15/06/2021 - 07:39

NATO tìm cách vượt qua thách thức 

Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) diễn ra tại Bỉ vào ngày 14-6 (giờ địa phương) bị bao trùm bởi nhiều vấn đề, từ kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan cho đến những thách thức đến từ Trung Quốc, Nga.

Bất hòa về việc rút quân khỏi Afghanistan

Tổng Thư ký NATO Stoltenberg phát biểu tại hội nghị.

Tổng Thư ký NATO Stoltenberg phát biểu tại hội nghị.

Các đồng minh trong NATO không giấu giếm sự bực tức với quyết định của Mỹ về việc rút quân khỏi Afghanistan vô điều kiện trước hạn chót 11-9 tới. Tháng rồi, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace đã lấy làm tiếc trước quyết định rút binh sĩ mà không đặt ra điều kiện với nhóm phiến quân Taliban. Ngoài ra, giới chức châu Âu cũng không hài lòng vì Tổng thống Mỹ Joe Biden đã không thảo luận kỹ lưỡng với các đồng minh trước khi đưa ra tuyên bố rút quân khỏi Afghanistan.

Hiện còn khoảng 3.000 lính Mỹ đóng quân ở Afghanistan trong tổng số gần 10.000 binh sĩ NATO, bao gồm của Đức, Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, đang hiện diện tại nước này. Đến nay, quá trình rút quân và các khí tài của Mỹ đã hoàn tất hơn 50%. Một số báo cáo chỉ ra rằng Washington có thể kết thúc việc rút quân sớm nhất vào cuối tháng 7.

Thách thức từ Trung Quốc và Nga

Phát biểu trước thềm hội nghị, đại diện Mỹ tại NATO Douglas D Jones cho rằng khối quân sự này cần phải đối đầu với những thách thức từ Trung Quốc, nhưng Nga vẫn là “mối đe dọa hiện hữu” đối với an ninh chung của các đồng minh. Hôm 13-6, Nhà Trắng cho biết các quốc gia thành viên NATO sẽ điều chỉnh “Khái niệm Chiến lược” của NATO, vốn định hướng cho “cách tiếp cận đối với môi trường chiến lược đang phát triển”. “Khái niệm Chiến lược” bao gồm những chính sách và hành động gây hấn của Nga, những thách thức do Trung Quốc đặt ra đối với an ninh, sự phồn thịnh và các giá trị chung của NATO, những mối đe dọa xuyên quốc gia như khủng bố, tấn công mạng và biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg lên tiếng kêu gọi lãnh đạo các quốc gia thành viên trong khối xây dựng chính sách chung mạnh mẽ hơn đối với một Trung Quốc đang ngày càng chiếm ưu thế. Ông Stoltenberg nhấn mạnh Trung Quốc có ngân sách quốc phòng lớn thứ hai thế giới, sở hữu lực lượng hải quân lớn nhất và đang đầu tư ồ ạt vào các trang thiết bị quân sự mới, qua đó “ảnh hưởng tới an ninh của NATO”.

Mỹ, Thổ muốn gạt bỏ bất đồng

Trước khi tới dự hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan khẳng định ông và người đồng cấp Mỹ Biden sẽ nhân cuộc gặp tại Brussels để gạt sang một bên những bất đồng quá khứ, trong đó có vấn đề Ankara mua hệ thống tên lửa S-400 của Nga. “Chúng tôi cần đặt mối quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Mỹ lên hàng đầu trên bàn làm việc. Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là một quốc gia mà còn là một nước liên minh”, Tổng thống Erdogan nói với các phóng viên tại sân bay Istanbul hôm 13-6.

Hồi tháng 4 vừa qua, Tổng thống Biden khiến Ankara tức giận khi công nhận vụ sát hại 1,5 triệu người Armenia của đế quốc Ottoman năm 1915 là “tội ác diệt chủng”. Thổ Nhĩ Kỳ thừa nhận nhiều người Armenia sống dưới Đế chế Ottoman đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với quân Ottoman trong Thế chiến 1, nhưng phủ nhận rằng vụ giết người được dàn dựng một cách có hệ thống và cấu thành tội ác diệt chủng. Mối quan hệ nguội lạnh giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ còn bị phủ bóng bởi những bất đồng khác, bao gồm việc Washington hủy bán 100 chiến đấu cơ F-35 cho Ankara sau thương vụ mua S-400 hồi năm 2019. Washington cho rằng các hệ thống S-400 của Nga không tương thích với những lá chắn phòng thủ của NATO và tiêm kích F-35, nhưng Ankara bác bỏ những lo ngại này.

Các nhà lãnh đạo NATO bày tỏ hy vọng mở ra một chương mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương tại hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Biden, lần đầu tiên nhất trí tập trung giải quyết tình trạng biến đổi khí hậu cũng như đối phó với hoạt động tăng cường quân sự  của Trung Quốc. Tổng Thư ký Stoltenberg mô tả hội nghị thượng đỉnh là “thời điểm quan trọng” để NATO lật sang trang mới sau 4 năm căng thẳng trong thời gian nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của người tiền nhiệm ông Biden là Donald Trump, vị tổng thống đã làm lung lay niềm tin vào liên minh phương Tây này bằng cách gọi NATO là tổ chức “lỗi thời”.

HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, Washington Post)

Chia sẻ bài viết