Các yếu tố sinh học, di truyền và môi trường đều được biết có liên quan đến việc phát triển chứng lo âu. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nghiên cứu chứng minh chế độ ăn cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.

Nước uống có đường ngon miệng nhưng gây hại sức khoẻ tâm thần của người trẻ. Ảnh: Shutter Stock

Báo động về chế độ ăn chứa nhiều đường tự do

Trong khi một số loại thực phẩm, như trái cây, rau củ và axít béo omega-3, giúp giảm các triệu chứng lo âu, thì chế độ ăn chứa nhiều đường tự do có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên.

Đường tự do bao gồm đường được thêm vào thực phẩm và đồ uống, cũng như đường có sẵn tự nhiên trong mật ong, siro và nước ép trái cây, rau củ.

Hướng dẫn y tế tại Anh khuyến nghị lượng đường tự do không vượt quá 5% tổng lượng calo mà cơ thể dung nạp mỗi ngày. Tuy nhiên, thanh thiếu niên thường hấp thụ lượng đường này ở mức cao nhất trong tất cả các nhóm tuổi, đôi khi chiếm tới 20% tổng năng lượng nạp vào hằng ngày - phần lớn từ các loại nước uống có đường.

Hiện nay, một nghiên cứu mới cho thấy tiêu thụ đồ uống có đường có thể làm tăng mức độ lo âu ở thanh thiếu niên. Nhóm nghiên cứu tại Đại học Bournemouth (Anh) đã tổng hợp và phân tích nhiều tài liệu được công bố trong giai đoạn 2000-2025. Trong đó, có 7 tài liệu phát hiện mối liên hệ đáng kể giữa việc tiêu thụ đồ uống có đường và chứng lo âu ở những người tuổi từ 10-19.

Đồ uống có đường bao gồm nước ngọt có gas, nước ép trái cây thêm đường, sữa có đường, nước tăng lực và trà hoặc cà phê thêm đường. Kết quả cho thấy những thanh thiếu niên tiêu thụ nhiều đồ uống có đường có nguy cơ mắc chứng rối loạn lo âu cao hơn 34%.

Nghiên cứu nhấn mạnh việc giảm tiêu thụ đồ uống có đường có thể hỗ trợ sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.

Hướng dẫn dinh dưỡng tại Anh khuyến nghị thanh thiếu niên và người trưởng thành không tiêu thụ quá 30g đường mỗi ngày (tương đương 7 muỗng cà phê). Chỉ 1 lon nước ngọt có gas có thể chứa khoảng 35g đường, do vậy hạn chế đồ uống có đường là một cách hiệu quả để tuân thủ khuyến nghị này.

Có nhiều cách khác để giảm lượng tiêu thụ đồ uống có đường. Ví dụ, sử dụng nước khoáng có gas hoặc soda kèm một lát chanh, dưa leo, quả mọng hoặc lá bạc hà để tạo hương vị tự nhiên mà không cần thêm đường. Đồ uống có đường cũng có thể được thay thế bằng nước lọc, sữa hoặc nước trái cây nguyên chất.

Nước tăng lực có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ, kết quả học tập và hành vi của thanh thiếu niên, vì vậy hãy thay thế chúng bằng các thức uống chứa ít caffein hơn, chẳng hạn như trà hoặc cà phê.

Đồ uống có đường dễ gây COPD

Một nghiên cứu mới cho thấy người trưởng thành tiêu thụ tỷ lệ calo hằng ngày cao từ các loại đồ uống có đường dễ có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Phát hiện này củng cố bằng chứng rằng chế độ ăn có thể tác động đến sức khỏe hô hấp, bên cạnh các yếu tố đã được xác định như tuổi tác, hút thuốc và cân nặng.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của hơn 11.000 người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, được thu thập trong giai đoạn 2015-2020 thông qua cuộc Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Mỹ. Kết quả cho thấy những người nhận ít nhất 10% tổng lượng calo hằng ngày từ đồ uống có đường có nguy cơ mắc COPD cao hơn 39% so với người tiêu thụ dưới 10%. Phân tích cũng xác nhận COPD phổ biến hơn ở phụ nữ, người lớn tuổi và người hút thuốc.

Mối liên hệ nhất quán giữa tiêu thụ đồ uống có đường và COPD đã mở ra hướng đi mới cho các biện pháp y tế dự phòng. Tư vấn dinh dưỡng có thể lồng ghép giáo dục về việc giảm tiêu thụ đồ uống có đường như một phần của khuyến nghị xây dựng lối sống lành mạnh.

MINH DŨNG (Theo ScienceAlert, Respiratory Therapy)