Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể tách rời việc xây dựng và củng cố “thế trận lòng dân”. Làm tốt công tác dân vận, phát huy dân chủ ở cơ sở, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân không chỉ tạo nên sự đồng thuận xã hội, mà còn là phương thức căn bản, lâu dài để nâng cao sức đề kháng trước các thông tin sai trái, xuyên tạc, góp phần củng cố vững chắc mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định sức mạnh của nhân dân là nguồn lực vô cùng to lớn, có thể giúp cách mạng vượt qua mọi khó khăn khi được tập hợp, tổ chức và phát huy đúng hướng. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác tư tưởng và công tác dân vận có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Một chủ trương đúng muốn đi vào cuộc sống phải được nhân dân hiểu, đồng thuận và tích cực tham gia thực hiện. Ngược lại, niềm tin của nhân dân chỉ thực sự được củng cố khi đường lối, chủ trương của Đảng được cụ thể hóa bằng những kết quả thiết thực trong đời sống. Bước vào giai đoạn phát triển mới, trước sự bùng nổ của thông tin, sự tác động mạnh mẽ của không gian mạng và những thách thức ngày càng phức tạp trên lĩnh vực tư tưởng, việc gắn công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với công tác dân vận, nắm bắt dư luận xã hội và phát huy dân chủ ở cơ sở càng trở nên quan trọng.

Nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Giá trị của nền tảng tư tưởng ấy không nằm ở những khái niệm trừu tượng hay những khẩu hiệu được nhắc lại một cách máy móc, mà được thể hiện sinh động trong quá trình soi đường cho thực tiễn cách mạng, cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hướng đến mục tiêu độc lập dân tộc, hạnh phúc của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước. Lý luận chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được quần chúng tiếp nhận, tin tưởng và chuyển hóa thành hành động. Vì vậy, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng không đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà phải giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu rõ giá trị của đường lối, chủ trương, nhận thức đúng những vấn đề đang đặt ra và có khả năng phân biệt giữa thông tin chính xác với những nội dung sai lệch, xuyên tạc.

Khi cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, khi người dân hiểu đúng bản chất của các chủ trương, chính sách và cảm nhận được những giá trị tích cực mà sự phát triển mang lại, sức đề kháng trước thông tin xấu, độc sẽ được hình thành từ chính nhận thức và niềm tin. Đây là “lá chắn” bền vững nhất trên mặt trận tư tưởng, bởi không một biện pháp kỹ thuật hay phương thức truyền thông đơn thuần nào có thể thay thế được sự đồng thuận xuất phát từ lòng dân.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội đang làm thay đổi căn bản phương thức con người tiếp cận, chia sẻ và phản ứng trước thông tin. Đây là cơ hội lớn để lan tỏa nhanh chóng những giá trị tích cực, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác tư tưởng. Những thông tin thiếu kiểm chứng, sai lệch hoặc bị cố tình bóp méo có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh, tác động trực tiếp đến nhận thức và tâm lý xã hội. Các thế lực thù địch, phần tử cơ hội thường lợi dụng những vấn đề phức tạp, những hạn chế trong quản lý hoặc những sai phạm của cá nhân để xuyên tạc, quy chụp, từ hiện tượng cá biệt suy diễn thành bản chất chung, qua đó gieo rắc sự hoài nghi và tìm cách làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

Điều đáng chú ý là những thông tin sai trái thường không hoàn toàn được xây dựng trên những điều bịa đặt. Có những trường hợp chúng lợi dụng một phần sự việc có thật, sau đó cắt xén thông tin, bóp méo bối cảnh hoặc đưa ra những suy diễn thiếu căn cứ để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực. Vì vậy, nếu hệ thống chính trị chậm cung cấp thông tin chính thống, thiếu chủ động trong định hướng dư luận hoặc để những vấn đề chính đáng của nhân dân kéo dài mà không được giải quyết, khoảng trống thông tin rất dễ bị các luồng quan điểm sai lệch lợi dụng.

