Trong 6 tháng đầu năm 2015, dù hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp (DN) tại TP Cần Thơ có những chuyển biến tích cực, nhưng kim ngạch xuất khẩu đạt thấp so với cùng kỳ năm trước. Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu hàng hóa đạt 1,3 tỉ USD trong năm 2015, đòi hỏi các cấp, các ngành chức năng và DN trên địa bàn thành phố phải hết sức nỗ lực trong những tháng còn lại. Đồng thời cần có các giải pháp "đột phá" trong xuất khẩu…

Gạo, thủy sản vẫn khó

Từ đầu năm đến nay, tình hình xuất khẩu hai mặt hàng chủ lực của thành phố là gạo và thủy sản tiếp tục giảm so với cùng kỳ năm trước, dù một số ngành như: may mặc có sự bứt phá khi đạt mức tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm trước, nhưng so với kế hoạch năm vẫn thấp; ngành dược phẩm, da thuộc, sắt thép và sản phẩm từ sắt thép, nông sản… đều đạt được mức tăng trưởng, nhưng giá trị kim ngạch xuất khẩu các ngành hàng này mang lại còn khiêm tốn, chỉ ở mức từ 2-7 triệu USD/ngành hàng nên chưa đủ sức kéo giá trị kim ngạch xuất khẩu chung. Trong 6 tháng, giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa và doanh thu dịch vụ tại thành phố ước thực hiện trên 599,6 triệu USD, đạt 41,36% kế hoạch, giảm 0,04% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa là 524 triệu USD, đạt 40,3% kế hoạch năm, giảm 0,7% so với cùng kỳ; dịch vụ 75,6 triệu USD, đạt 50,4% so kế hoạch năm, tăng 4,96% so với cùng kỳ.

Thủy sản là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, chiếm tỷ trọng 44,8%; gạo chiếm 29,8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tại thành phố. Theo Sở Công thương thành phố, sản phẩm thủy sản của DN thành phố chủ yếu xuất sang 3 thị trường chính, gồm: Mỹ, EU và Nhật Bản, nhưng các thị trường này bị giảm mạnh do vướng vụ kiện chống bán phá giá tại Mỹ và việc tỷ giá đồng đô la Mỹ tăng so với đồng Euro và đồng yên Nhật nên làm giảm tính cạnh tranh hàng hóa của DN. Giá bán sản phẩm tại các thị trường sử dụng đồng Euro và đồng Yên tăng làm ảnh hưởng sức mua của người tiêu dùng, trái lại nhiều DN xuất khẩu cũng không được hưởng lợi từ việc tăng tỷ giá trên do hầu hết các hợp đồng xuất khẩu thanh toán bằng đồng đô la Mỹ. Thêm vào đó, giá cả và nguồn cung nguyên liệu trong nước không ổn định, chi phí sản xuất tăng, nhiều DN thủy sản thiếu vốn và khó tiếp cận vốn vay do các ngân hàng siết chặt cho vay với lĩnh vực thủy sản để giảm rủi ro. Đặc biệt, mặt hàng tôm đang chịu nhiều sức ép cạnh tranh bởi nguồn cung tôm của thế giới đã tăng trở lại, chủ yếu sản phẩm tôm của Ấn Độ, Bangladesh và Ecuador với giá bán rất cạnh tranh.

Mặt hàng gạo xuất khẩu, đầu ra khá trầm lắng trong 2 tháng đầu năm do nhiều DN không có đơn hàng gối đầu từ năm trước. Từ tháng 3 trở đi, xuất khẩu gạo có tín hiệu khả quan hơn do các thị trường tập trung như: Philippines, Malaysia… ký hợp đồng nhập khẩu gạo của nước ta. Bên cạnh đó, thị trường Trung Quốc cũng có nhu cầu mua một lượng lớn gạo từ Việt Nam (chính ngạch và tiểu ngạch), giúp giảm áp lực hàng tồn kho cho DN. Song, thời gian qua giá gạo xuất khẩu trên thị trường thế giới không cao do nguồn cung tăng từ nhiều nước xuất khẩu gạo, nhất là Thái Lan, Ấn Độ và Myanmar. Vấn đề này sẽ còn gây sức đến ép giá xuất khẩu gạo của DN Việt thời gian tới.

