Thời gian qua, nhiều cơ sở sản xuất kinh doanh, nhất là các cơ sở nhỏ lẻ không thực hiện đúng quy trình, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh… trong quá trình sản xuất, tồn trữ và chế biến, ảnh hưởng đến chất lượng nông thủy sản và sức khỏe người dùng. Vì vậy, song hành với công tác quản lý nhà nước, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, các cơ sở sản xuất, chế biến nông thủy sản để nâng chất sản phẩm nông thủy sản, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng là vấn đề cấp thiết…

Nỗ lực trong quản lý

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) TP Cần Thơ phối hợp chặt chẽ với các ngành hữu quan thành phố tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) đến người dân sản xuất kinh doanh các mặt hàng nông lâm thủy sản. Trong đó, tập trung đẩy mạnh thanh, kiểm tra chuyên ngành về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm nông lâm thủy sản; kiểm tra cơ sở giết mổ, chăn nuôi cửa hàng kinh doanh thuốc thú y và thức ăn chăn nuôi. Đồng thời, triển khai công tác kiểm dịch thú y tại các siêu thị, chợ và kiểm dịch động vật - sản phẩm động vật lưu thông trên địa bàn thành phố.

Cần nhân rộng và phát triển các điểm kinh doanh thực phẩm an toàn tại các quận, huyện trên địa bàn TP Cần Thơ (Trong ảnh: Khách hàng mua sản phẩm sạch tại cửa hàng thực phẩm an toàn trên đường Hùng Vương, quận Ninh Kiều).

Ông Nguyễn Minh Hải, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản, thuộc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: Để ngăn ngừa việc sử dụng chất cấm trong trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế, chế biến và kinh doanh các sản phẩm nông lâm thủy sản, Sở NN&PTNT phối hợp chặt chẽ với các ngành và các địa phương tổ chức 13 cuộc thanh tra chuyên ngành. Trong đó, kiểm tra 311 cơ sở kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng; kiểm tra 262 cơ sở sản xuất kinh doanh thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi và thức ăn thủy sản; kiểm tra 69 cơ sở sản xuất giống thủy sản và sản xuất chả lụa. Ngoài ra, Sở NN&PTNT còn thực hiện kiểm tra và gửi phân tích 1.112 mẫu thực phẩm, gồm: rau ăn lá, sản phẩm động vật và thực vật, sản phẩm thủy sản đã qua sơ chế, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và mẫu nước tại các lò mổ... Kết quả có 948 mẫu đạt, chiếm hơn 85%. Các mẫu không đạt chủ yếu là nhiễm vi sinh vật gây bệnh, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng thuốc kháng sinh cấm sử dụng… Đối với các mẫu không đạt, Sở NN&PTNT chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với các cơ quan quản lý địa phương, tiến hành truy xuất nguồn gốc mẫu nhiễm và thông báo cho các cơ sở có sản phẩm không đảm bảo ATTP. Trên cơ sở đó, yêu cầu các cơ sở sản xuất kinh doanh có biện pháp khắc phục, rà soát lại các khâu có liên quan trong quá trình thu mua, vận chuyển, sơ chế, bảo quản gây mất an toàn cho sản phẩm; tiếp tục lấy mẫu giám sát các chỉ tiêu vi phạm tại các cơ sở và sẽ có hình thức xử lý vi phạm hành chính theo quy định Pháp luật.

Thời gian qua, song song với công tác thanh kiểm tra, ngành nông nghiệp thành phố còn triển khai các chương trình tập huấn và hướng dẫn người dân sản xuất đúng quy trình, không sử dụng chất cấm. Từ đó, đã tạo sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp cung ứng cho thị trường. Năm 2015, Chi cục Thủy sản đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư quốc gia, triển khai 3 lớp tập huấn, hướng dẫn 3 mô hình nuôi cá tra trên 6,3ha. Đồng thời, cấp phát hơn 600 tờ áp phích, biểu mẫu ghi chép tuyên truyền nuôi trồng thủy sản theo hướng VietGAP. Đến nay, tổng diện tích nuôi thủy sản, gồm: cá tra, cá lóc, lươn, ếch… theo tiêu chuẩn đảm bảo ATTP của toàn thành phố đạt hơn 121,8ha. Ngoài ra, nhiều hộ nuôi lươn, cá điêu hồng hay nuôi ếch ở huyện Cờ Đỏ, quận Thốt Nốt và huyện Phong Điền còn thực hiện tiêu chuẩn chất lượng MetroGAP của Metro Cash & Carry… góp phần hỗ trợ người nuôi thủy sản nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển ổn định nghề nuôi thủy sản theo tiêu chuẩn ATTP. Để phát triển ổn định nghề nuôi cá tra theo chuẩn ATTP, Chi cục Thủy sản đã tham mưu cho Sở NN&PTNT TP Cần Thơ xem xét và trình UBND thành phố phê duyệt dự án "Cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi cá tra xuất khẩu ở phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt với quy mô 100ha". Đồng thời xây dựng kế hoạch quan trắc môi trường giai đoạn 2016-2020, thành lập một số trạm quan trắc môi trường phục vụ nghề nuôi cá tra tập trung…

