(CTO) - Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại TP Cần Thơ vận hành thực chất, hiệu lực và hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30-4-2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, việc hoàn thiện thể chế không thể dừng lại ở điều chỉnh mang tính tình thế. Tiến trình này đòi hỏi phải có những giải pháp bứt phá, xuất phát trực tiếp từ hơi thở thực tiễn tại cơ sở.

Đồng bộ hóa luật chuyên ngành và kiểm soát quyền lực

Từ thực tiễn vận hành và nghiên cứu thể chế, giải pháp lập pháp cấp bách hàng đầu là TP Cần Thơ cần tiếp tục kiến nghị Quốc hội và Chính phủ khẩn trương rà soát, sửa đổi đồng bộ các đạo luật chuyên ngành, xóa bỏ triệt để các điều khoản liên quan đến thẩm quyền cấp huyện. Việc làm này không chỉ để triệt tiêu các điểm nghẽn xung đột, mà quan trọng hơn là tạo lập một hệ thống văn bản chuyển tiếp minh bạch, giúp bộ máy chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt mà không rơi vào trạng thái “vừa chạy, vừa dò đường”.

Ở góc độ địa phương, Sở Tư pháp TP Cần Thơ kiến nghị Trung ương sớm sửa đổi, bổ sung đồng bộ các quy định về thủ tục hành chính điện tử, cơ chế một cửa liên thông phù hợp với mô hình hai cấp; phân định rõ quy trình điện tử của Trung ương và quy trình nội bộ của địa phương trên hệ thống dữ liệu tập trung. Song song đó, HĐND và UBND thành phố cần tập trung rà soát, xử lý dứt điểm trên 200 văn bản quy phạm pháp luật chưa đồng bộ sau sáp nhập theo đúng phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" trong rà soát và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Đối với cơ chế kiểm soát quyền lực nội bộ, PGS.TS Phan Trung Hiền, Trưởng Khoa Luật, Đại học Cần Thơ, kiến nghị: Cần sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức chính quyền địa phương nhằm loại bỏ triệt để sự nhập nhằng giữa cơ chế “ủy quyền” và “thay mặt quyết định”. Luật phải phân định rõ thẩm quyền tập thể và cá nhân người đứng đầu.

“Cơ chế trách nhiệm cá nhân có nhiều ưu điểm nhưng bắt buộc phải gắn liền với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình minh bạch, nhằm ngăn ngừa tiêu cực và "lợi ích nhóm" ngay từ khâu ban hành văn bản”, PGS.TS Phan Trung Hiền nhấn mạnh.

Doanh nghiệp phát biểu, đề đạt nguyện vọng, kiến nghị đối với chính quyền TP Cần Thơ tại hội nghị gặp gỡ, động viên doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn TP Cần Thơ năm 2026 diễn ra vào tháng 7-2026. Ảnh: MỸ THANH

Nhiều doanh nghiệp ở TP Cần Thơ kiến nghị Trung ương và thành phố sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về nguyên tắc kế thừa ưu đãi đầu tư, đất đai, thuế và các quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp hậu sáp nhập. Ngoài ra, đối với thủ tục cập nhật mã ngành kinh tế, cơ quan đăng ký kinh doanh cần đơn giản hóa tối đa quy trình, chỉ áp dụng hình thức thông báo cập nhật kèm danh mục đối chiếu, tránh phát sinh thêm các thủ tục nội bộ phức tạp gây phiền hà cho nhà đầu tư. Những trăn trở, kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp địa phương cũng đồng điệu với quyết tâm tháo gỡ rào cản thể chế từ cấp thượng tầng.

Mới đây nhất, tại Công văn số 8530/VPCP-KTTH ngày 21-8-2026 của Văn phòng Chính phủ truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, yêu cầu các Bộ: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Nội vụ, Công an, Khoa học và Công nghệ cùng Ngân hàng Nhà nước khẩn trương xem xét, xử lý dứt điểm 65 nhóm vấn đề vướng mắc do VCCI tổng hợp từ cộng đồng doanh nghiệp.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xử lý phải "rõ ràng, thực chất, hiệu quả", kịp thời báo cáo Chính phủ và phản hồi công khai cho doanh nghiệp. Đây chính là điểm tựa chính trị - pháp lý quan trọng để các điểm nghẽn về chính sách chuyển tiếp, ưu đãi đầu tư và thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp sớm được khơi thông đồng bộ từ Trung ương đến địa phương

Hiện đại hóa nhân lực tư pháp và bứt phá bằng “giám sát công vụ số”

Thể chế dù hoàn thiện đến đâu cũng không thể tự vận hành nếu thiếu đi đội ngũ thực thi đủ tầm và một hạ tầng công nghệ tương thích. Để nâng cao chất lượng tổ chức thi hành pháp luật, TP Cần Thơ cần tập trung kiện toàn, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác pháp chế, đặc biệt là tại cơ sở.