Đa dạng mặt hàng xuất khẩu

Ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty TNHH Trung An, cho rằng: "Xuất khẩu gạo đang có nhiều sự tranh tranh, nhưng nếu DN biết quan tâm duy trì và nâng cao chất lượng, thương hiệu sản phẩm sẽ không sợ bí đầu ra". Theo nhiều DN, để nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu khẩu gạo, thủy sản, thành phố cần đẩy mạnh đầu tư phát triển sản xuất theo hướng công nghệ cao, kịp thời hỗ trợ DN kết nối với nông dân để đầu tư phát triển các vùng nguyên liệu chất lượng cao nhằm tạo được lượng hàng hóa lớn, có giá trị cao, chất lượng ổn định phục vụ xuất khẩu. Ông Phạm Thái Bình cho rằng, trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo của cả nước giảm, nhưng kim ngạch xuất khẩu gạo của TP Cần Thơ đã tăng, đây là tín hiệu đáng mừng. Thực tế, xuất khẩu gạo tại công ty trong những tháng đầu năm cũng tăng khoảng 27% về lượng và tăng 23% về giá trị kim ngạch so với cùng kỳ. Ông Nguyễn Văn Ngọc, Trưởng Phòng kinh doanh, Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Cờ Đỏ, cũng cho biết: "Xuất khẩu gạo của công ty đã đạt mức tăng khá so với cùng kỳ năm trước, nhất là khi công ty tập trung phát triển các sản phẩm gạo thơm, gạo cấp cao, với giá bán bình quân trong những tháng đầu năm nay đạt khoảng 650 USD/tấn. Bên cạnh việc quan tâm đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm, thời gian qua công ty cũng tăng cường xúc tiến mở thêm nhiều thị trường mới và gần đây đã xuất hàng sang được các nước châu Phi. Dù tình hình xuất khẩu gạo còn có khó khăn, nhưng công ty tin sẽ hoàn thành được kế hoạch xuất khẩu đề ra trong năm, góp phần tích cực vào kết quả xuất khẩu chung của thành phố".

Năm 2015, kế hoạch của thành phố đề ra đạt kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và doanh thu dịch vụ 1,45 tỉ USD, tăng 7,4% so với năm 2014. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa là 1,3 tỉ USD, tăng 6,5% so với năm 2014. Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi sự nỗ lực rất nhiều của các DN và sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành chức năng trong việc hỗ trợ DN tháo gỡ khó khăn, phát triển thị trường xuất khẩu. Cần phải có các giải pháp hữu hiệu nhằm đa dạng hóa các mặt hàng xuất khẩu để tạo đột phá trong việc nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu của thành phố. Không để phụ thuộc quá nhiều vào 2 mặt hàng xuất khẩu chủ lực là gạo và thủy sản. Đây cũng là nội dung chính được lãnh đạo UBND TP Cần Thơ yêu cầu các sở, ngành hữu quan và DN xuất khẩu trên địa bàn thành phố bàn thảo tìm giải pháp cho 6 tháng cuối năm 2015 trong buổi làm việc vừa qua.

Theo Bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch thường trực, kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN TP Cần Thơ, ngoài việc tập trung gỡ khó cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, thành phố cần quan tâm đầu tư, phát triển thêm các mặt hàng xuất khẩu có tiềm năng, nhất là mặt hàng rau quả tươi. Hiện nay, thị trường thế giới có nhu cầu tiêu thụ một lượng rất lớn trái cây tươi. Đặc biệt là trái cây nhiệt đới, các ngành chức năng và DN tại Cần Thơ có thể nghiên cứu các thị trường này để tìm hiểu thông tin và đặt mối quan hệ làm ăn.

Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Quang Hoài Nam yêu cầu các sở ngành thành phố và DN trên địa bàn cần phải hết sức quan tâm việc phát triển đa dạng hóa các mặt hàng xuất khẩu nhằm tạo ra các đột phá phát triển, chứ không chỉ tập trung ở một vài mặt hàng chủ lực như hiện nay. Sở Công thương thành phố cần phối hợp chặt với các sở ngành liên quan nắm thông tin về nguồn cung hàng hóa phục vụ xuất khẩu và theo dõi chặt từng ngành hàng xuất khẩu, tình hình hoạt động của DN để kịp thời thông tin, dự báo chính xác và hỗ trợ DN giải quyết khó khăn. Song song đó, cần làm tốt vai trò cầu nối giúp các DN xuất khẩu trong nước có thể tiếp cận và phát triển thị trường xuất khẩu thông qua các đại sứ, cơ quan Tham tán thương mại Việt Nam ở nước ngoài.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG