Khả năng nguồn nước về các tiểu vùng ĐBSCL khá, nhưng XNM vẫn tiếp tục diễn ra. Vùng thượng ĐBSCL, bao gồm phần đất tỉnh An Giang, Đồng Tháp, thượng nguồn Tây Ninh (thuộc vùng Đồng Tháp Mười) và TP Cần Thơ nguồn nước đảm bảo.

Vùng giữa ĐBSCL, bao gồm phần đất thuộc TP Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp, Tây Ninh, Vĩnh Long và vùng được kiểm soát mặn ở Cà Mau, dự báo ranh mặn 4g/l ảnh hưởng sâu nhất trên các cửa sông Cửu Long trong tháng 4-2026, xuất hiện vào các kỳ triều cường tới, đợt từ ngày 15 đến 18-4 khoảng 30-35km; trên hệ thống sông Vàm Cỏ, mặn vào sâu nhất khoảng 43-50km. XNM cần được tập trung kiểm soát bởi các hệ thống thủy lợi, vận hành hợp lý các công trình kiểm soát mặn sẽ ngăn chặn tình trạng ảnh hưởng đến sản xuất.

Vùng ven biển ĐBSCL, bao gồm các xã, phường ven biển thuộc tỉnh Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cà Mau, Tây Ninh và TP Cần Thơ. Mặn xâm nhập sâu vào các kỳ triều cường, vận hành thủy điện (thượng nguồn sông Mekong) có thể làm thay đổi chế độ dòng chảy và ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc có thể làm mặn vào sâu hơn so với dự báo. Để đảm bảo sản xuất trong tháng mùa khô này, các địa phương cần tăng cường giám sát mặn và cập nhật thường xuyên bản tin dự báo để có giải pháp ứng phó phù hợp.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn TP Cần Thơ ghi nhận 2 loại hình thiên tai xuất hiện và gây ảnh hưởng là sạt lở bờ sông, bờ biển và XNM. Trong đó, sạt lở bờ sông, bờ biển xảy ra 2 đợt với tổng chiều dài 70m, chưa ghi nhận thiệt hại về người và nhà ở. Đợt 1 sạt lở trên tuyến sông Rạch Vọp, ấp An Hòa, xã Thới An Hội; đợt 2 xảy ra tại vàm kênh Thốt Nốt thuộc khu vực Lân Thạnh 1, phường Thuận Hưng, làm ảnh hưởng cơ sở vật chất và sinh hoạt của người dân. XNM xuất hiện tại khu vực cửa sông, ven biển. Ngành NN&MT thành phố tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến XNM để kịp thời vận hành đóng mở các cống, âu thuyền ngăn mặn, đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Cũng theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, trong quý I-2026, đơn vị đã trình UBND thành phố phê duyệt kết quả thực hiện nhiệm vụ điều tra, đánh giá tài nguyên nước mặt; xác định các đặc trưng cơ bản, đánh giá diễn biến, lập bản đồ tài nguyên nước mặt trên địa bàn; chấp thuận chủ trương thực hiện 2 nhiệm vụ về xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật lập hành lang bảo vệ nguồn nước trên địa bàn; xây dựng danh mục nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn thành phố và ban hành Kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước mùa cạn năm 2026 phù hợp đặc điểm tình hình khô hạn, XNM hằng năm…

Tăng cường phòng, tránh

Mới đây, người dân tại vùng ven biển phường Khánh Hòa, TP Cần Thơ rất phấn khởi vì được Công ty Keppel Việt Nam phối hợp Báo Tiền Phong tổ chức bàn giao, trao tặng hệ thống máy lọc nước nhiễm phèn, mặn cho người dân tại địa phương. Ông Đặng Hải Âu, Trưởng ban nhân dân khu vực No Tom, phường Khánh Hòa, cho biết: "Được hỗ trợ hệ thống máy lọc nước sạch, bà con địa phương vui mừng, phấn khởi, không còn lo cảnh thiếu nước sạch sử dụng trong mùa khô hạn, XNM. Địa phương quản lý tốt máy lọc nước và cung cấp nước đầy đủ cho người dân trong khu vực và vùng lân cận".

Người dân phường Khánh Hòa lấy nước sinh hoạt từ hệ thống máy lọc do Công ty Keppel Việt Nam trao tặng.

Hệ thống máy lọc nước được đặt tại khu vực No Tom, vận hành hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời, được lắp áp mái tại chỗ, có khả năng xử lý nước nhiễm mặn, nhiễm phèn, cung cấp nguồn nước đạt tiêu chuẩn phục vụ sinh hoạt hằng ngày cho hàng trăm hộ dân trong khu vực No Tom và lân cận. Theo Công ty Keppel Việt Nam, trao tặng hệ thống máy lọc nước tại No Tom là hoạt động thuộc chương trình "Living Well - Nước sạch cho vùng nhiễm mặn" được triển khai từ năm 2022, đến nay đã mang nước sạch đến khoảng 157.000 người dân tại 11 xã, phường thuộc ĐBSCL, với tổng công suất khoảng 24 triệu lít nước/năm. Chương trình này tiếp tục được phát huy thời gian tới.

PGS.TS Nguyễn Nghĩa Hùng, Phó Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, nhận định: Trong tháng 4, XNM bất thường có thể làm ảnh hưởng đến nguồn nước và sản xuất trong các hệ thống thủy lợi ven biển như vùng Gò Công, cù lao Bảo và cù lao An Hóa (tỉnh Vĩnh Long), vùng ven biển thuộc hệ thống Nam Măng Thít (Vĩnh Long) và hệ thống Long Phú - Tiếp Nhật (TP Cần Thơ). Vì vậy, các địa phương cần chủ động tích trữ nước hợp lý và sử dụng nước tiết kiệm, đặc biệt là tại các vùng trồng cây ăn trái thuộc Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc - Mỏ Cày Nam tỉnh Vĩnh Long; vùng Kế Sách - TP Cần Thơ chuẩn bị các phương án ứng phó trong kỳ triều cường từ ngày 15 đến 18-4.

Sở NN&MT TP Cần Thơ cũng yêu cầu các địa phương tiếp tục triển khai giải pháp phòng, chống hạn hán, XNM, dự trữ nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh mùa khô năm 2026; tiếp tục thực hiện Kế hoạch số 106/KH-UBND ngày 9-3-2026 của UBND TP Cần Thơ về phòng chống hạn hán, thiếu nước, XNM trên địa bàn; theo dõi chặt chẽ thông tin dự báo khí tượng, thủy văn để chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống; theo dõi chặt chẽ các loại hình thiên tai có khả năng xảy ra và ảnh hưởng đời sống người dân để chủ động tham mưu UBND thành phố phương án chỉ đạo ứng phó kịp thời và hiệu quả.

Bài, ảnh: HÀ VĂN