Hiện tại, toàn thành phố có trên 114.960ha đất nông nghiệp sản xuất đa dạng chủng loại cây trồng, rau màu… Song, để nâng cao chất lượng hàng nông sản, ngành nông nghiệp đã triển khai thực hiện các mô hình sản xuất nông sản an toàn, như: xây dựng 11 vùng sản xuất rau an toàn có kiểm soát với diện tích khoảng 195ha, sản lượng trên 14.600 tấn chủ yếu tập trung ở Thới Lai, Thốt Nốt, Phong Điền, Bình Thủy và Ô Môn. Chi cục Bảo vệ thực vật hướng dẫn nông dân ứng dụng các kỹ thuật sản xuất, thiết bị công nghệ mới để tạo ra chuỗi thực phẩm an toàn. Tập huấn cho nông dân sử dụng thuốc hóa học theo quy tắc "4 đúng", nhất là chú trọng thời gian cách ly trước thu hoạch đối với rau màu. Ngoài ra, các đơn vị chuyên môn còn xây dựng hình thành 7 điểm bán hàng nông sản có kiểm soát tại các chợ. Đặc biệt, triển khai cho các hợp tác xã thực hiện thu gom các loại nông sản sạch để tạo nguồn hàng đa dạng và phong phú,… cung cấp cho thị trường tại chỗ và các vùng lân cận. Từ đó, góp phần gia tăng hiệu quả sản xuất, đảm bảo ATTP, tạo lòng tin cho người tiêu dùng.

Triển khai có trọng tâm

Ông Nguyễn Ngọc Hè, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: Dù phối hợp chặt chẽ với các ngành hữu quan và có nhiều nỗ lực nhưng vấn đề thanh kiểm tra vệ sinh ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn tồn tại nhiều khó khăn. Điển hình như: Đội ngũ cán bộ quản lý chất lượng ATTP tại các quận, huyện chưa được đào tạo chuyên môn. Công tác xử lý các hành vi vi phạm về ATTP chưa kịp thời. Các sản phẩm nông nghiệp an toàn chưa đa dạng và chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người tiêu dùng. Vẫn còn những tồn tại sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, lạm dụng kháng sinh trong thủy sản nuôi, thuốc bảo vệ thực vật... Vì vậy, để thực hiện "Kế hoạch Hành động năm cao điểm vệ sinh ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp" năm 2016, Sở NN&PTNT TP Cần Thơ sẽ triển khai 3 giải pháp đột phá. Đó là: Tập trung công tác truyền thông về năm vệ sinh ATTP bằng nhiều hình thức, như: thường xuyên cung cấp về tình hình trồng trọt, chăn nuôi trồng thủy sản, tiêu dùng thực phẩm an toàn cho người dân. Đồng thời, kiểm tra, ngăn chặn và xử lý việc lưu thông, buôn bán, sử dụng chất cấm, lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản; buôn bán và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, kém chất lượng, không an toàn trong trồng trọt, nuôi trồng thủy sản. Chấn chỉnh việc giết mổ, vận chuyển, buôn bán, bán lẻ thịt… Ngoài ra, Sở NN&PTNT TP Cần Thơ phối hợp với các cơ quan hữu quan tiến hành đánh giá, phân loại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất, buôn bán giống cây trồng,... Trên cơ sở đó công khai các cơ sở kinh doanh sản xuất xếp loại A,B,C. "Cần biểu dương các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện tốt cam kết bảo đảm vệ sinh ATTP. Riêng các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, hộ trồng rau, chăn nuôi gia súc gia cầm, các địa phương cần có những biện pháp vận động người dân thực hiện cam kết ATTP. Ngoài ra, các ngành chức năng giúp người tiêu dùng phân biệt được sản phẩm an toàn đã được kiểm soát và chưa được kiểm soát. Xây dựng các chuỗi cung ứng sản phẩm nông sản an toàn, nhân rộng mô hình sản xuất, mua bán sản phẩm an toàn. Vì vậy, ngoài 7 điểm bán sản phẩm an toàn và cần nhân rộng mỗi quận, huyện xây dựng 1-2 điểm kinh doanh sản phẩm an toàn và có 1-2 hợp tác xã sản xuất nông thủy sản sạch an toàn" – ông Nguyễn Ngọc Hè cho biết.

Thời gian tới, Sở NN&PTNT TP Cần Thơ tập trung thực hiện tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đột xuất đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp, sản phẩm nông lâm thủy sản. Song song đó, hỗ trợ kết nối sản xuất và kinh doanh sản phẩm nông lâm thủy sản an toàn. Xây dựng đề án "Chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn trên địa bàn TP Cần Thơ giai đoạn 2016-2020" tập trung cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực… Đồng thời, phát triển hệ thống phân phối thực phẩm an toàn tại các chợ, hướng dẫn và giúp người dân nhận biết thực phẩm an toàn, thực phẩm không an toàn. Tập huấn kiến thức về ATTP, kỹ thuật sản xuất theo hướng VietGAP, từng bước triển khai và nhân rộng các mô hình sản xuất rau, củ, quả an toàn tại các hợp tác xã rau an toàn, tăng cường vai trò và trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương… trong công tác đảm bảo vệ sinh ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp.

Bài, ảnh: M.HOA

Một số điểm bán  sản phẩm nông nghiệp an toàn tại TP Cần Thơ:  - Các điểm bán tại Chợ An Khánh, Chợ Tân An, Chợ Cái Khế, Chợ Xuân Khánh (quận Ninh Kiều) và Chợ An Thới (quận Bình Thủy). - Cửa hàng thực phẩm an toàn, số 59 đường Hùng Vương, phường Thới Bình, quận Ninh Kiều.  -Công ty Chế biến thực phẩm 2, số 71 đường Hai Bà Trưng, quận Ninh Kiều. Các sản phẩm nông nghiệp an toàn chủ yếu được cung cấp từ Hợp tác xã (HTX) Rau an toàn Hòa Phát, HTX Rau an toàn Phúc Thạnh, HTX Rau an toàn Long Tuyền, HTX Nông nghiệp sinh học, cơ sở sản xuất rau mầm An Bình, trại nấm Tám Phấn