Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai (PCTT), những năm gần đây, thiên tai diễn ra không theo quy luật, dị thường và khốc liệt hơn so với trước… Mùa mưa bão năm 2022 bắt đầu diễn ra, công tác phòng ngừa, bảo vệ an toàn tính mạng và hạn chế thấp nhất thiệt hại tài sản của nhân dân đang được các cấp, các ngành nỗ lực thực hiện.

Thiệt hại lớn

Mưa lớn xuất hiện vào trưa 29-4-2022, gây ngập đường phố, ảnh hưởng sinh hoạt, giao thông tại quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ.

Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT, năm 2021 thiên tai tuy không khốc liệt, dị thường như năm 2020, nhưng vẫn diễn biến hết sức phức tạp, với 18/22 loại hình thiên tai xảy ra trên cả nước. Trong đó có 12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới; 326 trận giông lốc, mưa lớn; 170 trận lũ, lũ quét, sạt lở đất; 139 trận động đất; 403 điểm sạt lở nguy hiểm... Thiệt hại do thiên tai năm 2021 được đánh giá là giảm nhiều so với năm 2020 và các năm trước đó, tuy nhiên cũng đã làm 108 người chết và mất tích (giảm 70% so với năm 2020), thiệt hại về kinh tế trên 5.200 tỉ đồng (giảm 87% so với năm 2020). Mặc dù bị ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19 cũng như thiếu thốn về nguồn lực, song với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT và các bộ, ngành Trung ương, các địa phương nên cả nước đã khắc phục khó khăn, hậu quả, giảm thiệt hại do thiên tai…

Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT đánh giá: Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác PCTT năm qua cũng còn bộc lộ một số vấn đề tồn tại, hạn chế kéo dài chưa xử lý dứt điểm và hạn chế mới phát sinh. Đó là tình trạng thiệt hại đáng tiếc về người do chủ quan, bất cẩn vẫn còn diễn ra; việc thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, nhất là xây dựng lực lượng xung kích PCTT ở một số nơi còn mang tính hình thức, chưa phát huy tốt hiệu quả. Khả năng ứng phó với tình huống thiên tai lớn còn hạn chế, bị động, lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu. Công tác khắc phục hậu quả còn chậm, không dứt điểm mặc dù đã có quy định của pháp luật. Khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu trước sự tàn phá của bão, lũ; trang thiết bị phục vụ công tác PCTT - Tìm kiếm cứu nạn (TKCN) còn hạn chế. Nguồn lực cho công tác khắc phục hậu quả còn thiếu và chưa đáp ứng yêu cầu, chỉ mới đáp ứng khoảng 20-30% nhu cầu thực tế của các địa phương…

Ông Lê Minh Hoan, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT, nhấn mạnh: “Những nguyên nhân chính dẫn đến thiệt hại do thiên tai là nhận thức của một bộ phận người dân và chính quyền còn hạn chế, vẫn còn biểu hiện chủ quan, bất cẩn dẫn đến thiệt hại đáng tiếc, nhất là về người. Tổ chức bộ máy PCTT các cấp chưa đủ mạnh và thiếu đồng bộ. Cơ quan giúp việc thành viên ban chỉ đạo tại các bộ ngành và văn phòng thường trực một số địa phương còn hoạt động chưa hiệu quả. Nhiều thành viên ban chỉ đạo và ban chỉ huy PCTT-TCKN các cấp chưa thực sự quan tâm giải quyết công việc được giao. Triển khai, áp dụng Luật và các văn bản quy phạm pháp luật còn hạn chế, một số vấn đề tồn tại vướng mắc trong khắc phục hậu quả tuy đã được đưa vào quy định nhưng vẫn chưa được triển khai trong thực tiễn. Việc đầu tư cho công tác PCTT-TKCN còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhất là nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác PCTT-TKCN và đầu tư trang thiết bị, phương tiện hiện đại phục vụ công tác ứng phó còn hạn chế… Những nguyên nhân này cần khẩn trương khắc phục để đảm bảo hiệu quả PCTT-TKCN tại các địa phương”.

Tại TP Cần Thơ, năm 2021 đã xảy ra 2 đợt sét đánh, 26 đợt mưa giông kèm theo lốc xoáy, 23 điểm sạt lở bờ sông và 1 đợt triều cường với mức đỉnh triều vượt báo động III. Ước tổng thiệt hại do thiên tai gây ra trên 9 tỉ đồng và làm 3 người chết do bị sét đánh... Ban Chỉ huy PCTT-TKCN TP Cần Thơ kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.

