Những năm gần đây, diễn biến khí hậu, thời tiết ngày càng cực đoan dưới sự tác động của nhiều yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Do đó, để chủ động phòng, chống ứng phó với thiên tai kịp thời, một trong những nhiệm vụ quan trọng là phải nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu của các cơ quan chuyên môn. Việc nâng cao khả năng dự báo chính xác diễn biến và tác động thời tiết góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, giảm nhẹ thiệt hại.

Quan trắc viên Đài Khí tượng thủy văn TP Cần Thơ lấy kết quả các thông số khí tượng.

Để tạo tiền đề thực hiện chiến lược hiện đại hóa toàn ngành KTTV ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực, hệ thống thiết bị đo đạc quan trắc và hệ thống truyền tin được hiện đại hóa theo hướng tự động, tạo nguồn số liệu đo thời gian thực, phục vụ dự báo hạn ngắn hạn và dài hạn. Ngành KTTV tập trung huy động nguồn lực đầu tư nâng cấp hệ thống đo đạc, quan trắc tự động hóa và mật độ dày đặc hơn. Ngành KTTV từng bước đầu tư, hỗ trợ các đài địa phương tự động hóa hệ thống đo đạc nhằm cung cấp những thông tin, số liệu liên tục và chính xác cho địa phương. Ông Đặng Văn Dũng, Phó Giám đốc Đài KTTV Khu vực Nam bộ, cho biết: Thời gian quan, Đài KTTV Khu vực Nam bộ đã đầu tư trang thiết bị đo đạc KTTV cho các tỉnh, thành trong khu vực; trong đó có TP Cần Thơ. Năm 2012, được sự hỗ trợ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm KTTV Quốc gia, Đài KTTV Khu vực Nam bộ đầu tư cho Đài KTTV TP Cần Thơ nâng cấp 5 trạm đo mực nước nội đồng được tự động hóa. Dự kiến, thời gian tới, tiếp tục đầu tư thêm 4 trạm thủy văn nội đồng tự động ở các huyện còn lại như: Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ… Ngoài ra, các trạm đo đạc, quan trắc KTTV trên địa bàn thành phố từng bước nâng cấp tự động hóa nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác về diễn biến triều cường, bão, áp thấp nhiệt đới... Tăng cường thông tin liên lạc, trong mọi tình huống truyền phát thông tin thiên tai đến các cấp, các ngành. Để nâng cao năng lực trong công tác, Đài KTTV Khu vực Nam Bộ bổ sung nhân lực, kinh phí dự phòng để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ khi có tình huống thiên tai xảy ra. Từng bước tập huấn, chuyển giao khoa học công nghệ về dự báo, quan trắc để càng chính xác, bản tin cung cấp kịp thời đầy đủ. Những năm gần đây, khu vực Nam bộ tần suất bão càng ngày càng tăng và ảnh hưởng ngày càng nhiều. Tình hình giông, sét xảy ra nhiều hơn so với trước đây. Trong thời gian tới, tiếp tục chỉ đạo, hỗ trợ Đài KTTV TP Cần Thơ thực hiện các bản tin cảnh báo giông sét cung cấp cho thành phố.

Hiện nay, các điều kiện KTTV ngày càng được xã hội đặc biệt quan tâm do tính chất tác động mạnh mẽ tới đời sống con người. Đáp ứng yêu cầu trên, ngành KTTV đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm tạo bước đột phá mới trong công tác dự báo thời tiết, thủy văn góp phần phục vụ phát triển kinh tế- xã hội bền vững, phòng tránh thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu. Ông Trần Quang Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV Trung ương, cho biết: Luật phòng, chống thiên tai ra đời, ngoài mưa, bão, hình thức thiên tai được mở rộng ra nhiều hơn, như: hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở… Trong đó, sạt lở ngoài ảnh hưởng từ KTTV còn liên quan đến địa chất, địa từ, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhà KTTV và nhà địa chất, địa từ nghiên cứu dự báo. Để đưa ra cảnh báo, dự báo về sạt lở cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn, sự phối hợp của các nhà khoa học. Trung tâm sẽ nghiên cứu sâu hơn cho ra các sản phẩm có thể dự báo, cảnh báo tình trạng sạt lở bờ sông. Tổ chức tập huấn, đào tạo loại hình sạt lở chuyên sâu hơn. Góp phần công tác dự báo KTTV chính xác, kịp thời, nhiều ý kiến cho rằng các địa phương xây dựng hệ thống quan trắc, đo đạc cho địa phương. Trong đó, kết hợp hệ thống quan trắc môi trường hoặc dự án quan trắc riêng lẻ trên địa bàn với hệ thống quan trắc, đo đạc của Đài KTTV địa phương thành một hệ thống nhằm chia sẻ dữ liệu, kịp thời dự báo.

Khi những dự báo, cảnh báo thời tiết, thủy văn được dự báo sớm, kịp thời cùng với sự chủ động của các địa phương công tác phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ ngày một hiệu quả, góp phần giảm dần thiệt hại về người, tài sản do thiên tai gây ra…

Bài, ảnh: Nguyên Bảo