Tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư các dự án điện lực phải đi cùng kiểm soát chi phí, minh bạch cơ chế giá, bảo đảm hài hòa lợi ích. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong Luật Điện lực (sửa đổi) vừa thông qua.
.webp)
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
“Tháo gỡ điểm nghẽn để đẩy nhanh đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện, đồng thời giữ vững kỷ cương trong đầu tư, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và của người dân.”
Đó là tinh thần xuyên suốt được Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh khi báo cáo Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trước khi dự thảo Luật này được Quốc hội thông qua sáng nay, ngày 21/11.
Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã rà soát toàn diện dự thảo, chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết, bảo đảm thống nhất với các luật liên quan. Trọng tâm không chỉ là rút ngắn thủ tục, tạo điều kiện cho các dự án điện lực sớm được triển khai, mà còn phải xác lập rõ trách nhiệm của nhà đầu tư, minh bạch cơ chế lựa chọn, giá điện và phân bổ chi phí trong hệ thống. Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng tập trung làm rõ 6 nhóm vấn đề đã được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý.
Miễn thủ tục không đồng nghĩa giảm yêu cầu quản lý
Về cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, Bộ trưởng cho biết, quy định này nhằm giảm sự trùng lặp về thủ tục, đẩy nhanh tiến độ các dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch. Tuy nhiên, việc miễn một thủ tục không có nghĩa là giảm các yêu cầu quản lý nhà nước đối với dự án.
Bộ trưởng nhấn mạnh: “Miễn một thủ tục nhưng không giảm yêu cầu về quản lý.” Theo đó, các dự án vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, khu vực biển, quốc phòng và an ninh. Văn bản chấp thuận nhà đầu tư chỉ là cơ sở để thực hiện các thủ tục tiếp theo, không thay thế quyết định chuyên ngành của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đối với lựa chọn nhà đầu tư, dự thảo được chỉnh lý theo hướng làm rõ những trường hợp không thông qua đấu giá, đấu thầu, gắn với các tiêu chí cụ thể, công khai và cơ chế hậu kiểm. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm đối với những cam kết về làm chủ công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và phát triển năng lực EPC.
.webp)
Toàn cảnh phiên giải trình. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Đáng chú ý, với các dự án thực hiện đấu thầu, các thành phần và công thức giá điện phải được xác định thống nhất ngay trong hồ sơ dự thầu. Quy định này nhằm bảo đảm kết quả lựa chọn nhà đầu tư có tính ràng buộc, hạn chế tình trạng đàm phán kéo dài sau đấu thầu, có nguy cơ làm tăng giá điện.
Việc hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà đầu tư vì vậy không chỉ hướng tới đẩy nhanh tiến độ dự án mà còn phải bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm thực hiện cam kết và kiểm soát các yếu tố cấu thành giá điện.
Minh bạch chi phí, không chuyển gánh nặng sang khách hàng
Một nhóm nội dung quan trọng khác được Bộ trưởng báo cáo là mua bán điện trực tiếp và lưu trữ điện. Dự thảo bổ sung các nguyên tắc tính đúng, tính đủ, minh bạch và phân bổ công bằng chi phí theo mức độ sử dụng hệ thống.
Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu: “Không tính trùng, không bù chéo hoặc chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia.”
Đây là nguyên tắc có ý nghĩa trong việc hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp, bảo đảm quyền và lợi ích của các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời tránh để những chi phí phát sinh từ một nhóm khách hàng bị phân bổ thiếu hợp lý sang nhóm khách hàng khác.
Cùng với đó, các quy định về lưu trữ điện độc lập và lưu trữ điện kết hợp với nguồn điện được rà soát, làm rõ cơ sở đầu tư, đấu nối, vận hành, cơ chế giá và việc tham gia thị trường điện.
Đối với điện gió ngoài khơi, Chính phủ đã chỉnh lý các quy định về trình tự lựa chọn đơn vị khảo sát, phân định trách nhiệm giữa quản lý điện lực và quản lý biển. Theo đó, văn bản chấp thuận khảo sát không thay thế thủ tục giao hoặc cho thuê khu vực biển.

Kết quả biểu quyết. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
“Các quy định về dữ liệu, chuyển nhượng dự án và huy động sản lượng cũng được hoàn thiện. Việc phát triển nguồn điện gió ngoài khơi phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quốc phòng và an ninh,” Bộ trưởng khẳng định.
Đồng bộ nguồn, lưới và bảo đảm tính liên tục của chính sách
Về đồng bộ nguồn điện, lưới điện và cơ chế tài chính, Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ tăng cường giám sát tiến độ, chia sẻ thông tin, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong đầu tư và giải phóng mặt bằng.
Theo Bộ trưởng: “Các cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn điện được rà soát cùng với việc tháo gỡ vướng mắc về giá điện rác, điện sinh khối và thủy điện nhỏ. Mục tiêu là bảo đảm tính khả thi của các cơ chế, đồng thời kiểm soát chi phí của toàn hệ thống điện.”
Về thi hành và chuyển tiếp, dự thảo được chỉnh lý nhằm bảo đảm tính liên tục của hệ thống pháp luật khi Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội hết hiệu lực hoặc khi các quy định liên quan có sự thay đổi.
Những nội dung được xử lý gồm việc thay thế, xử lý hồ sơ khảo sát điện gió ngoài khơi đã tiếp nhận; cơ chế đối với thủy điện nhỏ và các nhà máy kết thúc thời hạn hưởng giá hỗ trợ. Chính phủ đồng thời chỉ đạo chuẩn bị các văn bản quy định chi tiết, tránh khoảng trống pháp lý và ách tắc trong quá trình triển khai.
Kết thúc báo cáo, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định mục tiêu của việc sửa đổi luật là “thể chế hóa chủ trương của Đảng và chuyển hóa các cơ chế được Quốc hội quyết định thành các dự án triển khai đúng tiến độ, nguồn điện vận hành an toàn và chi phí hợp lý,” qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia./.
Sau khi nghe báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý của Chính phủ, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua toàn văn dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Kết quả, có 489 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết, bằng 98% tổng số đại biểu Quốc hội. Trong đó, 488 đại biểu tán thành, chiếm 97,8%; không có đại biểu không tán thành và 1 đại biểu không biểu quyết, chiếm 0,2%.
Như vậy, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với tỷ lệ tán thành rất cao. Luật gồm 3 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/6/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 2.
Mai Anh - Thùy Giang - Hạnh Nguyễn (Vietnam+)