(CTO) - Phòng, chống bạo lực gia đình hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc xử lý khi vụ việc xảy ra mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và kịp thời bảo vệ người bị bạo lực. Tại TP Cần Thơ, nhiều mô hình, cách làm thiết thực ở cơ sở đang góp phần đưa kiến thức, kỹ năng và các hoạt động hỗ trợ đến gần người dân, vun đắp gia đình no ấm, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh.

* Phát huy vai trò của cộng đồng

Ở tuổi 78, bà Phạm Thị Ngọc Hương, khu vực Long Thạnh 2, phường Thốt Nốt, vẫn tích cực tham gia công tác tại địa phương. Từ năm 1992, bà làm cộng tác viên dân số; hiện là Chủ nhiệm mô hình “Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng” và tham gia tổ hòa giải tại địa phương. Theo bà, những mâu thuẫn gia đình thường nảy sinh từ chuyện kinh tế, việc nuôi dạy con hoặc cách ứng xử giữa các thành viên.

Mô hình “Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng” hiện có 32 hộ tham gia. Khi nắm thông tin gia đình xảy ra cãi vã, “lời to, tiếng lớn”, bà Hương chủ động tìm hiểu, gặp gỡ, khuyên giải các bên. Đối với trường hợp mâu thuẫn kéo dài, bà cùng trưởng khu vực, cảnh sát khu vực và lực lượng liên quan hỗ trợ. 

Sự sâu sát, kiên trì và trách nhiệm của người làm công tác ở cơ sở như bà Hương đã góp phần giải quyết mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh, hạn chế nguy cơ dẫn đến bạo lực gia đình, củng cố sự gắn kết giữa các thành viên và gìn giữ bình yên trong mỗi gia đình.

Bà Phạm Thị Ngọc Hương, khu vực Long Thạnh 2, phường Thốt Nốt (thứ 2, bên trái qua), cùng các thành viên mô hình Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng tìm hiểu tài liệu tuyên truyền phòng, chống bạo lực gia đình. Ảnh: KIẾN QUỐC

Theo ông Nguyễn Tấn Lợi, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội phường Thốt Nốt, toàn phường hiện duy trì 14 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; 14 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình và 15 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng. Địa phương chú trọng lựa chọn những người có uy tín, kinh nghiệm và kỹ năng hòa giải tham gia các địa chỉ tin cậy; đồng thời duy trì đường dây nóng để tiếp nhận thông tin, hỗ trợ, can thiệp khi cần thiết.

Tại phường Thới An Đông, công tác gia đình được gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Hiện nay, địa phương duy trì 10 câu lạc bộ gia đình văn hóa phát triển bền vững, 09 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình và 11 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng. 

Bên cạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các mô hình còn chú trọng tư vấn, chia sẻ kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm xây dựng gia đình hạnh phúc. Qua đó giúp lực lượng ở cơ sở kịp thời nắm bắt, hỗ trợ giải quyết những mâu thuẫn mới phát sinh, hạn chế nguy cơ dẫn đến bạo lực gia đình.

* Ngăn chặn kịp thời, bảo vệ người bị bạo lực

Năm 2025, TP Cần Thơ ghi nhận 32 vụ bạo lực gia đình, chủ yếu là bạo lực tinh thần, thân thể và kinh tế. Người bị bạo lực đa phần là nữ giới, trong đó có 05 người từ 60 tuổi trở lên. Thực tế này cho thấy cùng với phòng ngừa, cần giúp người dân nhận diện đúng hành vi bạo lực để kịp thời lên tiếng và tìm kiếm sự hỗ trợ.

Bạo lực gia đình không chỉ là hành hạ, đánh đập, xâm hại sức khỏe, tính mạng. Các hành vi lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; ngăn cản quan hệ xã hội nhằm cô lập, gây áp lực thường xuyên về tâm lý; kiểm soát tài sản, thu nhập nhằm tạo sự lệ thuộc; cưỡng ép thành viên gia đình học tập, lao động quá sức… cũng là những hành vi bạo lực gia đình được pháp luật quy định. 

Pháp luật đồng thời nghiêm cấm các hành vi như kích động, xúi giục, giúp sức người khác thực hiện bạo lực gia đình; trả thù, đe dọa trả thù người giúp đỡ, người phát hiện, báo tin, tố giác; cản trở việc phát hiện, báo tin, tố giác, ngăn chặn, xử lý hoặc dung túng, bao che hành vi bạo lực gia đình.

Khi bạo lực gia đình xảy ra, yêu cầu trước hết là kịp thời ngăn chặn hành vi bạo lực, bảo đảm an toàn cho người bị bạo lực. Tùy theo tính chất, mức độ của vụ việc, cơ quan, người có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp như buộc chấm dứt hành vi bạo lực gia đình; cấm tiếp xúc theo quy định; bố trí nơi tạm lánh; hỗ trợ y tế, tư vấn tâm lý, trợ giúp pháp lý, trợ giúp xã hội và các hình thức hỗ trợ cần thiết khác.

Người bị bạo lực có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền bảo vệ sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp; yêu cầu áp dụng các biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, hỗ trợ theo quy định. Chính quyền địa phương, lực lượng công an, cơ sở y tế, cơ sở trợ giúp xã hội, tổ hòa giải, cộng đồng dân cư và các tổ chức liên quan có trách nhiệm phối hợp tiếp nhận, xử lý, hỗ trợ, bảo vệ người bị bạo lực.

Để việc can thiệp kịp thời, người dân cần biết những địa chỉ tiếp nhận tin báo, tố giác khi phát hiện hành vi bạo lực gia đình. Thông tin có thể được gửi đến UBND cấp xã nơi xảy ra vụ việc; cơ quan công an hoặc đồn biên phòng gần nơi xảy ra hành vi bạo lực; cơ sở giáo dục nếu người bị bạo lực là người học; trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác mặt trận ở khu dân cư; người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội cấp xã nơi xảy ra vụ việc và Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo quy định, cá nhân khi phát hiện hành vi bạo lực gia đình có trách nhiệm báo tin, tố giác ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Một tin báo đúng lúc có thể giúp ngăn hành vi bạo lực tiếp diễn, bảo vệ người bị bạo lực và tạo điều kiện để các lực lượng có trách nhiệm kịp thời vào cuộc.

Cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân tham gia hoạt động truyền thông về phòng, chống bạo lực gia đình, phòng, chống xâm hại trẻ em tại xã Thới Lai. Ảnh: Hội LHPN TP Cần Thơ cung cấp

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ, tính đến cuối năm 2025, toàn thành phố có gần 250 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình; gần 800 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; hơn 1.100 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình; hơn 1.200 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng và gần 900 đường dây nóng. Mạng lưới này tạo thêm những đầu mối để tuyên truyền, nắm bắt tình hình, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ người dân từ cơ sở.

Thời gian tới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng mô hình, để các câu lạc bộ, nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, địa chỉ tin cậy thực sự là nơi người dân có thể tìm đến khi cần hỗ trợ. Nội dung tuyên truyền cũng cần thiết thực, gần gũi, dễ tiếp cận, giúp người dân nhận diện đúng các hành vi bạo lực gia đình, hiểu rõ  quyền của người bị bạo lực và các địa chỉ cần báo tin khi phát hiện vụ việc bạo lực gia đình xảy ra.

Chủ động phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn đúng lúc, bảo vệ kịp thời người bị bạo lực và phát huy trách nhiệm cộng đồng là những yếu tố quan trọng để giữ gìn sự bình yên trong mỗi gia đình, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, văn minh.

KIẾN QUỐC

Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện.