Với sự hỗ trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu thông qua Ngân hàng Thế giới, TP Cần Thơ được tiếp cận hợp đồng Nghiên cứu Nâng cấp mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ. Mục tiêu của nghiên cứu nhằm cải thiện dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt của TP Cần Thơ trong 10 năm tới với chi phí và giá cả hợp lý, phục vụ công tác phát triển hạ tầng vận tải công cộng, gắn với phát triển hạ tầng giao thông của TP Cần Thơ trong tương lai.

* Phát triển dịch vụ công cộng xe buýt

Hợp đồng Nghiên cứu Nâng cấp mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ do Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng là cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn là Công ty Integrated Transport Planning (ITP). Đề cải thiện dịch vụ vận tải hành khách bằng xe buýt, đơn vị tư vấn thực hiện khảo sát, phân tích và rà soát lại mạng lưới xe buýt hiện hữu của TP Cần Thơ để làm cơ sở đưa ra các hướng đề xuất trong tương lai. Theo ông Colin Brader, chuyên gia Tư vấn của ITP- Giám sát trưởng thực hiện đề án nghiên cứu, mạng lưới tuyến xe buýt hiện hữu của TP Cần Thơ mới chỉ cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu cơ bản, hành khách chủ yếu là những người không có phương tiện cá nhân, khó thu hút thêm khách hàng mới. Trong khi đó, để dịch vụ vận tải hành khách công cộng thu hút khách hàng phải đảm bảo rằng mạng lưới tuyến phục vụ nhu cầu hiện hữu và tiềm năng; các mức dịch vụ đáp ứng sự mong mỏi của hành khách tiềm năng, tức là sẽ thu hút được những người đi xe máy; phải đảm bảo sự phát triển đô thị tương lai theo cách hỗ trợ tối đa hóa sản lượng hành khách.

Tuyến Cái Tắc - Ô Môn - Lộ Tẻ là 1 trong 3 tuyến xe buýt quan trọng được đề xuất ưu tiên mở rộng từ nay đến năm 2020.

Từ tháng 7-2013, UBND TP Cần Thơ đã phê duyệt Quy hoạch phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP Cần Thơ và vùng lân cận đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ, cho biết: Từ tháng 8-2014, hoạt động xe buýt được chuyển giao về cho Sở Giao thông Vận tải thành phố quản lý với số lượng 53 xe, gồm 41 xe chính thức, 12 xe dự phòng. Trong đó, có 34 xe thuộc quản lý của đơn vị và 19 xe liên doanh. Thời gian qua, Quy hoạch phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP Cần Thơ và vùng lân cận đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 đã được UBND thành phố phê duyệt nhưng triển khai chưa hiệu quả. Đơn cử như theo quy hoạch từ năm 2013-2015 sẽ đầu tư thêm 167 xe buýt, mở thêm một số tuyến mới nhưng đến nay vẫn chưa làm được. Hiện nay, vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn chiếm dưới 1% thị phần vận tải. Do đó để đạt mục tiêu phát triển cơ sở hạ tầng và nâng thị phần vận tải hành khách bằng xe buýt cần có sự đầu tư quan tâm nhiều hơn nữa từ các nguồn lực trong và ngoài ngân sách.

Căn cứ vào nhu cầu thực tế về sử dụng xe buýt, ITP đưa ra mô hình dự báo để xác định lượng hành khách tiềm năng cho mạng lưới hiện tại và đến năm 2025, 2030. Đồng thời, xem xét các quy hoạch sử dụng đất, mức độ phát triển và đề xuất đầu tư cải thiện hạ tầng, nâng chất dịch vụ vận tải bằng xe buýt. Ông Colin Brader, chuyên gia Tư vấn của ITP- Giám sát trưởng thực hiện đề án nghiên cứu, đề xuất: "Giai đoạn từ nay đến năm 2020, TP Cần Thơ nên ưu tiên đầu tư mở rộng 3 tuyến xe buýt quan trọng là tuyến vòng sân bay-thành phố, Cái Tắc-Ô Môn-Lộ Tẻ, Ô Môn-Cờ Đỏ. Đồng thời đầu tư thêm tuyến xe buýt chất lượng cao (gọi tắt là BRT) theo hành lang số 1. Tuyến xe buýt chất lượng cao có thể đầu tư làn đường riêng, di chuyển với vận tốc lớn, có nhà chờ hiện đại, đáp ứng nhu cầu lưu thông nhanh chóng tiện nghi của hành khách. Các tuyến còn lại có thể được phân kỳ đầu tư theo từng giai đoạn tùy theo mức độ ưu tiên và khả năng đầu tư của thành phố.

* Huy động nguồn lực đầu tư

Chiến lược nâng cấp mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ nhằm phát triển thị phần vận tải bằng xe buýt của Cần Thơ từ dưới 1% như hiện nay lên 5% vào năm 2025 và 8% vào năm 2030. Ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải TP Cần Thơ, chia sẻ: Theo đề xuất của đơn vị tư vấn và phù hợp với nhu cầu, năng lực hiện tại, thành phố có thể xem xét chọn đầu tư tuyến xe buýt chất lượng cao (BRT) theo phương án thấp hoặc trung bình, tương đương với mức đầu tư từ 2-7 triệu USD/km. Phương án chọn cần tập trung vào đầu tư BRT các tuyến chính nhưng phải đảm bảo kết nối hài hòa với các tuyến nhánh nhằm phát huy hiệu quả các tuyến chính lẫn tuyến nhánh. Đề xuất của đơn vị tư vấn dự án cũng cần bổ sung thêm nội dung về đầu tư bến bãi, đỗ xe hợp lý để phục vụ tốt hơn nhu cầu của hành khách khi sử dụng dịch vụ.

Kết quả hợp đồng Nghiên cứu Nâng cấp mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ còn nhằm phục vụ cho "Dự án Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị" (Dự án 3) do Ngân hàng Thế giới và Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ tài trợ. Bà Trần Thị Vân Anh, Chuyên gia tư vấn Ngân hàng Thế giới, chia sẻ: TP Cần Thơ muốn phát triển hệ thống giao thông công cộng, giảm ách tắc giao thông như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và chúng tôi tin rằng Cần Thơ có đầy đủ cơ hội để làm việc này. Chiến lược phát triển giao thông công cộng của TP Cần Thơ thuộc Dự án 3 đã được phê duyệt đầu tư 33 tuyến đường giao thông quan trọng ở khu vực trung tâm TP Cần Thơ. Do đó, chúng tôi hy vọng đơn vị tư vấn của Dự án 3 sẽ tiếp cận được các kết quả nghiên cứu đề xuất ITP để đưa vào thực hiện trong Dự án 3 này.

Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thị Hồng Ánh khẳng định: Hợp đồng Nghiên cứu Nâng cấp mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng TP Cần Thơ sẽ là cơ sở dữ liệu quan trọng để thành phố đưa vào triển khai Dự án Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị, góp phần phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông trên địa bàn. Đồng thời, khi đi vào triển khai Quy hoạch phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP Cần Thơ, Sở Giao thông Vận tải, Sở Xây dựng, Ban Quản lý Dự án ODA thành phố cần đề xuất lựa chọn loại xe phù hợp với nhu cầu hành khách, thân thiện môi trường để đầu tư; xây dựng phương án tuyến khả thi, xác định những tuyến nào cần thiết phải trợ giá để duy trì hoạt động; tranh thủ huy động nguồn lực đầu tư để giảm áp lực cho ngân sách.

MINH HUYỀN