Cá rô đầu vuông hiện đang rớt giá do cung vượt cầu.

Cách đây vài năm, trước thông tin cá rô đầu vuông cho hiệu quả kinh tế cao, nông dân ĐBSCL ồ ạt chuyển sang nuôi cá rô đầu vuông khiến diện tích ao nuôi tăng đáng kể, các cơ sở nhân giống cũng theo đó “hốt bạc”. Tuy nhiên, thời gian gần đây, cá rô đầu vuông dần rớt giá (hiện loại 4 con/kg chỉ còn 30.000-35.000 đồng/kg), nhiều người nuôi cá lỗ vốn. Không chỉ riêng cá rô đầu vuông, nhiều sản phẩm nông nghiệp đều ít nhiều rơi vào tình cảnh tương tự.

Nếu so sánh giữa nông dân và doanh nghiệp (DN) cả hai đều là người sản xuất sản phẩm cung ứng ra thị trường. Nhưng khi sản xuất, phần lớn DN luôn thực hiện các bước khảo sát thị trường, tìm hiểu thông tin khách hàng, nhu cầu, thói quen tiêu dùng... Trên cơ sở đó, DN tạo ra những sản phẩm hướng đến những phân khúc thị trường khác nhau, phục vụ nhiều đối tượng khách hàng và mục tiêu cốt lõi là thu lợi nhuận cao. Còn nông dân cũng là người tạo ra sản phẩm cung ứng ra thị trường, nhưng am hiểu thị trường lại là việc của... thương lái. Thương lái là người nắm “đằng cán” còn nông dân nắm “đằng lưỡi”. Nông dân là người trực tiếp làm ra các sản phẩm nông, thủy sản nhưng không thể chủ động về đầu ra và giá cả!

Xã Thới Hưng, huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ gần đây nổi lên mô hình tận dụng ao nuôi cá tra trồng sen. Ông Nguyễn Quang Viễn, một nông dân ở đây, cho biết: Năm 2006, ông bắt đầu nuôi cá tra. Mấy năm đầu cá có giá, ông trúng đậm mấy vụ liên tục. Đến năm 2008, cá tra bắt đầu rớt giá, ông nuôi cá thua lỗ hàng tỉ đồng nên đành phải treo ao. Sau đó, ông chuyển sang nuôi cá rô đầu vuông nhưng chỉ nuôi với diện tích nhỏ. Gần đây, cá rô đầu vuông lại... rớt giá! Hiện nay, ông Viễn tận dụng 2 ao cá tra khoảng 2,8 ha để trồng sen. Mô hình này đang cho thu nhập khá ổn định, thương lái đến tận nơi thu mua hạt sen. Tuy nhiên, ông Viễn vẫn băn khoăn về đầu ra lâu dài. Bởi nếu mô hình này phát triển ồ ạt trong thời gian tới thì liệu hạt sen có còn ở mức giá cao?!

Cuối năm 2010, trong khuôn khổ chương trình “Hàng Việt về nông thôn” tại huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ, có hội thảo về việc thiết lập hệ thống thu mua, cung ứng nông, thủy sản giữa DN và nông dân. Khi Công ty Cổ phần Vinamit đưa ra danh sách các loại trái cây DN cần thu mua (mít, khoai lang, khoai môn, chuối) với các yêu cầu về chất lượng, số lượng để chế biến trái cây sấy, một nông dân ở huyện Cờ Đỏ đặt câu hỏi: “Tôi có trồng 4 công ổi không hạt. Hỏi DN có thu mua ổi không hạt của tôi không?”. Điều này chứng tỏ, nông dân vẫn mang tư tưởng “tôi có sản phẩm để bán” chứ không nghĩ “thị trường cần những sản phẩm gì?”. Vì vậy, khi xuất hiện những mô hình canh tác mới và hiệu quả, nhiều nông dân vẫn đua nhau canh tác, dẫn đến cung vượt cầu và tất yếu kéo theo rớt giá, thua lỗ.

Theo ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, để tránh tình trạng nông dân phát triển sản xuất một cách tự phát, ngành nông nghiệp đang hướng đến thực hiện chủ trương ổn định sản xuất, phát triển về chất lượng thay vì số lượng, quy hoạch vùng sản xuất tập trung. Ngoài ra, sự liên kết “4 nhà” sẽ giúp nông dân tiếp thu khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nắm bắt thông tin thị trường và ổn định về đầu ra cho sản phẩm nông, thủy sản.

M. HUYỀN