Ngành may mặc Việt Nam đứng trước áp lực thị trường xuất khẩu. Ảnh: 24h.com.vn

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta năm 2011 đạt hơn 200 tỉ USD, trong đó xuất khẩu đạt 96,3 tỉ USD, tăng hơn 33% và nhập khẩu đạt 105,77 tỉ USD, tăng 24,7% so với năm 2010. Nhiệm vụ năm 2012, Chính phủ giao cho ngành công thương phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 108,8 tỉ USD, tăng 13% so với năm 2011. Đây là mục tiêu khiêm tốn nhưng khả năng hoàn thành thì không hề dễ dàng.

Các nền kinh tế lớn thế giới chưa thoát khỏi sự trì trệ, cuộc khủng hoảng nợ công ở Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) có thể ngày càng tồi tệ sẽ dẫn đến việc thắt chặt hầu bao và tác động đến thị trường xuất khẩu của nước ta. Những nước này đồng thời có thể tăng cường hàng rào kỹ thuật, như Mỹ áp dụng Đạo luật hiện đại hóa an toàn thực phẩm, nhằm cách hạn chế nhập khẩu. Sự khó khăn của các nền kinh tế lớn cũng sẽ tác động đến nhiều nước khác trên thế giới và “vô hình trung” các thị trường hàng hóa khác của nước ta sẽ bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, các chuyên gia thương mại tin rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội thuận lợi để tăng cường xuất khẩu. Dù nền kinh tế lớn thứ ba thế giới Nhật Bản vẫn phát triển ì ạch, nhưng đã cam kết mở cửa thị trường với Việt Nam qua Thỏa thuận Đối tác Kinh tế có hiệu lực từ tháng 10-2009. Các sản phẩm của ta như nông thủy sản, đồ gỗ, may mặc và nhiều loại hàng hóa khác sẽ dần dần được cắt giảm thuế. Vả lại, nước này phải tăng cường nhập khẩu nhằm đáp ứng nhu cầu tái thiết sau thảm họa động đất, sóng thần, rò rỉ hạt nhân hồi tháng 3-2011. Tương tự, các đối tác Hàn Quốc khẳng định thị trường nước này có nhu cầu lớn đối với hàng hóa thiết yếu của Việt Nam và mong muốn hai bên mở rộng cam kết thỏa thuận thương mại tự do (FTA). Tại thị trường đông dân nhất hành tinh Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu của chúng ta đã cải thiện rõ rệt. Chỉ tính riêng 11 tháng năm 2011, xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 9,5 tỉ USD, tăng xấp xỉ 60% và nhập khẩu chỉ tăng khoảng 25%. Trong năm 2012 này, Việt Nam cũng sẽ và có thể có thêm nhiều thị trường mới thông qua các FTA với Chile, Nga, Belarus, Kazakhstan, Liên minh châu Âu (EU).

Bên cạnh áp lực tăng kim ngạch xuất khẩu trong bối cảnh kinh tế và tài chính thế giới đầy tiềm ẩn rủi ro, ngành công thương Việt Nam sẽ chịu sức ép cạnh tranh trên “sân nhà” với việc giảm thêm nhiều dòng thuế nhập khẩu cho hàng hóa từ các nước khác trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngay từ đầu năm 2012. Theo Thỏa thuận tự do thương mại với ASEAN (AFTA), ta phải cắt giảm hơn 1.600 dòng thuế xuống còn 0%, như thủy sản, cao su, may mặc, thiết bị y tế, đồ gỗ, điện tử... Ngoài ra, có hàng chục dòng thuế như thịt gia cầm, gạo chỉ còn ở mức thuế nhập khẩu từ 3-10%, thay vì từ 10-20%. Nhưng ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam nên coi Đông Nam Á là khu vực trọng điểm cần đẩy mạnh khai thác triệt để nhằm làm giảm sự phụ thuộc quá lớn vào các thị trường lớn như Mỹ và EU, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng nhập siêu đến mức thấp nhất. Bộ Công thương dự báo nhu cầu nhập khẩu của nước ta trong năm 2012 có thể đạt kim ngạch 121,8 tỉ USD, tăng 15,2% so với năm 2011 và nhập siêu ở mức 13 tỉ USD, bằng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu. Năm qua, nhập siêu của nước ta đã giảm còn 9,52 tỉ USD, chỉ bằng 9,89% kim ngạch xuất khẩu.

PHÚC NGUYÊN (Tổng hợp)