Ngày 17-1-2012, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã phát đi thông điệp cảnh báo về bệnh viêm não mô cầu sau khi có dấu hiệu lây lan ở các khu công nghiệp tại TPHCM, đồng thời đưa ra nhận định: “Nguy cơ bệnh lây lan ra cộng đồng là rất lớn”. Tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2001- 2011, trung bình ghi nhận 650 trường hợp mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu mỗi năm, chủ yếu ở các tỉnh khu vực miền Bắc. Bệnh có xu hướng giảm từ năm 2006 đến nay (năm 2011 ghi nhận 305 trường hợp mắc và 4 trường hợp tử vong). Bệnh xảy ra chủ yếu vào mùa xuân.

Bệnh viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra (gọi là vi khuẩn não mô cầu). Bệnh viêm não mô cầu bao gồm các chứng viêm nặng của chất dịch và lớp màng bọc xung quanh não (viêm màng não), trong máu (nhiễm trùng máu và nhiễm khuẩn máu), phổi (viêm phổi), và khớp xương (viêm khớp).

Người bệnh thường có các triệu chứng như: Sốt cao đột ngột (thường là 38,50C hay hơn), ớn lạnh, nhức đầu nặng, khó thở, cổ và lưng bị đơ cứng, đau khớp xương, nôn mửa, buồn ngủ cực kỳ hoặc lẫn lộn, bất tỉnh/bị co giật, phát ban hoặc có những đốm xuất huyết dưới da màu xanh/tím (gọi là tử ban, dùng tay căng hoặc da ấn không mất). Ở trẻ dưới một tuổi, điểm mềm ở trên đỉnh đầu (thóp) có thể phồng lên. Nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong từ 5% đến 10%.

* Bệnh viêm não mô cầu lây truyền do: + Vi khuẩn có trong mũi và họng của người bị bệnh và lây lan qua việc tiếp xúc gần gũi qua nước miếng hoặc chất dịch tiết ra từ mũi và họng khi trò chuyện, ho, hắt hơi nhảy mũi, hôn, v.v. Người khỏe mạnh mà không có các triệu chứng bệnh đôi khi mang vi trùng não mô cầu trong mũi và họng của họ.

+ Việc nhiễm não mô cầu lây lan qua tiếp xúc gần gũi (thí dụ, những người ở chung nhà) và không bị lây lan chỉ vì ở chung phòng với người bị bệnh. Việc truyền bệnh hiếm khi xảy ra qua việc dùng chung muỗng đũa, ly tách, thuốc hút, hoặc bàn chải đánh răng.

Thời gian ủ bệnh từ 1 đến 10 ngày cho các triệu chứng xảy ra kể từ khi một người bị nhiễm vi khuẩn.

* Chẩn bệnh và điều trị: Những người bị bệnh não mô cầu cần phải vào bệnh viện. Việc nhiễm bệnh được chẩn đoán bằng cách thử máu hoặc thử dịch tủy sống của bệnh nhân. Tất cả những người có tiếp xúc gần gũi với một người bị bệnh não mô cầu cần được bác sĩ cho toa mua thuốc kháng sinh càng sớm càng tốt để ngăn ngừa bệnh não mô cầu. Cần theo dõi những triệu chứng của bệnh não mô cầu trong 10 ngày sau lần tiếp xúc mới nhất với người bệnh, ngay cả khi họ đã dùng thuốc kháng sinh để phòng nhiễm bệnh. Liên lạc với bác sĩ ngay lập tức nếu họ phát sốt, đau đầu hoặc những triệu chứng khác được miêu tả nêu trên.

* Phòng ngừa: Thuốc ngừa được khuyên dùng cho những thiếu niên (11-12 tuổi), sinh viên năm thứ nhất sống ở những nơi giống như ký túc xá, và những người khác có nhiều nguy cơ bị bệnh não mô cầu. Hiện Trung tâm Y tế dự phòng Cần Thơ có tiêm văc xin ngừa Viêm não mô cầu cho trẻ từ 2 tuổi trở lên (tiêm 2 liều cách nhau 3 năm). Để phòng bệnh lây lan, cần tránh có tiếp xúc gần gũi với những người bị viêm đường hô hấp (những người bị ho và hắt hơi nhảy mũi), tránh dùng chung thức ăn, thức uống, thuốc hút, hoặc muỗng đũa. Che miệng mũi khi ho, rửa tay trước và sau khi ăn và sau khi ho hoặc hắt hơi nhảy mũi; không dùng chung khăn tay. Báo cáo ngay lập tức tất cả các ca bệnh đến đường dây nóng của ngành y tế Cần Thơ 831.884, 822.352 để được giám sát, tư vấn, xử lý kịp thời.

Bs PHẠM VĂN CHÍNH
Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Cần Thơ
(Theo Public Health và VietNamNet)