Nghiên cứu mới đăng trên tạp chí khoa học Nature Communications chứng minh các “tổ hợp” vi khuẩn khác nhau trong sữa mẹ có thể góp phần hình thành hệ vi sinh đường ruột ở trẻ sơ sinh. Riêng nhóm lợi khuẩn bifidobacterium còn giúp trẻ phòng ngừa nguy cơ dị ứng và hen suyễn.

Sữa mẹ tốt cho sức khỏe đường ruột của trẻ sơ sinh. Ảnh: Getty Images

Sữa mẹ tạo lập hệ vi sinh đường ruột tốt cho hệ miễn dịch

Sữa mẹ chứa hệ sinh thái vi sinh vật riêng và nghiên cứu mới cho thấy những vi sinh vật này có thể giúp hình thành hệ vi sinh đường ruột cho trẻ sơ sinh, tác động gián tiếp đến sự hấp thụ chất dinh dưỡng, quá trình trao đổi chất và sự trưởng thành hệ miễn dịch của trẻ.

Nghiên cứu hệ vi sinh trong sữa mẹ gặp nhiều thách thức vì sữa chứa hàm lượng chất béo cao và ít vi khuẩn, khiến việc chiết tách để phân tích trở nên khó khăn. Tuy nhiên, nhóm nhà khoa học do Tiến sĩ Pamela Ferretti tại Đại học Chicago (Mỹ) dẫn đầu đã quyết tâm thực hiện nghiên cứu vì có nguồn lực quan trọng là hàng trăm mẫu sữa được thu thập trong khuôn khổ nghiên cứu Mothers and Infants LinKed for Healthy Growth (MILk).

Bà Ferretti và các đồng nghiệp đã kết hợp những mẫu sữa này với phương pháp phân tích metagenomic. Sau khi phân tích 507 mẫu sữa mẹ và phân của trẻ sơ sinh từ 195 cặp mẹ - con, các nhà nghiên cứu nhận thấy sữa mẹ chứa một hỗn hợp vi khuẩn đặc trưng, trong đó nhóm lợi khuẩn bifidobacterium (bao gồm các chủng B. longum, B. breve và B. bifidum) chiếm ưu thế. Hơn một nửa số mẫu sữa có chứa B. longum và trên 98% hệ vi sinh đường ruột của trẻ sơ sinh cũng rất dồi dào chủng này.

“Mặc dù B. longum khá phổ biến trong ruột trẻ sơ sinh, nhưng việc phát hiện sự hiện diện mạnh mẽ của chúng trong các mẫu sữa mẹ gây bất ngờ bởi các nghiên cứu về sữa trước đây chủ yếu báo cáo các nhóm lợi khuẩn khác như Staphylococcus và Streptococcus”, bà Ferretti chia sẻ. Nghiên cứu đã ghi nhận 12 trường hợp mà cùng một chủng vi khuẩn có trong cả sữa mẹ và hệ vi sinh đường ruột trẻ sơ sinh. 

Các tác giả lưu ý rằng tất cả các bà mẹ và trẻ sơ sinh trong nghiên cứu đều khỏe mạnh, chứng tỏ sự hiện diện của các loài này trong sữa không phải dấu hiệu bệnh tật mà phản ánh sự đa dạng vi sinh vật có thể được truyền trong quá trình cho con bú.

Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh giai đoạn đầu đời có thể đẩy lùi dị ứng và hen suyễn

Trong một nghiên cứu khác có liên quan, nhóm chuyên gia quốc tế do Đại học Kỹ thuật Đan Mạch (DTU) dẫn đầu phát hiện trẻ sơ sinh sớm hình thành hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh có nguy cơ dị ứng và hen suyễn thấp hơn. 

Sau khi theo dõi sức khỏe của 147 trẻ từ lúc sinh ra cho đến 5 tuổi, các nhà nghiên cứu nhận thấy những trẻ có hệ vi sinh đường ruột với hàm lượng cao một số chủng bifidobacterium nhất định sẽ hưởng lợi từ các chất chuyển hóa được tạo ra bởi những vi khuẩn này. Đặc biệt, chất chuyển hóa 4-hydroxyphenyl lactate (4-OH-PLA) có tác dụng xoa dịu các phản ứng miễn dịch quá mức đối với các dị nguyên như phấn hoa hoặc prôtêin thực phẩm.

Khi các dị nguyên xâm nhập cơ thể, kháng thể immunoglobulin E (IgE) sẽ bám vào chúng và kích hoạt các tế bào miễn dịch, từ đó gây ra các triệu chứng như ngứa, chàm, viêm mũi dị ứng và thậm chí là hen suyễn. Nồng độ IgE càng cao thì nguy cơ phát bệnh dị ứng càng lớn.

Các nhà nghiên cứu tiến hành nhiều thử nghiệm và phát hiện nồng độ tự nhiên của 4-OH-PLA có thể làm giảm tới 60% lượng IgE do cơ thể sản sinh, mà không ảnh hưởng đến quá trình tạo ra các loại kháng thể khác. 

Ông Rasmus Kaae Dehli - chuyên gia về miễn dịch học hệ thống tại DTU cho biết trẻ được sinh thường có cơ hội nhận các lợi khuẩn bifidobacterium từ mẹ cao gấp 14 lần. Ngoài ra, việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ và tiếp xúc với những trẻ nhỏ khác trong giai đoạn đầu đời cũng giúp tăng số lượng lợi khuẩn này trong đường ruột. 

Do vậy, các chuyên gia cho rằng bổ sung 4-OH-PLA hoặc probiotic tạo ra chất chuyển hóa này có thể trở thành chiến lược mới trong phòng ngừa dị ứng và hen suyễn. Bên cạnh khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ, nhóm nghiên cứu cho rằng trẻ uống sữa công thức có thể cần bổ sung thực phẩm tăng cường bifidobacterium. Cách tiếp cận này có thể mở ra những phương pháp can thiệp có mục tiêu trong giai đoạn then chốt ở những tháng đầu đời, khi hệ miễn dịch của trẻ đang được hình thành.

MINH DŨNG (Theo Scitech Daily)