Ngành thủy sản TP Cần Thơ xác định cá tra và tôm càng xanh là 2 đối tượng thủy sản nuôi chủ lực của thành phố. Từ lợi thế này, TP Cần Thơ đã triển khai Quy hoạch Phát triển thủy sản đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020, nhằm từng bước phát triển diện tích, nâng cao sản lượng thủy sản, góp phần tăng trưởng kinh tế địa phương ...

TP Cần Thơ nằm dọc theo sông Hậu có hệ thống kênh rạch chằng chịt, thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản. Trên địa bàn thành phố hiện có nhiều nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu đã góp phần tiêu thụ cá, tôm cho nông dân trong vùng ĐBSCL. Bên cạnh, TP Cần Thơ đã Quy hoạch Phát triển thủy sản đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 nhằm khai thác hợp lý nguồn tài nguyên đất, sông, ao hồ, ruộng trũng; tạo ra nguồn nguyên liệu cung cấp cho thị trường nội địa, chế biến thủy sản xuất khẩu; giải quyết công ăn việc làm và ổn định đời sống cho nông dân, góp phần tăng trưởng kinh tế cho thành phố. Thành phố còn hướng đến đa dạng hóa các đối tượng thủy sản nuôi; hướng mạnh vào nuôi và sản xuất giống thủy sản với các đối tượng có giá trị kinh tế cao; tập trung ưu tiên các đối tượng, sản phẩm chủ lực, các vùng sản xuất hàng hóa lớn...

Theo quy hoạch phát triển thủy sản, TP Cần Thơ phấn đấu đến năm 2015 diện tích nuôi cá tra đạt trên 1.000 ha. Ảnh: ANH KHOA

Theo quy hoạch này, thành phố phấn đấu tăng diện tích nuôi thủy sản từ 11.450 ha năm 2005 lên 17.800ha vào năm 2010 và 22.000ha vào năm 2015 và 26.000ha vào năm 2020. Sản lượng từ 82.180 tấn năm 2005 lên 223.150 tấn vào năm 2010 và 311.700 tấn vào năm 2015 và 418.100 tấn vào năm 2020. Các địa phương có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn gồm: các huyện Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, quận Thốt Nốt... Tuy nhiên, trên thực tế, đến năm 2010 thành phố mới phát triển diện tích nuôi thủy sản đạt 14.145 ha (trong đó cá nuôi ruộng trũng 10.392 ha, cá ao 2.794ha, cá tra 787 ha, cá nuôi lồng bè 317ha và tôm càng xanh 84 ha), sản lượng 191.583 tấn. Diện tích nuôi và sản lượng thủy sản chưa đạt theo quy hoạch chủ yếu là do đầu ra nhiều loại sản phẩm thủy sản thời gian qua không ổn định, dẫn đến không khuyến khích nông dân phát triển diện tích nuôi thủy sản...

Trong phát triển nuôi trồng thủy sản, thành phố rất coi trọng phát triển diện tích và nâng cao sản lượng 2 đối tượng nuôi chủ lực là con cá tra và tôm càng xanh. Nhất là con cá tra, tuy diện tích thả nuôi ít hơn so với các loại thủy sản khác, nhưng sản lượng cá tra nuôi hàng năm rất lớn và đem lại kim ngạch xuất khẩu không nhỏ cho thành phố. Trong những năm gần đây, 2 đối tượng nuôi này rất khó phát triển mở rộng diện tích. Nếu như vào năm 2006 toàn thành phố có 798ha nuôi cá tra, sản lượng đạt 131.944 tấn, thì đến năm 2010 diện tích nuôi chỉ còn 787ha, sản lượng tăng lên 156.949 tấn. Tương tự, năm 2006 diện tích thả nuôi tôm càng xanh của thành phố 376ha, sản lượng 233 tấn, nhưng đến năm 2010 chỉ còn 84ha, sản lượng 67 tấn. Theo Chi cục Thủy sản TP Cần Thơ, giai đoạn 2006-2010, có năm diện tích nuôi cá tra của thành phố đạt 1.570ha (năm 2007), nhưng sau đó giảm lại do từ sau năm 2008 giá cá tra liên tục rớt giá khiến nông dân nuôi lỗ và đã dè dặt trong việc thả nuôi lại. Riêng tôm càng xanh diện tích giảm do thiếu nguồn giống chất lượng cho nông dân thả nuôi, thị trường xuất khẩu thời gian qua không ổn định, rớt giá vào thời điểm thu hoạch rộ nên không khuyến khích nông dân phát triển diện tích nuôi...