Từ phản ánh thực tế của cán bộ cơ sở về những vướng mắc do hệ thống liên thông chưa đồng bộ, Sở Tư pháp TP Cần Thơ kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường đào tạo, tập huấn chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính, số hóa hồ sơ, quản trị dữ liệu và kỹ năng số cho công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ; đồng thời thiết lập cơ chế hỗ trợ kỹ thuật xử lý nhanh các sự cố phát sinh trên hệ thống liên thông.

Tại cấp xã, Sở Tư pháp TP Cần Thơ đề xuất cần nghiên cứu cơ cấu lại đội ngũ, bổ sung biên chế chuyên trách phụ trách công tác pháp chế cho văn phòng HĐND và UBND cấp xã để giải phóng áp lực kiêm nhiệm sự vụ dàn trải. Khuyến khích ứng dụng quy trình đối thoại giải quyết khiếu nại, vướng mắc lưu động ngoài trụ sở để tăng tính công khai, dân chủ và xử lý dứt điểm xung đột ngay từ cơ sở.

Người dân tương tác với robot lễ tân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trường Long. Ảnh: TUYẾT TRINH

Mặt khác, giải pháp mang tính bứt phá lâu dài là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong công tác pháp luật. Thành phố cần thực hiện nghiêm Đề án chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; triển khai đồng bộ ứng dụng phần mềm kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật trực tuyến phục vụ tổng rà soát tại địa chỉ kiemtrarasoat.moj.gov.vn.

Đặc biệt, để tiêu đề "giám sát công vụ số" trở thành hiện thực, thành phố cần thiết lập "Hệ thống Bảng điều khiển (Dashboard) giám sát thực thi công vụ số" kết nối dữ liệu từ cấp xã lên thành phố theo thời gian thực (real-time). Hệ thống này tích hợp mã định danh công chức gắn với chỉ số hài lòng của người dân và tiến độ xử lý hồ sơ. Khi xuất hiện tình trạng hồ sơ quá hạn hoặc có phản ánh tiêu cực, hệ thống sẽ tự động phát tín hiệu cảnh báo đến lãnh đạo UBND thành phố để đôn đốc, xử lý trách nhiệm kịp thời. Việc số hóa toàn bộ chu trình kiểm soát công vụ sẽ giúp triệt tiêu tận gốc tình trạng nhũng nhiễu, nâng cao trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ, công chức.

Khái quát định hướng cải cách thể chế mang tính bước ngoặt này, nhiều ý kiến cho rằng, cải cách thủ tục hành chính trong giai đoạn tới phải chuyển mạnh từ "cắt giảm số lượng" sang "cắt giảm thực chất"; từ "giải quyết từng hồ sơ" sang "thiết kế lại quy trình liên thông"; từ "doanh nghiệp tự chứng minh" sang "cơ quan nhà nước khai thác dữ liệu đã có"; và từ "gỡ khó sau khi phát sinh" sang "phòng ngừa điểm nghẽn ngay từ khâu xây dựng chính sách".

***

Hành trình xây dựng và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại TP Cần Thơ đang bước vào giai đoạn then chốt, đòi hỏi những quyết sách cân não và bản lĩnh chính trị của cả hệ thống. Việc khép lại sứ mệnh lịch sử của cấp huyện trung gian không đơn thuần là một cuộc cắt giảm bộ máy cơ học, mà chính là thước đo cho năng lực kiến tạo thể chế và tổ chức thi hành pháp luật của TP Cần Thơ. Những điểm nghẽn thực tiễn tại cơ sở chính là những "bài toán thử thách" bắt buộc phải có lời giải bằng tư duy đổi mới. Chỉ khi khơi thông toàn diện "hạ tầng mềm" thể chế - bằng việc phân quyền thực chất gắn liền với bảo đảm nguồn lực và số hóa giám sát công vụ - TP Cần Thơ mới có thể xây dựng một bộ máy công quyền liêm chính, vận hành thông suốt và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất cho mọi nỗ lực cải cách.

 LAN THANH