Công tác dự phòng lây truyền HIV, viêm gan B và giang mai từ mẹ sang con được ngành y tế triển khai mạnh mẽ, rộng khắp, đặc biệt tại địa bàn TP Cần Thơ cũ. Khi mang thai, chị em đến trạm y tế, trung tâm y tế khu vực hay các bệnh viện đều được tư vấn, xét nghiệm; qua đó phát hiện, dự phòng, sinh bé khỏe mạnh, không nhiễm bệnh từ mẹ…

Lấy máu xét nghiệm thai phụ tại trạm y tế.

Chị N.T.M, phường Ninh Kiều, cho biết: "Cả hai vợ chồng em nhiễm HIV, được điều trị ARV, sức khỏe tốt, làm việc, sinh hoạt bình thường, xét nghiệm tải lượng vi-rút dưới ngưỡng. Nhưng chúng em không nghĩ đến việc có con. Dù đã ngừa thai nhưng vợ chồng em lại bể kế hoạch. Em lo lắng, đi khám, bác sĩ tư vấn, phân tích. Hai vợ chồng em suy nghĩ và quyết định giữ thai. Bác sĩ xét nghiệm, điều trị, theo dõi suốt quá trình mang thai, khi chuyển dạ và sau sinh. Khi sinh ra, bé không nhiễm HIV, gia đình em rất vui mừng".

Người mẹ nhiễm HIV, nếu không điều trị dự phòng, khả năng lây truyền HIV cho con từ 15-40%. Nếu điều trị dự phòng, tỷ lệ lây truyền giảm còn dưới 2%. Ngoài ra, nếu mẹ nhiễm HIV điều trị ARV trước khi mang thai, tải lượng vi-rút dưới ngưỡng phát hiện (dưới 200 bản sao/ml máu), vừa bảo vệ sức khỏe cho bản thân vừa ngăn ngừa lây nhiễm HIV truyền sang con và bạn đời.

Theo Khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ, tất cả các phụ nữ mang thai đều cần được tư vấn, xét nghiệm HIV trong 3 tháng đầu của thai kỳ. Kết quả xét nghiệm là căn cứ để tư vấn về điều trị, dự phòng lây truyền cho con. Phụ nữ mang thai nhiễm HIV được theo dõi, điều trị trong suốt quá trình mang thai đến khi chuyển dạ, trẻ sơ sinh được uống thuốc dự phòng, xét nghiệm… Các hoạt động này được khoa triển khai đến tất cả các cơ sở y tế công lập và tư nhân. Thuốc dự phòng sau sinh được cấp đến các bệnh viện có dịch vụ sinh. Nhờ đó, tỷ lệ trẻ sinh ra nhiễm HIV rất thấp, nhiều năm liền tất cả trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm đều không nhiễm HIV. Trường hợp trẻ lây HIV từ mẹ, đa phần là do mẹ đi làm ăn xa, đến khi chuyển dạ về Cần Thơ sinh, xét nghiệm nhiễm HIV không kịp điều trị dự phòng khi mang thai.

Theo ThS Nguyễn Thị Thu Hà, Phó trưởng Khoa Sức khỏe sinh sản, CDC TP Cần Thơ, HIV, viêm gan B và giang mai là 3 bệnh truyền nhiễm có thể lây từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, khi sinh hoặc sau sinh. Trẻ mắc các bệnh này từ khi chào đời có nguy cơ đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài. Vì thế, ngoài HIV, nhiều năm nay TP Cần Thơ (cũ) triển khai dự phòng lây truyền viêm gan B và giang mai đến cơ sở khám chữa bệnh từ tuyến cơ sở đến tuyến bệnh viện; lồng ghép việc tư vấn, xét nghiệm HIV, viêm gan B và giang mai trong quá trình tư vấn tiền sản, mang thai… 

Theo khuyến cáo của ngành y tế, phụ nữ nên khám sức khỏe trước khi mang thai hoặc ngay trong 3 tháng đầu thai kỳ. Việc xét nghiệm HIV, viêm gan B và giang mai không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của người mẹ mà còn tạo cơ hội can thiệp sớm, giảm thiểu nguy cơ lây truyền sang con. Các cơ sở y tế cung cấp đầy đủ dịch vụ tư vấn, xét nghiệm và điều trị. Đối với các trường hợp phát hiện nhiễm HIV, thai phụ được hỗ trợ điều trị thuốc kháng vi-rút, theo dõi thai kỳ và tư vấn chăm sóc trẻ sau sinh. Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được xét nghiệm, theo dõi sức khỏe và sử dụng thuốc dự phòng theo quy định. Đối với viêm gan B, trẻ sơ sinh được tiêm vắc-xin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh nhằm tăng hiệu quả phòng bệnh. Trong khi đó, các trường hợp phụ nữ mang thai mắc giang mai được tư vấn, điều trị sớm.

ThS Trần Thị Thu Hồng, Trưởng Khoa Sức khỏe sinh sản, CDC TP Cần Thơ, cho biết: Từ ngày 1-6 đến 30-6, TP Cần Thơ triển khai Tháng cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con nhằm mục tiêu “loại trừ HIV, viêm gan B và giang mai lây truyền từ mẹ sang con đến năm 2030”. Trong tháng cao điểm, tập trung công tác truyền thông, giới thiệu quảng bá về lợi ích dự phòng; mở rộng việc cung cấp dịch vụ; rà soát chấn chỉnh giám sát hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng các dịch vụ. Đợt này, CDC thành phố tổ chức đoàn giám sát hoạt động các trạm y tế, trung tâm y tế khu vực, bệnh viện trên địa bàn tỉnh Hậu Giang và Sóc Trăng (cũ). CDC thành phố cũng đã lập kế hoạch chương trình phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con giai đoạn 2026-2030 của TP Cần Thơ, trình Sở Y tế trình UBND thành phố xem xét phê duyệt. Điều đó từng bước thực hiện mục tiêu loại trừ lây truyền HIV, viêm gan B và giang mai từ mẹ sang con, góp phần bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em và nâng cao chất lượng dân số trong giai đoạn mới.

Bài, ảnh: H.HOA