Theo ông Nguyễn Văn Dẫn, Trưởng phòng Kinh tế quận Thốt Nốt, dựa trên quy hoạch của thành phố, Thốt Nốt đã quy hoạch định hướng đến năm 2015 vùng nuôi cá tra của địa phương khoảng 500ha. Diện tích này tập trung chủ yếu ở cù lao Tân Lộc và vùng ven sông Hậu như: các phường Thuận Hưng, Trung Kiên... Nhưng do trước đây phong trào nuôi cá tra phát triển “nóng”, nên đến năm 2008 diện tích nuôi cá tra của quận đạt trên 600ha, sau đó diện tích nuôi của quận giảm lại do từ cuối năm 2008 giá cá tra xuống thấp và nông dân nuôi lỗ. Đến nay, Thốt Nốt đã thả nuôi thủy sản đạt 484,23ha, trong đó cá tra đạt 317ha và cá tra ương giống 46,3 ha, cá rô 77,4ha, còn lại là các loại cá khác...

Năm 2011, theo kế hoạch Chi cục Thủy sản TP Cần Thơ có kế hoạch phát triển diện tích nuôi cá tra khoảng 750-800ha, tôm càng xanh khoảng 400ha. Đối với con cá tra hiện đang có giá cao, khoảng 26.000-28.000 đồng/kg nên thuận lợi cho nông dân thả nuôi lại. Tuy nhiên, hiện nông dân cũng đang cân nhắc trong việc thả nuôi lại do lo sợ phát triển diện tích nuôi trở lại giá cá sẽ giảm, dẫn đến thua lỗ. Ngoài ra, hiện nhiều người dân có nhu cầu muốn phát triển nuôi cá tra, nhưng do thiếu vốn sản xuất và khó tiếp cận vốn từ các ngân hàng. Ông Võ Văn Tiển ở khu vực Thới Trinh, phường Thới An, quận Ô Môn, TP Cần Thơ đang có 5 ha mặt nước thả nuôi cá tra, cho biết: “Nếu có cá tra xuất bán vào thời điểm này người nuôi cá có thể đạt mức lợi nhuận khoảng 7.000 đồng/kg. Nhưng giá cá tra nguyên liệu mới tăng, thì giá thức ăn chăn nuôi và các chi phí đầu vào cũng tăng mạnh làm cho giá thành nuôi cá tra đang tăng thêm 2.000-2.500 đồng/kg, nâng mức giá thành nuôi cá lên 23.000-23.500 đồng/kg. Để nuôi được 100 tấn cá tra thương phẩm, người nuôi phải bỏ ra hơn 2,3 tỉ đồng. Quả là một thách thức lớn đối với người nuôi cá tra...”.

Ông Trần Thanh Hải, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản TP Cần Thơ, cho rằng: Để đảm bảo hiệu quả sản xuất, giảm bớt rủi ro trong việc phát triển nuôi cá tra, người dân chỉ nên phát triển nuôi khi có hợp đồng bao tiêu sản phẩm của doanh nghiệp hoặc có các hình thức liên kết hay nuôi gia công cho các doanh nghiệp. Người dân không nên tiếp tục phát triển nuôi cá tra tự phát như trước đây vì giá thành nuôi cá đang tăng cao độ rủi ro cũng tăng cao và nếu xảy ra thua lỗ sẽ lỗ càng nhiều hơn. Mặt khác, người dân chỉ nên phát triển nuôi cá tra tại các vùng gần sông lớn, nguồn nước đảm bảo, điều kiện chuyên chở dễ dàng. Ngoài ra, các hộ nuôi cá tra cũng cần chú ý thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường để đến năm 2015 tất cả các hộ nuôi phải đạt các tiêu chuẩn thị trường cần như: VietGAP, GlobalGAP...

Theo nhiều hộ dân nuôi cá tra ở phường Thới An (quận Ô Môn), thời gian qua dù gặp cảnh bấp bênh về giá cả đầu ra và khó khăn về vốn, nhưng nhiều hộ nuôi cá tra ở Thới An có thể tiếp tục duy trì việc phát triển nuôi cá tra là nhờ liên kết nuôi gia công cho doanh nghiệp bằng hình thức cho mượn vốn và thức ăn chăn nuôi (chỉ tính bằng lãi suất ngân hàng). Đây được xem là những hướng mở cho việc phát triển nuôi cá tra cũng như các loại thủy sản có tiềm năng khác tại TP Cần Thơ trong thời gian tới, nhằm hỗ trợ cho ngành thủy sản phát triển trở lại. Hiện nay, thành phố cũng đang quan tâm đầu tư phát triển giống và xây dựng các trung tâm sản xuất giống, hướng đến việc đảm bảo nguồn cung giống chất lượng cho thành phố và các tỉnh ở ĐBSCL.

VĂN CÔNG - ANH KHOA