Bài học đặt ra là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ bắt đầu khi xuất hiện thông tin xuyên tạc. Công việc quan trọng hơn là chủ động xây dựng niềm tin, củng cố sự đồng thuận và giải quyết tốt những vấn đề từ cơ sở. Khi nhân dân tin tưởng, hiểu rõ chủ trương và thấy được trách nhiệm của hệ thống chính trị trong việc chăm lo cuộc sống của mình, những luận điệu xuyên tạc sẽ khó tìm được môi trường để phát tán và tác động.

Chính vì vậy, công tác dân vận phải thực sự đi vào chiều sâu, trở thành cầu nối thường xuyên giữa Đảng, chính quyền với nhân dân. Làm dân vận không chỉ là tổ chức các phong trào hay tuyên truyền một chiều, mà trước hết phải biết lắng nghe. Cán bộ phải gần dân để hiểu dân, sát dân để biết dân đang cần gì, đang băn khoăn điều gì và đang gặp khó khăn ở đâu. Những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân cần được tiếp thu, phản hồi và giải quyết bằng trách nhiệm cụ thể.

Nắm bắt tình hình nhân dân vì thế không thể chỉ dừng lại ở những báo cáo định kỳ. Điều quan trọng là phải nhận diện được những vấn đề đang nảy sinh trong đời sống, những bức xúc có nguy cơ kéo dài và những hạn chế trong tổ chức thực hiện chính sách. Một vấn đề nhỏ nếu được giải quyết sớm có thể tạo thêm niềm tin; nhưng nếu để kéo dài, thiếu đối thoại và thiếu giải thích thuyết phục, rất dễ trở thành điểm nghẽn, tạo ra tâm lý bức xúc và bị các đối tượng xấu lợi dụng.

Phát huy dân chủ ở cơ sở cũng là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng sự đồng thuận xã hội. Người dân cần được biết những chủ trương có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của mình, được tham gia đóng góp ý kiến và thực hiện quyền kiểm tra, giám sát theo quy định. Khi thông tin được công khai, minh bạch và người dân được tham gia vào quá trình thực hiện những công việc chung của cộng đồng, sự đồng thuận sẽ được hình thành một cách bền vững hơn.

Tinh thần “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa trong từng công việc. Một chủ trương liên quan đến đời sống dân cư nếu được trao đổi công khai, giải thích đầy đủ và tạo điều kiện để người dân tham gia sẽ có nhiều khả năng nhận được sự đồng thuận. Khi đó, nhân dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận chính sách mà trở thành chủ thể tham gia thực hiện và giám sát. Sự đồng thuận được xây dựng từ quá trình ấy chính là nền tảng quan trọng để củng cố “thế trận lòng dân”.

Trên mặt trận tư tưởng hiện nay, công tác tuyên truyền và định hướng dư luận cũng cần được đổi mới mạnh mẽ. Không thể chỉ chờ khi xuất hiện thông tin sai trái mới tiến hành phản bác. Thay vào đó, cần chủ động cung cấp thông tin chính thống, lan tỏa những giá trị tích cực và xây dựng môi trường thông tin lành mạnh. “Xây” phải được xác định là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài; “chống” phải được thực hiện chủ động, kiên quyết và có phương pháp phù hợp. Khi những thông tin tích cực, chính xác và có sức thuyết phục được lan tỏa rộng rãi, không gian cho thông tin sai lệch sẽ từng bước được thu hẹp.

Việc đổi mới nội dung và hình thức giáo dục chính trị cũng là yêu cầu tất yếu. Trong điều kiện công nghệ số phát triển nhanh, phương thức truyền đạt cần gần gũi hơn, dễ tiếp cận hơn và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Bên cạnh các hình thức tuyên truyền truyền thống, có thể tăng cường ứng dụng nền tảng số, các sản phẩm truyền thông trực quan như Infographic, video ngắn, podcast hoặc những hình thức thể hiện sinh động khác. Điều quan trọng không phải là chạy theo hình thức mới, mà là làm cho nội dung chính trị, tư tưởng được truyền tải rõ ràng, chính xác, dễ hiểu và có khả năng tạo sự đồng cảm.

Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa, hệ thống chính trị phải nâng cao năng lực dự báo và chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội. Những vấn đề phát sinh tại cơ sở, nhất là trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, cần được phát hiện sớm và giải quyết kịp thời. Không để những hạn chế trong thực hiện chính sách kéo dài, không để những bức xúc chính đáng tích tụ thành vấn đề phức tạp. Làm tốt công việc này chính là cách phòng ngừa hiệu quả nhất từ gốc, đồng thời hạn chế khả năng các đối tượng xấu lợi dụng những khó khăn thực tế để xuyên tạc.

