Thay vì bám trụ với cây lúa trên vùng đất trũng thấp kém hiệu quả, gia đình chị Trần Thị Trúc Linh ở ấp 8, xã Thới Hưng, TP Cần Thơ đã mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình luân canh trồng sen - nuôi cá. Sự thay đổi nhạy bén này không chỉ giúp gia đình chị tạo được nguồn thu nhập ổn định nhờ bắt nhịp đúng nhu cầu thị trường mà còn nâng cao đáng kể giá trị sản xuất.

Mô hình trồng sen của chị Linh ở xã Thới Hưng.

Chiến thuật “đón đầu” thị trường

Với 12 công đất trồng sen lấy gương, gia đình chị Linh đang bước vào đợt thu hoạch rộ. Giá gương sen hiện khá cao, từ 35.000-36.000 đồng/kg. Đều đặn cách 2 ngày 1 lần, gia đình chị Linh thu hoạch từ 300-500kg gương sen. Nhờ năng suất ổn định và giá cả thuận lợi, mô hình này mang lại lợi nhuận trên dưới 200 triệu đồng/năm, cao hơn hẳn so với trồng lúa trước đây. Đặc biệt, thu nhập của gia đình còn tăng thêm đáng kể nhờ tận dụng mặt nước để luân canh trồng sen và ươm dưỡng cá giống.

Chị Linh cho biết: “Tôi chỉ sản xuất duy nhất một vụ sen trong năm, thời gian còn lại ruộng sen dành cho việc ươm dưỡng cá giống. Nhờ việc luân canh này giúp sen đạt năng suất cao, ít sâu bệnh và cá cũng cho năng suất, sản lượng cao và ổn định. Điều quan trọng nhất là sản phẩm tạo ra cũng bán được giá cao nhờ vì mình đã chủ động nắm bắt đúng nhu cầu thị trường”.

Để tối ưu hóa lợi nhuận, chị Linh đã tính toán lịch thời vụ cực kỳ chi tiết. Hằng năm, chị bắt đầu xuống giống sen vào khoảng tháng 7 âm lịch. Đến tháng 10 âm lịch, ruộng sen bắt đầu cho thu hoạch và kéo dài xuyên qua Tết Nguyên đán cho đến tận tháng 4 năm sau. Đây là thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao, giúp gương sen luôn bán được giá. Ngay sau khi kết thúc vụ sen (tháng 4 âm lịch), chị tiến hành phá bỏ sen mua cá bột về ươm dưỡng thành cá giống. Việc cung ứng cá giống vào đúng mùa lũ, đáp ứng kịp thời nhu cầu nuôi cá ruộng của người dân ĐBSCL.

Gia đình chị Linh chủ yếu ươm dưỡng cá chép và cá mè. Mỗi vụ cá giống sản xuất được khoảng 3 tấn và bán được với giá từ 65.000-75.000 đồng/kg, trừ đi chi phí, gia đình chị có thể kiếm được thu nhập từ 40-50 triệu đồng. Ngoài nguồn thu từ cá giống ở ao sen, gia đình chị còn có 7.000m2  ao dùng để nuôi cá chép phục vụ thị trường dịp Tết, nhất là dịp 23 tháng Chạp hằng năm. Mỗi năm gia đình chị cung ứng ra thị trường trên 1 tấn cá chép, giá bán bình quân khoảng 50.000 đồng/kg. Thời điểm không nuôi cá chép, gia đình chị sử dụng ao này để sản xuất giống cá tra, cá sặc rằn và những loại cá giống mà thị trường có nhu cầu nhiều, từ đó giúp gia đình có thêm nguồn thu nhập khá lớn.

Đánh thức vùng đất khó bằng tinh thần cầu tiến

Thành công trong phát triển kinh tế của gia đình chị Linh không chỉ đến từ việc quan tâm sản xuất gắn nhu cầu thị trường mà còn ở sự nhạy bén trong nắm bắt thông tin, kiến thức để chuyển đổi cây trồng vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Chị Linh và chồng là anh Hồ Văn Tuấn rất cần cù, siêng năng và luôn có tinh thần cầu tiến, vươn lên trong cuộc sống.

Gia đình chị Linh có 17 công đất nông nghiệp, trước đây chuyên trồng lúa. Dù thực hiện thâm canh tới 3 vụ mỗi năm nhưng nguồn thu nhập mang lại khá thấp. Qua thực tế sản xuất, vợ chồng chị Linh nhận thấy các diện tích đất của gia đình nằm ở vùng đất khá trũng thấp khiến chi phí đầu tư cao hơn nhiều nơi khác nhưng năng suất lúa thường xuyên không như kỳ vọng. Điệp khúc “năng suất thấp, giá thấp” khiến thu nhập của gia đình luôn bấp bênh, thậm chí có những vụ lúa canh tác không có lời.

Đứng trước thực trạng canh tác lúa không hiệu quả, gia đình chị quyết tâm tìm cách chuyển đổi từ lúa sang các loại cây trồng vật nuôi khác phù hợp hơn nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất trên cùng diện tích đất và có điều kiện gia tăng thu nhập. Qua tìm hiểu, nhận thấy mô hình trồng sen lấy gương cho hiệu quả kinh tế rất cao tại địa phương, chị Linh bàn với chồng thực hiện mô hình trồng sen. Cách nay 10 năm, anh chị thử nghiệm 7 công trồng sen đầu tiên và thu được thành công. Thừa thắng xông lên, chị Linh quyết định quy hoạch lại toàn bộ 17 công đất: 12 công chuyển sang mô hình luân canh trồng sen và nuôi cá giống; riêng 7 công đất thử nghiệm ban đầu được chuyển sang mô hình chuyên sản xuất cá giống và nuôi cá chép vụ Tết.

Chị Linh cho biết, mô hình luân canh giữa sen và cá tạo ra “lợi ích kép” cả về kinh tế lẫn môi trường. Ao sen sau khi được sử dụng để ươm dưỡng cá giống giúp tiêu diệt các mầm sâu bệnh và tạo điều kiện cho cây sen trồng lại vụ sau cho năng suất, chất lượng sản phẩm tốt và ít sâu bệnh. Điều này không chỉ giúp gia đình tiết giảm chi phí sản xuất, giảm sử dụng các loại thuốc trong phòng trừ sâu, bệnh cho sen và cho cá - hướng tới quy trình canh tác sạch, an toàn.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG