Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng của Đảng, là nơi trực tiếp đưa chủ trương, đường lối vào cuộc sống và gắn kết Đảng với nhân dân. Xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh; đổi mới sinh hoạt chi bộ; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng Đảng mà còn tạo nên sức mạnh nội sinh, củng cố năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng từ chính cơ sở.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt” [1]. Nhìn lại chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam có thể thấy, sức mạnh của Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ được tạo nên từ một đường lối chính trị đúng đắn, mà còn được bồi đắp từ hệ thống tổ chức đảng rộng khắp và từ sự cống hiến, tiên phong của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên. Chính tại cơ sở, chủ trương của Đảng được cụ thể hóa thành hành động; cũng chính tại cơ sở, những tâm tư, nguyện vọng và yêu cầu từ thực tiễn đời sống được phản ánh trở lại với cấp ủy, tổ chức đảng.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng càng đặt ra những nhiệm vụ cao hơn đối với tổ chức cơ sở đảng. Tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, sự phát triển nhanh của công nghệ và không gian mạng tạo ra cả cơ hội lẫn những thách thức mới đối với công tác tư tưởng, tổ chức và cán bộ. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng không chỉ là nhiệm vụ then chốt mà còn là điều kiện quan trọng để giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, sức mạnh của một chính đảng cách mạng được tạo nên bởi sự thống nhất về mục tiêu, ý chí và hành động. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức cơ sở đảng là mắt xích trực tiếp nối liền đường lối, chủ trương của Đảng với đời sống xã hội. Đây vừa là nơi tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa là môi trường giáo dục, quản lý, rèn luyện đảng viên; đồng thời là cầu nối quan trọng để Đảng giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân.
Thực tế cũng cho thấy, bất cứ hạn chế nào trong công tác xây dựng Đảng ở cơ sở đều có thể tác động trực tiếp đến uy tín của Đảng. Lợi dụng những khó khăn, hạn chế và cả những sai phạm của một bộ phận cán bộ, đảng viên, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội thường xuyên đưa ra những thông tin sai lệch, xuyên tạc nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và làm suy giảm niềm tin của nhân dân. Có những luận điệu cố tình lấy hiện tượng cá biệt để quy chụp thành bản chất chung, từ những hạn chế của 1 tổ chức hoặc 1 cá nhân để phủ nhận cả quá trình xây dựng và phát triển của hệ thống chính trị.
Những thông tin xuyên tạc ấy chỉ có thể bị đẩy lùi một cách bền vững bằng thực tiễn. Một tổ chức cơ sở đảng hoạt động hiệu quả, thực sự gần dân, sát dân và giải quyết tốt những vấn đề đặt ra tại địa phương, cơ quan, đơn vị sẽ là câu trả lời có sức thuyết phục hơn bất kỳ sự phản bác mang tính hình thức nào. Khi cán bộ, đảng viên gương mẫu trong công việc và trong đời sống; khi chi bộ phát huy được vai trò lãnh đạo; khi những chủ trương đúng được tổ chức thực hiện bằng kết quả cụ thể, niềm tin của nhân dân sẽ được củng cố từ chính thực tiễn.
Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế cũng cần thấy rằng bên cạnh nhiều tổ chức cơ sở đảng phát huy tốt vai trò hạt nhân chính trị, vẫn còn những nơi năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu chưa đáp ứng yêu cầu. Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII đã chỉ rõ những hạn chế trong công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ đảng viên. Ở một số nơi, sinh hoạt chi bộ chưa thật sự đổi mới; nội dung còn đơn điệu, tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu chưa được phát huy đầy đủ. Có cuộc họp dành nhiều thời gian cho việc thông tin, báo cáo nhưng chưa tạo được không gian để đảng viên trao đổi, thảo luận và cùng tìm giải pháp cho những vấn đề thực tiễn.
Tâm lý nể nang, né tránh, ngại va chạm ở một số tổ chức đảng cũng làm giảm hiệu quả của tự phê bình và phê bình. Khi những hạn chế không được chỉ ra thẳng thắn, những vấn đề cần chấn chỉnh dễ bị kéo dài. Cùng với đó, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn là vấn đề cần tiếp tục được quan tâm. Mỗi trường hợp vi phạm, dù xảy ra ở cấp nào, đều có thể ảnh hưởng đến uy tín chung của tổ chức và làm giảm niềm tin của nhân dân.