Cùng với việc chủ động nắm bắt dư luận, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đối với người dân, một cán bộ tận tụy, gần gũi, có trách nhiệm và biết lắng nghe thường có sức thuyết phục hơn nhiều lời tuyên truyền. Uy tín của Đảng ở cơ sở được thể hiện trước hết qua phẩm chất, tác phong và cách ứng xử của đội ngũ cán bộ đối với nhân dân. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, trách nhiệm, trọng dân, gần dân và có tinh thần phục vụ là một trong những phương thức thiết thực nhất để củng cố niềm tin của nhân dân.

Đi cùng với việc phát huy trách nhiệm nêu gương là yêu cầu kiên quyết xử lý những cán bộ có hành vi nhũng nhiễu, thiếu trách nhiệm, gây phiền hà hoặc làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Việc xử lý nghiêm minh những vi phạm không làm giảm uy tín của tổ chức, mà ngược lại, thể hiện quyết tâm giữ gìn kỷ luật, kỷ cương và bảo vệ những cán bộ làm đúng. Người dân sẽ đặt niềm tin nhiều hơn khi thấy những hạn chế được nhìn nhận thẳng thắn và những sai phạm được xử lý công bằng.

Đối thoại với nhân dân cũng cần tiếp tục được tổ chức theo hướng thực chất hơn. Đối thoại không chỉ là một cuộc gặp để tiếp nhận ý kiến, mà quan trọng là sau đối thoại phải có trách nhiệm giải quyết, trả lời hoặc thông tin rõ ràng về những nội dung thuộc thẩm quyền. Sự công khai, minh bạch và tinh thần cầu thị trong giải quyết công việc chính là cách hiệu quả để hạn chế những khoảng trống thông tin và ngăn ngừa sự phát sinh của những tin đồn, suy diễn thiếu căn cứ.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ riêng của một cơ quan hay một lực lượng. Đây là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên. Từng tổ chức đảng ở cơ sở cần phát huy vai trò hạt nhân chính trị, chủ động nắm tình hình, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và tạo sự gắn kết với nhân dân. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, vận động, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh một chân lý giản dị nhưng sâu sắc: có sự đồng lòng của nhân dân thì những việc khó khăn đến đâu cũng có thể tìm được cách giải quyết. “Thế trận lòng dân” vì vậy không phải là khái niệm trừu tượng, mà được tạo dựng từ niềm tin, sự đồng thuận và những trải nghiệm thực tế của người dân trong quan hệ với hệ thống chính trị. Niềm tin ấy được vun đắp từ những chủ trương đúng, từ sự công bằng trong thực thi chính sách, từ thái độ phục vụ của cán bộ và từ khả năng giải quyết những vấn đề chính đáng trong cuộc sống.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chỉ thực sự bền vững khi công tác tư tưởng gắn chặt với công tác dân vận, khi lý luận được soi sáng bằng thực tiễn và khi mọi chủ trương đều hướng đến lợi ích chính đáng của nhân dân. Trong cuộc đấu tranh với các quan điểm sai trái, xuyên tạc, bên cạnh những lập luận khoa học và thông tin chính xác, sức mạnh quan trọng nhất vẫn là sự đồng thuận giữa “Ý Đảng” và “Lòng dân”.

Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự tận tụy, trách nhiệm; phát huy dân chủ và chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống nhân dân chính là cách bảo vệ Đảng chủ động và hiệu quả nhất. Khi “thế trận lòng dân” được củng cố vững chắc, khi niềm tin được xây dựng bằng những việc làm cụ thể và khi nhân dân thực sự đồng hành cùng Đảng, mọi thông tin xuyên tạc, mọi âm mưu chia rẽ sẽ khó có thể làm lung lay nền tảng tư tưởng và sức mạnh đoàn kết của dân tộc. Đó chính là vũ khí sắc bén để bảo vệ Đảng từ sớm, từ xa và cũng là nền tảng bền vững nhất cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

HỒ MINH KHƯƠNG