Bài, ảnh: HÀ VĂN

Theo các chuyên gia, hiện nay tình trạng nguồn nước tại khu vực ĐBSCL có nhiều biến đổi bất thường. Nguyên nhân do tác động đập thủy điện thượng nguồn sông Mekong, biến đổi khí hậu (BĐKH), bị ô nhiễm do quá trình xả thải từ hoạt động sản xuất, chế biến, sinh hoạt… Trước thực trạng trên, TP Cần Thơ đã và đang nỗ lực tìm giải pháp để quản lý, khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn nước sạch.

Trạm quan trắc nước mặt, kiểm soát xâm nhập mặn được lắp đặt trên địa bàn TP Cần Thơ.

Công tác bảo vệ tài nguyên nước, tránh tình trạng khai thác quá mức và gây ô nhiễm môi trường được Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP Cần Thơ quan tâm thực hiện. Đây là hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu nước uống, sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các mục đích sử dụng khác của người dân. Bên cạnh đó, mọi hoạt động gây ô nhiễm môi trường nước, xả thải nguồn nước ô nhiễm, có hóa chất… vào môi trường nước đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Theo Sở TN&MT TP Cần Thơ, từ đầu năm đến nay, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản, nước trên địa bàn được đơn vị thực hiện nghiêm túc và vượt kế hoạch đề ra. Cụ thể, ngành TN&MT thành phố đã triển khai Nghị định số 02/2023/NĐ-CP ngày 1-2-2023 của Chính phủ quy định một số điều của Luật Tài nguyên nước 2012; Thông tư số 22/2022/TT-BTNMT ngày 20-12-2022 của Bộ trưởng Bộ TN&MT quy định quy chuẩn quốc gia về quan trắc thủy văn.  Rà soát nội dung công việc và định mức xây dựng dự toán Đề án “Xây dựng danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn TP Cần Thơ theo đề nghị của Sở Tài chính tại Công văn số 144/STC-TCHCSN ngày 13-1-2023 về việc kinh phí thực hiện Đề án “Xây dựng danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn TP Cần Thơ”. Trình UBND TP Cần Thơ cấp 20 giấy phép khai thác, sử dụng nước trong lòng đất, 1 giấy phép khai thác và sử dụng nước mặt, tổ chức thẩm định hồ sơ đóng cửa một mỏ khai thác khoáng sản. Tham mưu trình UBND thành phố thống nhất chủ trương tham gia hợp tác triển khai Chương trình thành phố xanh năm 2023 trên địa bàn TP Cần Thơ theo đề xuất của Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam. Tiếp tục thực hiện các nội dung công việc để chuẩn bị kết thúc Dự án “Xây dựng bản đồ phân vùng rủi ro thiên tai do BĐKH và tăng cường mạng lưới quan trắc xâm nhập mặn tại TP Cần Thơ” - MKCF do Bộ Ngoại giao Hàn Quốc tài trợ; triển khai thực hiện dự án Hệ thống giám sát hoạt động khai thác cát trên lòng sông Hậu…

Hiện nay, công tác thanh tra, kiểm tra về tài nguyên và môi trường nước cũng được Sở TN&MT TP Cần Thơ tăng cường thực hiện. Qua đó, từ đầu năm 2023 đến nay, Sở TN&MT đã tổ chức thực hiện 11 cuộc thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch và đột xuất về việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực TN&MT đối với 20 tổ chức trên địa bàn. Qua thanh tra đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 3 trường hợp với số tiền trên 1,72 tỉ đồng, do đã có các hành vi vi phạm, trong đó tham mưu phối hợp thẩm định 2 hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản, lĩnh vực bảo vệ môi trường do Công an thành phố chuyển đến…

UBND TP Cần Thơ vừa chấp thuận Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT) Cần Thơ triển khai thí điểm hệ thống quan trắc nước mặt, cảnh báo ngập cho thành phố trong thời gian tới. Theo đó, thời gian vận hành thí điểm hệ thống quan trắc, cảnh báo ngập sẽ được thực hiện trong 6 tháng, kinh phí do VNPT Cần Thơ đảm bảo. Sau thời gian thí điểm, sẽ đánh giá hiệu quả thực hiện. UBND TP Cần Thơ giao Sở Thông tin và Truyền thông thành phố cùng các quận, sở, ngành liên quan phối hợp với VNPT Cần Thơ để triển khai thí điểm và đánh giá hiệu quả thực hiện. Hệ thống quan trắc nước mặt, cảnh báo ngập sẽ lắp đặt nhiều camera ở những điểm ngập sâu trong trung tâm thành phố, gồm nhiều camera có tính năng cảnh báo trên phần mềm (Cần Thơ Smart City) về tình trạng mực nước, ngập lụt ở khu vực được lắp đặt, giúp cho người dân, ngành chức năng chủ động và có những giải pháp ứng phó kịp thời. Bên cạnh đó, hệ thống này nhằm tăng cường khả năng quan trắc và thông báo đến người dân về tình hình mực nước ở các địa phương, địa điểm có nguy cơ ngập do triều cường, giúp người dân có thể chủ động thay đổi kế hoạch sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, giảm thiểu thiệt hại do bất thường của mực nước, do triều cường, ngập gây ra; giúp lãnh đạo thành phố, các ngành có thông tin, dữ liệu để chỉ đạo, điều hành những công tác có liên quan…

Liên quan đến công tác quản lý nguồn nước, các chuyên gia từng đề xuất xây dựng mạng lưới cộng tác viên để kịp thời cảnh báo mức độ mực nước lên cao, hạ thấp, ngập lụt trên địa bàn TP Cần Thơ. Một giải pháp khả thi là xây dựng mạng lưới cộng tác viên (tương tự hệ thống cảnh báo giao thông trên sóng phát thanh) để thông báo tại chỗ tình hình mực nước trên địa bàn. Người dân có thể dùng các phương tiện phổ biến như nhắn tin qua các ứng dụng, sóng radio để cập nhật cụ thể mực nước tại vị trí mà họ đang quan sát. Khi có một mạng lưới những người cộng tác như thế, việc cảnh báo về mực nước ngập lụt hay hạ thấp, khô hạn sẽ hiệu quả hơn. Ở TP Cần Thơ, nếu áp dụng cách này thì sẽ có những số liệu tức thời để cập nhật vào bản đồ với mức độ chính xác rất cao.

Ông Đỗ Thanh Thảo, Giám đốc Sở TN&MT TP Cần Thơ, nhấn mạnh: để bảo vệ nguồn tài nguyên nước trên địa bàn TP Cần Thơ, trong những tháng cuối năm 2023, ngành TN&MT thành phố tiếp tục tổ chức thực hiện dự án xây dựng danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ, lập danh mục các vùng hạn chế khai thác nước dưới đất, bản đồ phân vùng hạn chế khai thác nước dưới đất, phân định vùng phải đăng ký khai thác nước dưới đất. Tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết số 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với BĐKH, trong đó chú trọng thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển bền vững, thúc đẩy phát triển các mô hình kinh tế xanh, khu công nghiệp sinh thái, xã hội cacbon thấp, kinh tế tuần hoàn. Trình UBND thành phố phê duyệt dự toán chuyển đổi số cho Hệ thống giám sát hoạt động khai thác cát trên lòng sông Hậu và đầu tư xây dựng hệ thống giám sát tài nguyên nước trên địa bàn TP Cần Thơ; phối hợp giám sát, theo dõi diễn biến khí tượng, thủy văn, nâng cao năng lực ứng phó với BĐKH và triển khai thực hiện nhiệm vụ điều tra cơ bản tài nguyên nước đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050...