Trong công tác phát triển đảng viên, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là hoàn thành chỉ tiêu về số lượng. Một tổ chức đảng mạnh trước hết phải có đội ngũ đảng viên có chất lượng. Nếu quá chú trọng đến số lượng mà buông lỏng tiêu chuẩn, không quan tâm đúng mức đến động cơ, phẩm chất và quá trình rèn luyện của quần chúng thì chất lượng đội ngũ khó được bảo đảm. Vì vậy, phát triển Đảng phải gắn với việc tạo nguồn từ thực tiễn, lựa chọn những quần chúng thực sự tiêu biểu, có động cơ phấn đấu đúng đắn và có khả năng tiếp tục rèn luyện, trưởng thành trong tổ chức.
Trong toàn bộ quá trình xây dựng tổ chức cơ sở đảng, sinh hoạt chi bộ luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là chế độ sinh hoạt thường xuyên mà còn là môi trường trực tiếp để giáo dục, quản lý và rèn luyện đảng viên. Một chi bộ có sinh hoạt nghiêm túc, dân chủ và thực chất sẽ tạo điều kiện để mỗi đảng viên nâng cao nhận thức, phát huy trách nhiệm và cùng tham gia giải quyết những vấn đề đặt ra.
Đổi mới sinh hoạt chi bộ vì vậy không có nghĩa là thay đổi hình thức một cách đơn thuần. Điều quan trọng là nội dung sinh hoạt phải xuất phát từ nhiệm vụ chính trị và những vấn đề thực tế của địa phương, cơ quan, đơn vị. Chi bộ cần dành thời gian thảo luận những vấn đề đang được cán bộ, đảng viên và nhân dân quan tâm; đánh giá rõ kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và xác định trách nhiệm, giải pháp cụ thể. Sinh hoạt chi bộ không nên trở thành cuộc họp chỉ để nghe báo cáo, mà cần thực sự là diễn đàn để trao đổi, phân tích và thống nhất hành động.
Tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu phải được thể hiện rõ trong từng buổi sinh hoạt. Đảng viên cần được cung cấp thông tin chính thống, được định hướng nhận thức trước những vấn đề mới và những thông tin phức tạp đang xuất hiện trong đời sống xã hội. Việc đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với các quan điểm sai trái, xuyên tạc vào sinh hoạt chi bộ cần được thực hiện phù hợp với tình hình thực tế, giúp cán bộ, đảng viên nâng cao bản lĩnh chính trị và khả năng nhận diện thông tin.
Cùng với sinh hoạt thường kỳ, sinh hoạt chuyên đề cần được tổ chức theo hướng thiết thực và gắn với nhiệm vụ của từng tổ chức đảng. Những vấn đề như cải cách hành chính, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, công tác dân vận, xây dựng đời sống văn hóa hay giải quyết những vấn đề phát sinh tại địa bàn đều có thể trở thành những nội dung phù hợp để chi bộ nghiên cứu, thảo luận và đề ra giải pháp. Khi nghị quyết và chương trình hành động của chi bộ xuất phát từ yêu cầu thực tế, tổ chức đảng sẽ phát huy rõ hơn vai trò lãnh đạo của mình.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác Đảng cũng là xu hướng cần được quan tâm. Các nền tảng số, phần mềm quản lý và những công cụ phù hợp có thể hỗ trợ việc cung cấp tài liệu, cập nhật thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý đảng viên. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ cần gắn với yêu cầu thực chất, phù hợp với điều kiện của từng địa phương, cơ quan, đơn vị và không thể thay thế vai trò trực tiếp của tổ chức đảng trong công tác giáo dục, quản lý và vận động cán bộ, đảng viên.
Chất lượng của tổ chức cơ sở đảng cuối cùng được quyết định bởi chất lượng của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Công tác xây dựng đội ngũ phải được thực hiện đồng bộ từ tạo nguồn, kết nạp, giáo dục, quản lý, rèn luyện đến đánh giá và sàng lọc. Người vào Đảng cần có động cơ đúng đắn, bản lĩnh chính trị vững vàng và ý thức phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Việc kết nạp phải được tiến hành chặt chẽ, đúng tiêu chuẩn và đúng quy trình, bảo đảm chất lượng là yêu cầu xuyên suốt.
Đi đôi với xây dựng đội ngũ là việc thường xuyên rà soát, quản lý và kịp thời xử lý những trường hợp không còn đủ tư cách. Đây là công việc cần được thực hiện nghiêm túc, khách quan và đúng nguyên tắc. Giữ nghiêm kỷ luật của Đảng không nhằm làm giảm số lượng đơn thuần mà hướng đến mục tiêu xây dựng tổ chức trong sạch, vững mạnh. Sự kiên quyết trong xử lý vi phạm, khi được thực hiện công tâm và đúng quy định, sẽ góp phần bảo vệ uy tín của tổ chức và củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Đặc biệt, vai trò của cấp ủy và người đứng đầu có ý nghĩa rất lớn đối với chất lượng hoạt động của tổ chức cơ sở đảng. Bí thư chi bộ không chỉ là người điều hành sinh hoạt mà còn phải là hạt nhân đoàn kết, có khả năng tổ chức, tập hợp và phát huy trí tuệ tập thể. Người đứng đầu cần gương mẫu về phẩm chất, đạo đức, tác phong; có tinh thần trách nhiệm và đủ năng lực để tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị. Uy tín của người đứng đầu không được tạo nên bởi chức danh, mà được khẳng định qua kết quả công việc và sự tín nhiệm của tập thể, quần chúng.
Xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh cũng không thể tách rời công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời phát hiện những hạn chế, thiếu sót và có biện pháp chấn chỉnh phù hợp. Mục tiêu quan trọng của công tác này là phòng ngừa, giáo dục và giúp tổ chức, cá nhân sửa chữa khuyết điểm. Đối với những hành vi vi phạm cần xử lý, việc xem xét phải bảo đảm nguyên tắc, khách quan và nghiêm minh, qua đó giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.
Cùng với kiểm tra, giám sát, công tác dân vận tiếp tục là một trong những phương thức quan trọng để củng cố vai trò của tổ chức cơ sở đảng. Một tổ chức đảng chỉ thực sự mạnh khi giữ được mối liên hệ mật thiết với nhân dân. Gần dân để hiểu đời sống, lắng nghe để nắm bắt tâm tư và giải quyết những vấn đề chính đáng của người dân chính là cách xây dựng niềm tin một cách thiết thực nhất. Các phong trào thi đua, mô hình “Dân vận khéo” cần hướng vào những công việc cụ thể, tạo ra những thay đổi mà người dân có thể nhìn thấy và cảm nhận.
Trong bối cảnh hiện nay, xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh cũng cần đi đôi với việc tạo môi trường để cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung được phát huy. Cơ sở là nơi thường xuyên xuất hiện những vấn đề mới, đòi hỏi cán bộ phải chủ động tìm tòi cách làm phù hợp. Nếu chỉ nhấn mạnh yêu cầu an toàn mà không khuyến khích đổi mới, bộ máy có thể rơi vào tâm lý e dè, né tránh trách nhiệm. Vì vậy, cùng với giữ nghiêm nguyên tắc và kỷ luật, tổ chức đảng cần quan tâm bảo vệ, khuyến khích những cán bộ có động cơ trong sáng, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh là công việc mang tính nền tảng và lâu dài. Sự vững mạnh của Đảng không được hình thành từ những khẩu hiệu lớn, mà được tạo nên từ chất lượng của từng chi bộ, từng tổ chức đảng và từ sự gương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên. Một tổ chức cơ sở đảng hoạt động tốt sẽ tạo ra sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng; một đội ngũ cán bộ gần dân, trọng dân và có trách nhiệm sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.
Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ diễn ra trong lĩnh vực lý luận hay trên không gian mạng. Cuộc đấu tranh ấy còn được thể hiện hằng ngày trong chất lượng lãnh đạo của tổ chức đảng, trong hiệu quả giải quyết công việc của cán bộ và trong mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân. Khi mỗi chi bộ thực sự phát huy vai trò hạt nhân chính trị, khi mỗi đảng viên ý thức rõ trách nhiệm tiên phong, gương mẫu và khi tổ chức đảng đủ năng lực giải quyết những vấn đề từ thực tiễn, sức mạnh của Đảng sẽ được củng cố từ chính nền tảng của mình.
“Gốc bền, rễ sâu” không chỉ là một hình ảnh về sự trường tồn. Đó còn là yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng trong giai đoạn mới: phải chăm lo từ cơ sở, xây dựng từng tổ chức đảng thực sự trong sạch, vững mạnh và giữ vững mối liên hệ mật thiết với nhân dân. Khi nền tảng ấy được củng cố, Đảng sẽ có thêm sức mạnh nội sinh để vượt qua khó khăn, chủ động trước những thách thức và tiếp tục lãnh đạo đất nước phát triển.
Xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh chính là xây dựng nền móng cho sự vững mạnh của toàn Đảng. Mỗi chi bộ hoạt động thực chất hơn, mỗi cấp ủy trách nhiệm hơn và mỗi đảng viên gương mẫu hơn sẽ góp phần tạo nên sức mạnh chung. Đó cũng là cách thiết thực nhất để củng cố niềm tin của nhân dân, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và tạo nền tảng chính trị vững vàng cho đất nước tiếp tục phát triển trong giai đoạn mới.
PHẠM HOÀNG GIANG
Tài liệu tham khảo:
[1]- Hồ Chí Minh: Toàn tập (xuất bản lần thứ 3), Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật (Hà Nội), 2011, t.15, tr.278
