Sự bùng phát đại dịch COVID-19 tại Papua New Guinea đã trở thành mặt trận mới trong cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Úc khi hai nước này đang cố chứng minh họ là “bạn tốt” của đảo quốc Thái Bình Dương.

Giới chức Úc mang vaccine AstraZeneca đến Papua New Guinea hồi tháng 3 năm nay. Ảnh: CNN

Cạnh tranh cung cấp vaccine

Tuần rồi, Úc phản pháo tuyên bố của Trung Quốc nói nước này đang làm trật đường ray nỗ lực triển khai vaccine của Bắc Kinh tại Papua New Guinea, quốc gia nằm “sát sườn” với Úc. Trước đó, tờ Thời báo Hoàn cầu cáo buộc Úc phá hoại kế hoạch triển khai vaccine của Trung Quốc tại Thái Bình Dương.

Papua New Guinea đã tránh được kịch bản xấu nhất của đại dịch hồi năm ngoái, nhưng năm nay số ca nhiễm tại đất nước gần 9 triệu dân này tăng vọt, nâng tổng số ca nhiễm lên hơn 17.300 với 179 trường hợp tử vong. Khi số ca nhiễm tại Papua New Guinea bắt đầu tăng hồi tháng 2 năm nay, Trung Quốc thông báo sẽ gửi tặng vaccine Sinopharm. Do số vaccine này chưa được Tổ chức Y tế Thế giới phê duyệt, nên Trung Quốc đồng ý cung cấp dữ liệu thử nghiệm của vaccine. Nhưng Papua New Guinea không chấp thuận vaccine cho đến tháng 5 vừa rồi. Theo Thời báo Hoàn cầu, sự trì hoãn này là do các nhà tư vấn Úc “đi đêm” với Papua New Guinea để thao túng các chính sách địa phương. Trong khi Úc cử các chuyên gia y tế đến Papua New Guinea để giúp tăng cường các hệ thống chính phủ và cung cấp sự hỗ trợ về hậu cần cho tuyến đầu chống dịch, Zed Seselja, Bộ trưởng Phát triển Quốc tế và Thái Bình Dương của xứ sở chuột túi, cho rằng ông không biết chuyện các chuyên gia y tế này đưa ra lời khuyên về hiệu quả vaccine của Trung Quốc. Ông Seselja cũng lưu ý, từ trước đại dịch Úc đã hỗ trợ Papua New Guinea rất nhiều về lĩnh vực chăm sóc y tế.

Hồi tháng 3, Úc tuyên bố gửi 8.000 liều vaccine AstraZeneca (Anh/Thụy Ðiển) cho Papua New Guinea. Hai tháng sau, Úc lại chuyển thêm 10.000 liều vaccine cho nước này. Trong khi đó, đến nay Trung Quốc mới tặng 270.000 liều vaccine cho Quần đảo Solomon, Papua New Guinea và Vanuatu, chưa bằng phân nửa mức đóng góp của Úc.

Hỗ trợ an ninh, đầu tư dồn dập

Tuy nhiên, những động thái đầu tư tích cực của Trung Quốc vào Papua New Guinea vài năm gần đây cũng như chuyến thăm nước này trước thềm Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) 2018 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã khiến Úc “nóng mặt”.

Trên thực tế, kể từ sau khi Papua New Guinea được chọn đăng cai APEC 2018, cả Trung Quốc lẫn Úc đều tăng cường hỗ trợ thành viên nghèo nhất trong số 21 nước APEC tổ chức sự kiện quốc tế lớn này. Cụ thể, năm 2017, Trung Quốc cung cấp cho Papua New Guinea 62 phương tiện quân sự trị giá 5 triệu USD, để sử dụng cho công tác an ninh của APEC 2018. Cũng với mục đích hỗ trợ Papua New Guinea bảo đảm an toàn thượng đỉnh APEC, Úc điều động tới đây tàu đổ bộ tấn công HMAS Adelaide, 2 tàu tuần tra và khoảng 1.500 quân nhân. Ðầu tháng 11-2018, Thủ tướng Úc Scott Morrison từng gặp người đồng cấp Peter O’Neil tại Sydney (Úc) để chốt thỏa thuận xây dựng một căn cứ hải quân chung trên đảo Manus của Papua New Guinea.

Bên cạnh an ninh, các khoản đầu tư dài hạn cũng dồn dập đổ về Papua New Guinea từ cả phía Úc lẫn Trung Quốc. Tại Papua New Guinea, Bắc Kinh chủ yếu rót tiền cho các dự án hạ tầng như làm đường, xây cảng. Mức đầu tư này lên tới 2,46 tỉ USD năm 2017, tăng đáng kể so với 860 triệu USD của năm 2016. Ðáng nói, Trung Quốc hồi tháng 12-2020 đã ký một biên bản ghi nhớ để tài trợ cho dự án khu liên hợp chế biến hải sản trị giá 150 triệu USD trên đảo Daru - cách lãnh thổ Úc chỉ khoảng 50km. Viện Chính sách chiến lược Úc đánh giá động thái này của Bắc Kinh là nhằm mục đích địa chính trị, vì đảo Daru không nằm gần những ngư trường dồi dào.

HẠNH NGUYÊN (Theo CNN)