Làng văn chương ĐBSCL mấy mươi năm qua xuất hiện nhiều "tay" viết bút ký tinh tế, phóng khoáng, bộc lộ tài năng văn chương và sự am hiểu, gắn bó với vùng đất này. Trong khuôn khổ bài viết, xin giới thiệu một vài gương mặt tiêu biểu.

Nhà văn, nhà báo Phan Quang: BÚT KÝ TƯ LIỆU

Gần 90 tuổi, nhà văn, nhà báo Phan Quang- nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, vẫn nhanh nhẹn, minh mẫn và có sức viết bền bỉ. Dù sinh ra ở Quảng Trị song nhà báo Phan Quang có thời gian gắn bó và hiểu rõ về vùng đất ĐBSCL. Tập bút ký "Đồng bằng sông Cửu Long" của ông ra mắt đầu tiên vào năm 1985 đến nay đã tái bản 5 lần, vẫn bán rất chạy, được xem là quyển sách "cần đọc" cho những ai nghiên cứu về ĐBSCL. Bút ký của Phan Quang theo quan niệm của nhà văn Maxim Gorki: kết hợp miêu tả với khảo cứu, kèm những cảm hứng và nhận xét của người viết trước con người và cảnh quan. Mỗi bài bút ký của nhà văn- nhà báo Phan Quang đầy ắp những tài liệu về lịch sử hình thành và phát triển vùng đất Nam bộ, những nét đẹp của đất và người nơi đây.

Gần 60 năm làm báo, từ phóng viên chiến trường đến tác giả của những bài bút ký mang tính chuyên sâu, nhà báo Phan Quang luôn làm đầy đặn mỗi bài viết bằng vốn sống, sự từng trải và nhất là tính thời sự, bàn luận mang tính gợi mở. Bởi thế, bút ký của Phan Quang không hẳn mượt mà, trau chuốt nhưng lại thu hút bởi chất liệu phong phú.

Nhà văn Phan Trung Nghĩa: BÚT KÝ HOÀI NIỆM

Nhà văn Duyên Trường đã nhận xét bút ký của Phan Trung Nghĩa: Sự tỉ mỉ của một nhà khảo cứu, óc quan sát của một nhà báo, trộn với tài kể chuyện của một nhà văn, và đong đầy máu tim của một đứa con không bao giờ xa quê.

Người con Bạc Liêu ấy chưa xa quê mà đã thấy nhớ. Ông nhớ những hoài niệm về mùa rẹm hội, nhớ chái bếp quê nhà, nhớ những mùa cấy đã xa, nhớ những ngày Tết quê rộn ràng… Có người nói vui, suốt đời, Phan Trung Nghĩa không thể lội qua khỏi con kinh Thào Lạng trước nhà. Đó là con kinh ở xứ Bạc Liêu, nhỏ thôi, nhưng chở không biết bao nhiêu ký ức của ông. Và bao nhiêu ký ức, ông gởi trọn vào bút ký. Những tập bút ký đã xuất bản của nhà văn Phan Trung Nghĩa như "Đạo gác cu miệt vườn", "Khách thương hồ", "Bạc Liêu trong mắt tôi"… đong đầy hoài niệm như thế.

Nhà văn Phan Trung Nghĩa viết bút ký bằng ngôn từ dân dã nhưng đầy xúc cảm. Người đọc như bắt gặp mình trong cơ hồ nỗi nhớ của ông, để rồi thấy rưng rưng khi đọc "Gió chướng lại về", "Tết quê" hay "Đám cưới nhà quê"- những bút ký đã làm nên "thương hiệu" Phan Trung Nghĩa.

Nhà văn Trần Dũng: BÚT KÝ CHO NHỮNG PHẬN NGƯỜI

Nhà văn Trần Dũng, hiện là Phó Chủ tịch Hội Văn học- Nghệ thuật tỉnh Trà Vinh. Ngoài là một nhà khảo cứu văn hóa, lịch sử vùng đất Trà Vinh, Trần Dũng nổi bật với những tác phẩm bút ký như "Sóng cửa sông", "Theo sóng Cần Chong", "Sóng bủa Cồn Ngao"…

Trần Dũng chinh phục đọc bởi giọng văn có duyên, lắm khi hóm hỉnh nhưng thắm tình của người viết. Ông đưa vào bút ký những con người bình dị mà cao quý, những phận người nổi trôi nhưng nghị lực phi thường. Ông kể chuyện đời họ không cốt để ca ngợi, mà để lan tỏa, gợi mở về một cách sống, cách làm người. Mở những trang bút ký nhân văn của Trần Dũng, người đọc thấy được một vùng đất ĐBSCL nói chung, Trà Vinh nói riêng, thật đẹp với những con người hào hiệp, nghĩa tình.

Bài, ảnh: DUY LỮ