Kỳ 1: Đột phá từ trục điều hành trực tiếp

Hơn một năm qua, từ ngày 1-7-2025 chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hợp nhất địa giới hành chính, TP Cần Thơ đã đạt được nhiều kết quả rõ nét trong điều hành công vụ. Việc bỏ cấp huyện và chuyển sang trục quản lý trực tiếp “thành phố - xã/phường” đã khơi thông luồng xử lý thủ tục hành chính, mang lại những chỉ số phục vụ ấn tượng, minh chứng cho tính đúng đắn của quyết sách đổi mới thể chế.

Bước chuyển lịch sử và kết quả kiện toàn đầu mối công quyền

Sự kiện hợp nhất địa giới hành chính các tỉnh Sóc Trăng, Hậu Giang và TP Cần Thơ, bỏ cấp hành chính trung gian từ 1-7-2025 là tiền đề cho một không gian thể chế hoàn toàn mới. Việc bỏ bộ máy hành chính cấp huyện giúp quy mô quản lý cô đọng rõ rệt, cho phép thành phố tinh giản mạnh mẽ các ban chỉ đạo, tổ công tác và cơ chế phối hợp liên ngành.

Song hành với quá trình trên, quán triệt Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ đã chỉ đạo đưa nội dung nghị quyết vào sinh hoạt chi bộ nhằm nâng cao ý thức kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Hoạt động tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phú Lợi. Ảnh: LAN PHƯƠNG

Hơn một năm qua, kết quả nổi bật đầu tiên của TP Cần Thơ là sự thành công trong kiện toàn bộ máy một cửa tập trung. Thành phố đã đưa vào hoạt động Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố tích hợp 15 sở, ngành và đồng bộ hóa hệ thống 103 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã, phường. Bộ máy chuyên môn cấp xã được tái cấu trúc tinh gọn với các phòng tham mưu chuyên trách cùng hệ thống đơn vị sự nghiệp trực thuộc, tạo lập nền tảng công quyền vận hành liên tục, thông suốt, không để gián đoạn trong phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Về bước chuyển dịch trên, PGS.TS Phan Trung Hiền, Trưởng Khoa Luật, Đại học Cần Thơ, khẳng định: Hoàn thiện pháp luật theo mô hình hai cấp làm thay đổi căn bản tư duy và kỹ thuật lập pháp, chuyển từ kỹ thuật liệt kê dàn trải nhiệm vụ sang phân định loại trừ và ủy quyền rành mạch. Hệ thống mới giúp định lượng bằng pháp luật ranh giới thẩm quyền của cấp tỉnh và không gian tự quản của cấp cơ sở, đánh dấu bước dịch chuyển tất yếu sang quản trị địa phương linh hoạt.

Đột phá chỉ số phục vụ từ trục điều hành trực tiếp

Hơn một năm thực hiện trục quản trị trực tiếp “thành phố - xã/phường” đã tạo ra bước nhảy vọt về hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính tại TP Cần Thơ. Theo báo cáo tổng kết của UBND thành phố, trung tâm phục vụ hành chính công các cấp đang công khai và xử lý khoảng 1.980 thủ tục hành chính, trong đó có trên 1.480 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đạt tỷ lệ 74,91%.

Đặc biệt việc triển khai Quyết định số 3203/QĐ-UBND ngày 22-12-2025 của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ về việc phê duyệt Danh mục thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính trên địa bàn TP Cần Thơ đã tạo bước đột phá thể chế quan trọng. Quyết định này cho phép 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được thực hiện phi địa giới hành chính. Qua đó gỡ bỏ hoàn toàn rào cản địa lý, giúp tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến toàn trình của thành phố đạt 83,71%, tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 81,59% và tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết đạt đến 95,74%.

Thực tế tại các địa phương sau hơn một năm hợp nhất cũng phản ánh những con số thực chứng rất thuyết phục. Tại phường Phú Lợi, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường đã tiếp nhận giải quyết khoảng 9.710 hồ sơ, tỷ lệ số hóa thành phần hồ sơ đạt 99,89% và tái sử dụng dữ liệu đạt 98%. Tại xã Liêu Tú, tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn luôn duy trì ở mức trên 95%, Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp trong quý I-2026 đạt 95,62/100 điểm, xếp loại “xuất sắc”. Tại xã Thạnh Quới, thực hiện phân cấp, phân quyền và số hóa đưa tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt gần 100%, tỷ lệ hài lòng của người dân đạt tối đa…

Minh chứng cho tính chủ động của hệ thống công vụ trực tiếp tại cơ sở, ông Nguyễn Văn Bỉ, Chủ tịch UBND xã Trường Thành, TP Cần Thơ, cho biết: Sau hơn một năm đi vào vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã nâng cao rõ rệt tính chủ động, linh hoạt trong điều hành, giản lược tối đa các thủ tục trung gian và rút ngắn quy trình giải quyết công việc cho người dân… Nhiều ý kiến cho rằng, tái cấu trúc không gian hành chính và bỏ cấp trung gian đã rút ngắn đáng kể chu trình ra quyết định. Tuy nhiên, để bộ máy hai cấp tinh gọn vận hành thực sự hiệu quả, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải bảo đảm tính đồng bộ rất cao về mặt thể chế. Điều này giúp các quyết sách vĩ mô đi thẳng vào đời sống, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở.

Đại diện cơ sở, hộ kinh doanh đến làm thủ tục đăng ký kinh doanh tại UBND phường Cái Răng. Ảnh: MỸ THANH

Kết quả tích cực ban đầu của trục dọc hành chính này dưới góc nhìn của giới kinh doanh, ông Nguyễn Văn Hào, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Cần Thơ, nhìn nhận: Việc phân cấp, phân quyền và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp tạo cơ hội lớn để rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ.

“Nếu được hướng dẫn thống nhất, đây sẽ là cơ sở quan trọng để đưa thẩm quyền giải quyết đến gần người dân và doanh nghiệp hơn, nhất là đối với các thủ tục đất đai, xây dựng, hộ kinh doanh, đăng ký doanh nghiệp, môi trường và quản lý chuyên ngành” - ông Hào nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng, thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật tại TP Cần Thơ cho thấy tiến trình vận hành hành chính vẫn vấp phải những lực cản thể chế rất lớn. Mối mâu thuẫn giữa các đạo luật chuyên ngành chưa kịp sửa đổi cùng những khoảng mờ trong kỹ thuật lập pháp về cơ chế ủy quyền nội bộ đang tạo ra những “nút thắt” mới. Điều này đặt bộ máy công quyền hai cấp trước thử thách vượt ngưỡng về mặt pháp lý.

LAN THANH

(Còn tiếp)

Kỳ 2: Những "khoảng trống" về kỹ thuật lập pháp và kiểm soát quyền lực