Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, 3 tháng đầu năm 2022, có  208.943 người được giải quyết hưởng BHXH một lần, tăng 1% so với cùng kỳ năm 2021. Trong tương lai, những người lao động (NLĐ) này khi đến tuổi về hưu sẽ không có nguồn thu nhập hằng tháng từ lương hưu và không được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí để chăm sóc sức khỏe.

BHXH huyện Thới Lai tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện đến các đại lý thu và người dân trên địa bàn.

Chị Nguyễn Thị T ngụ phường Thới An, quận Ô Môn, là công nhân tại Khu công nghiệp Trà Nóc, có hơn 5 năm đóng BHXH. Đầu năm 2021, do phải nuôi con nhỏ và giải quyết những khó khăn do ảnh hưởng dịch COVID-19 kéo dài, chị quyết định thực hiện thủ tục hưởng chế độ BHXH một lần. Chị T cho biết: “Gia đình gặp nhiều khó khăn, tôi đành chọn giải pháp rút BHXH một lần, phụ giúp gia đình trang trải cuộc sống. Khi con cái đến tuổi đi học, tôi sắp xếp được công việc gia đình, sẽ đi làm công nhân trở lại và tiếp tục tham gia BHXH để hưởng lương hưu sau này”.

Dịch COVID-19 bùng phát, ảnh hưởng đến công ăn việc làm của nhiều NLĐ. Do cuộc sống khó khăn, một số NLĐ chọn giải pháp rút BHXH một lần, dù biết sẽ thiệt thòi. Anh Trần Văn D ngụ phường Trà Nóc, quận Bình Thủy, có 10 năm tham gia BHXH. Vừa qua, anh cũng đã nộp đơn xin rút BHXH một lần. Anh D bộc bạch: “Rút BHXH một lần, tôi biết là thiệt thòi về sau, nhưng cuộc sống khó khăn, tôi đành chấp nhận. Với số tiền khoảng 40 triệu đồng rút từ BHXH, tôi dự tính sẽ mở quán giải khát, có “đồng ra, đồng vô”, hy vọng cuộc sống sẽ ổn định”.

Ông Trần Giải Phóng, Giám đốc BHXH huyện Thới Lai, cho biết: “Khi nhận BHXH một lần, NLĐ sẽ chịu nhiều thiệt thòi cả về trước mắt và lâu dài. Trước tiên, nhận BHXH một lần, NLĐ phải chấp nhận sự thiệt thòi lớn, khi với 22% mức tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất, thì 1 năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương. Trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi. Một thiệt thòi khác là lương hưu không hưởng cố định mà điều chỉnh tăng theo chỉ số giá và mức tăng trưởng kinh tế hằng năm. Giữa 2 người cùng có điều kiện về thời gian và mức đóng BHXH, cùng độ tuổi thì tổng lợi ích bằng tiền của người hưởng lương hưu hằng tháng sẽ cao hơn nhiều khi hưởng BHXH một lần. Vì người hưởng lương hưu sẽ được hưởng đến khi từ trần, được cấp thẻ BHYT để chăm sóc sức khỏe miễn phí và thân nhân được nhận mai táng phí, hưởng tử tuất một lần hoặc hưởng tuất hằng tháng...". 

Theo BHXH Việt Nam khuyến nghị, NLĐ khi không lựa chọn hưởng BHXH một lần, có quyền bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH tự nguyện cho đủ số năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu và được cấp thẻ BHYT (với mức hưởng 95% chi phí khám chữa bệnh) trong suốt thời gian hưởng lương hưu. Thời gian tới, dự kiến Luật BHXH sẽ được sửa đổi theo hướng giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu ở mức tối thiểu từ 20 năm như hiện nay, xuống còn 15 năm, thậm chí là 10 năm theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH. Việc sửa đổi chính sách BHXH theo tinh thần này, sẽ góp phần tăng sức hấp dẫn của chính sách BHXH (trong đó có BHXH tự nguyện), NLĐ sẽ có thêm động lực tiếp tục bảo lưu, tích lũy thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Bài, ảnh: CHẤN HƯNG