Một thập kỷ trôi qua, dự án “Hòa nhập xã hội của người khuyết tật (NKT) tại TP Cần Thơ” giai đoạn 2016-2025, giúp hàng ngàn cuộc đời NKT thay đổi. Nhiều người được cầm trên tay chiếc bằng lái xe, các chị em có nghề tạo ra thu nhập để nuôi sống bản thân và gia đình. Đây là một hành trình bền bỉ của những người yếu thế, nhưng mạnh mẽ vươn lên làm chủ cuộc đời mình.

Từ nguồn vốn của dự án nhiều NKT được tham gia các lớp đào tạo nghề và có việc làm ổn định. Ảnh: CTV

Chạm vào ước mơ bình dị

Nhìn lại chặng đường 10 năm, dấu ấn lớn nhất mà dự án để lại chính là việc hiện thực hóa những điều tưởng chừng như không tưởng đối với cộng đồng NKT. Điển hình nhất là câu chuyện của Câu lạc bộ Người điếc TP Cần Thơ.

Trước đây, việc sở hữu một chiếc bằng lái xe máy là niềm mơ ước của người điếc do rào cản về ngôn ngữ và quy trình sát hạch. Bà Huỳnh Ngọc Hồng Nhung, Chủ tịch Hội Bảo trợ NKT, trẻ mồ côi và bệnh nhân nghèo TP Cần Thơ (Hội NKT), cho biết: “Để giúp người điếc vượt qua kỳ thi sát hạch bằng giấy phép lái xe, Hội NKT phối hợp với Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng TP Cần Thơ) tổ chức lớp ôn tập bằng video ngôn ngữ ký hiệu và hỗ trợ phiên dịch. Nhờ vậy đã có 25 người điếc tại Cần Thơ và 28 người khiếm thính ở các tỉnh lân cận thi đậu giấy phép lái xe hạng A1”.

Tấm bằng lái xe ấy không đơn thuần là một mảnh giấy thông hành, mà là lời khẳng định NKT hoàn toàn có thể làm chủ cuộc sống nếu xã hội trao cơ hội để NKT tiếp cận công bằng.

Bên cạnh đó, dự án đã vận động xây dựng thành công 11 đường dốc tiếp cận tại các cơ quan công quyền, trạm y tế và trường học tại Ninh Kiều, Bình Thủy, Cờ Đỏ và Phong Điền, tạo nên những thay đổi mang tính nền tảng.

Những mét đường dốc mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp người ngồi xe lăn có thể lăn bánh xe dễ dàng hơn vào công sở. Đó chính là sự hòa nhập thực sự, giúp NKT giảm đi cảm giác phiền hà người khác khi đi làm thủ tục hành chính cần thiết cho bản thân.

Ở mảng sinh kế, dự án mang đến những “chiếc cần câu” thiết thực. Thông qua Quỹ Hỗ trợ nhỏ, hơn 1.800 lượt người tại các tỉnh, thành ĐBSCL được tiếp sức, tạo ra thu nhập ổn định, trang trải cuộc sống, thông qua các mô hình nuôi cua, trồng hành tím, hay nghề đóng giày, spa, làm lú...

Bà Huỳnh Ngọc Hồng Nhung, Chủ tịch Hội Bảo trợ NKT, trẻ mồ côi và bệnh nhân nghèo TP Cần Thơ, trao vốn vay sinh kế cho NKT. Ảnh: CTV

Không chỉ là người thụ hưởng

Thành công bền vững nhất của dự án không phải là kinh phí thực hiện, mà nằm ở sự chuyển mình trong tư duy của chính những người trong cuộc.

Anh Nguyễn Trịnh Trung Trực, Ủy viên Ban Chấp hành Hội NKT TP Cần Thơ, người đã tham gia trọn vẹn hành trình 10 năm của dự án, chia sẻ: “Trước khi tham gia dự án, tôi cũng giống như bao NKT khác, mang trong mình sự tự ti, mặc cảm và chỉ khao khát tìm được một công việc để nuôi sống bản thân. Chính những lớp tập huấn về Quản trị kinh doanh, kỹ năng lãnh đạo đã mang đến cho tôi một bước ngoặt lớn. Tôi nhận ra rằng mình không phải là người cần được giúp đỡ mà là người có năng lực đóng góp. Sự chuyển đổi này đã giúp tôi xóa đi rào cản tâm lý”. 

Không thay đổi về nhận thức, anh Trực đã biến kiến thức thành hành động khi sáng lập RTT Online Group - một mô hình khởi nghiệp về Digital Marketing với 50% nhân sự là NKT.

Anh chính là minh chứng sống động nhất cho việc người thụ hưởng dự án đã trở thành người kiến tạo cơ hội. Với anh, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) chính là “cánh tay nối dài” giúp NKT vượt qua giới hạn về vận động để tham gia bình đẳng vào nền kinh tế số.

Cùng chung nhịp đập ấy, ông Hoàng Xuân Luyện, Phó Chủ tịch Hội Người mù TP Cần Thơ, chia sẻ: “Tôi nhớ mãi những lớp tập huấn trồng hành tím hay những tổ xoa bóp tại xã Trần Đề, xã Vĩnh Châu. Trước đây, nhiều anh chị em người mù chỉ quẩn quanh trong nhà, nhưng từ khi có vốn, có nghề và được học về luật pháp, đã mạnh dạn hơn hẳn. Điều tôi thấy mừng nhất không phải là NKT làm ra được bao nhiêu tiền, mà là đã biết tự tin đứng lên kiến nghị về các chế độ, chính sách liên quan đến bản thân mình. NKT không còn sợ đám đông, không còn ngại giao tiếp, đó là một sự hồi sinh về tinh thần rất lớn”.

Đặc biệt, dự án đã để lại dấu ấn đậm nét trong việc trao quyền cho phụ nữ khuyết tật. Với hơn 2.300 lượt phụ nữ tham gia nâng cao năng lực, dự án đã giúp chị em vượt qua những mặc cảm để vươn lên. Những người mẹ, người chị vốn chịu nhiều thiệt thòi giờ đây đã có thể tự tin điều hành cuộc họp, lập kế hoạch kinh doanh khẳng định vai trò của mình trong tổ chức và xã hội.

Bà Huỳnh Ngọc Hồng Nhung cho biết: “Dự án có thể kết thúc về mặt thời gian, nhưng ngọn lửa niềm tin mà nó thắp lên sẽ còn cháy mãi. Bởi lẽ, khi NKT tin vào chính mình và được xã hội trao cho một điểm tựa, NKT sẽ tạo nên những kỳ tích không chỉ cho bản thân mà cho cả sự phát triển chung của xã hội. Hội NKT sẽ tiếp tục thực thi và hoàn thiện các quy chuẩn quản trị tổ chức đã xây dựng, tập trung vào kỹ năng gây quỹ để đảm bảo tài chính bền vững; tiếp tục thực hiện kết nối các chương trình đào tạo nghề phù hợp cho NKT cũng như tổ chức và vận hành hiệu quả các nguồn quỹ hỗ trợ vốn làm kinh tế. Đồng thời, triển khai các chương trình tham vấn đồng cảnh chuyên sâu về sức khỏe tâm thần giúp NKT nặng vượt qua mặc cảm tự ti”.

PHI YẾN