Tuổi thiếu niên là giai đoạn não bộ phát triển nhanh, trong đó khả năng duy trì sự chú ý, xử lý thông tin và kiểm soát nhận thức tiếp tục được cải thiện. Ô nhiễm không khí được phát hiện có thể tác động lên quá trình này. 

Bụi mịn, hay PM2.5, đặc biệt đáng lo ngại vì nó nhỏ hơn cả hồng cầu và có thể di chuyển trong máu, trong khi một số thành phần độc hại có thể xâm nhập vào não qua khoang mũi và hệ thống khứu giác. Ozone (O3), có trong khí thải và khói bụi, có thể gây hại tế bào thần kinh thông qua stress ôxy hóa mãn tính.

Các nhà khoa học tại Đại học Michigan (Mỹ) đã tiến hành nghiên cứu để phân tích tác động của việc tiếp xúc với nồng độ cao PM2.5 và O3 trong giai đoạn đầu tuổi thiếu niên đối với sự phát triển não bộ và khả năng nhận thức. Nguồn dữ liệu trích từ Nghiên cứu Phát triển Nhận thức Não bộ ở Thanh thiếu niên (ABCD), với hơn 11.800 trẻ em độ tuổi từ 9-11 ở khắp nước Mỹ, bao gồm ảnh chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI), ảnh quét cấu trúc não và đánh giá nhận thức đo lường sự chú ý, trí nhớ làm việc, khả năng kiểm soát ức chế, tốc độ xử lý, trí nhớ, vốn từ vựng và khả năng đọc. 

Nhóm nghiên cứu đã ước tính mức độ phơi nhiễm của mỗi trẻ dựa trên mức độ ô nhiễm không khí trong 1km² xung quanh nơi ở của trẻ.

Kết quả cho thấy, trẻ em sống ở những khu dân cư có nồng độ bụi mịn PM2.5 hoặc O3 cao có sự trưởng thành về thần kinh nhận thức kém hơn 2 năm so với những bạn cùng trang lứa có đặc điểm nhân khẩu học tương tự sống ở những khu vực ít ô nhiễm. Theo tiêu chuẩn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, nồng độ PM2.5 cao được xác định là trên 9 microgram (mcg)/m³, còn mức O3 cao là trên 70 phần tỉ. Các nhóm đối chứng có mức độ phơi nhiễm thấp là những trẻ sống trong môi trường có mức PM2.5 dưới 7 mcg/m³ hoặc mức O3 dưới 60 phần tỉ.

So với các bạn cùng trang lứa, trẻ tiếp xúc nồng độ PM2.5 hoặc O3 cao trong giai đoạn 9-11 tuổi còn cho thấy sự tiến bộ trong các nhiệm vụ nhận thức chậm hơn và sự trưởng thành của cấu trúc mạng lưới não bộ kém hơn. 

T. TRÚC (Theo Psypost)