Hiện trường vụ sạt lở bờ sông Ô Môn vào cuối tháng 3-2022.

Tăng cường giải pháp phòng tránh

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, năm 2022 có khả năng xuất hiện bão mạnh trái quy luật, với khoảng 12-14 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực biển Đông. Lượng mưa trong năm có xu hướng gia tăng trên phạm vi toàn quốc, khả năng cao xảy ra hiện tượng mưa cực đoan. Tuy nhiên, qua diễn biến thiên tai từ đầu năm đến nay, có thể thấy, thiên tai năm 2022 sẽ hết sức phức tạp và dị thường. Sự dị thường của thời tiết đã được thể hiện ngay trong đợt mưa lũ lớn trái quy luật giữa mùa khô, kèm theo giông lốc, sóng lớn tại các tỉnh từ Quảng Bình đến Khánh Hòa từ ngày 30-3 đến 2-4 vừa qua. Tổng thiệt hại do thiên tai gây ra từ đầu năm đến nay ước tính trên 2.400 tỉ đồng (gần bằng ½ thiệt hại về kinh tế do thiên tai gây ra năm 2021).

Ở TP Cần Thơ, mùa mưa bão đến sớm hơn so với quy luật nhiều năm. Từ giữa tháng 4 những đợt mưa chuyển mùa xuất hiện. Đến đầu tháng 5-2022 gió mùa Tây Nam hoạt động ổn định, mưa xuất hiện nhiều trên diện rộng và thời tiết chuyển sang trạng thái mùa mưa. Dự báo tổng lượng mưa toàn mùa tại TP Cần Thơ có khả năng ở mức cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN). Trong đó, tháng 4 và tháng 5 lượng mưa cao hơn TBNN từ 15-20%, từ tháng 6 đến tháng 9 xấp xỉ TBNN, các tháng cuối mùa (tháng 10 và 11) có xu hướng thiếu hụt từ 10-20% so với TBNN và cùng thời kỳ năm 2021. TP Cần Thơ cần chú ý đề phòng mưa lớn gây ngập lụt, giông mạnh kèm theo lốc, sét đánh vào các thời kỳ chuyển mùa, đầu mùa mưa và sau các đợt giảm mưa...

Để ứng phó với thiên tai từ nay đến cuối năm 2022, Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT đề ra một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện. Cụ thể: Triển khai nghiêm túc, hiệu quả các Chỉ thị, Nghị quyết, chính sách, pháp luật về công tác PCTT-TKCN, nhằm tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của các cấp ủy đảng, chính quyền, đặc biệt là người dân và cộng đồng; xác định công tác PCTT-TKCN là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, thường xuyên của cả hệ thống chính trị; tiếp tục rà soát, bổ sung bảo đảm đồng bộ, tạo môi trường pháp lý đầy đủ, đáp ứng thực tiễn yêu cầu về nhiệm vụ PCTT-TKCN; chuyển dịch mạnh mẽ từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa; nâng cao chất lượng dự báo, theo dõi và giám sát thiên tai; tăng cường năng lực chỉ đạo, chỉ huy điều hành ứng phó thiên tai, năng lực cứu hộ và cứu nạn từ Trung ương đến cơ sở…

Ông Nguyễn Ngọc Hè, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ huy PCTT-TKCN, yêu cầu: Ngay thời điểm này, ban chỉ huy PCTT-TKCN các cấp, UBND các quận, huyện trên địa bàn rà soát, hoàn chỉnh các kế hoạch, phương án ứng phó với thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương để chủ động phòng, chống. Khi có thiên tai xảy ra phải chủ động ứng phó và nhanh chóng khắc phục hậu quả theo phương châm “4 tại chỗ”; thực hiện hiệu quả các chính sách xã hội, làm tốt công tác cứu trợ thiên tai và khắc phục hậu quả thiên tai. Chủ động tổ chức các đoàn kiểm tra thực tế để cập nhật, xác định những khu vực nguy hiểm khi xảy ra mưa, lũ, bão; các nơi có nguy cơ sạt lở cao để có biện pháp di dời dân đến nơi ở an toàn…

Bài, ảnh: HÀ VĂN