Từ ngày 18 đến 24-9-2010, Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư quốc gia phối hợp cùng Sở NN&PTNT tỉnh Sóc Trăng tổ chức Hội thi máy thu hoạch lúa các tỉnh phía Nam năm 2010 tại xã Trường Khánh (huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng). Phóng viên Báo Cần Thơ đã có cuộc trao đổi với Phó Giáo sư-Tiến sĩ (PGS.TS) Mai Thành Phụng, Phó Trưởng Bộ phận Thường trực tại TP Hồ Chí Minh- Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư quốc gia, Phó Chủ tịch Hội đồng Bình tuyển của hội thi về ý nghĩa và mục tiêu của hội thi lần này...

* Xin PGS.TS cho biết mục tiêu đặt ra của hội thi lần này là gì?

- Đây là lần thứ 4 diễn ra hội thi máy thu hoạch lúa, được Bộ NN&PTNT chủ trì và giao cho Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư quốc gia phối hợp cùng với các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thực hiện. Hội thi lần này có những điểm khác so với các hội thi trước như: hội thi tổ chức gặt lúa trong mùa mưa (các hội thi trước thường được tổ chức trong mùa khô- PV) tại đồng ruộng có độ lầy lún nhất định và thực hiện trên đồng ruộng nhỏ hơn. Ngoài ra, tất cả những máy gặt đập liên hợp (GĐLH) dù máy nhập ngoại, máy sản xuất trong nước hay máy cải tiến đều được đăng ký dự thi. Qui mô cũng được mở rộng ra khắp các tỉnh phía Nam, còn trước đây chỉ trong khu vực ĐBSCL.

Qua vòng sơ tuyển, Ban tổ chức, Ban giám khảo đã tuyển được 15 máy GĐLH vào vòng trong và số lượng máy tham gia đợt này nhiều hơn các hội thi lần trước (cao nhất là 12 máy). Ban tổ chức đặt ra mục tiêu tại hội thi lần này là đánh giá thật đúng, chính xác những máy GĐLH đang có mặt trên thị trường và đặt trong điều kiện thổ nhưỡng của Việt Nam để đánh giá điểm mạnh, yếu từng loại máy. Từ đó, chọn và đưa ra những dòng máy phù hợp nhất để giúp bà con nông dân chọn mua máy, hoặc thuê máy gặt đập. Mặt khác, dựa trên những thông số kỹ thuật được phân tích tại hội thi sẽ đưa ra khuyến cáo giúp các cơ sở sản xuất máy có thể cải tiến phù hợp hơn với đồng ruộng và đẩy mạnh cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa ở các tỉnh, thành phía Nam.

* Thưa PGS.TS, ông đánh giá như thế nào về tình hình phát triển máy GĐLH trong thời gian qua ở ĐBSCL?

Hội thi máy thu hoạch lúa các tỉnh phía Nam năm 2010 có số lượng máy tham gia nhiều nhất.  Ảnh: ANH KHOA

- Hiện nay, tốc độ phát triển máy GĐLH của khu vực ĐBSCL rất nhanh và vượt qua sự nhận định của các chuyên gia kinh tế. Hội thi lần đầu tổ chức vào năm 2007, cả ĐBSCL chỉ có 389 máy. Đến năm 2009 chúng tôi thống kê ở ĐBSCL đã có trên 3.000 máy và thống kê mới đây (tháng 9-2010) đã có được 4.861 máy GĐLH. Số lượng máy GĐLH tăng nhanh chứng tỏ nhu cầu xã hội có và hiệu quả phục vụ tốt. Bình quân mỗi máy thu hoạch khoảng 3 ha/ngày và mỗi một vụ hoạt động khoảng 1-2 tháng. Nếu 50% tổng diện tích lúa gieo trồng trong 1 năm của các tỉnh, thành phía Nam được thu hoạch bằng máy thì số lượng GĐLH cần khoảng 15.000 máy. Như vậy, cần thêm khoảng 10.000 máy GĐLH nữa mới đạt được mục tiêu chúng ta cần. Ngoài ra, tính bình quân 5 năm phải khấu hao một máy, với số máy hiện nay gần 5.000 thì mỗi một năm phải loại 1.000 máy. Song với tốc độ phát triển máy GĐLH như hiện nay, tôi tin đến năm 2015 sẽ đạt được chỉ tiêu 15.000 máy.

* Cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa ở ĐBSCL còn nhiều hạn chế, làm ảnh hưởng đến chất lượng hạt gạo và giá thành sản xuất. Thưa PGS.TS, biện pháp nào để đẩy nhanh cơ giới hóa thu hoạch lúa và tiến tới công nghiệp hóa trong sản xuất lúa gạo?

- Tại ĐBSCL, diện tích trồng lúa bắt buộc phải gieo sạ đồng loạt, tập trung né rầy và đã trở thành một phong trào, nên lúc thu hoạch đông ken nhân công không có. Trong khi giá nhân công ngày càng tăng và bắt buộc phải chuyển sang thu hoạch bằng máy là chính. Ngoài ra, nếu thu hoạch thủ công sẽ không đảm bảo chất lượng hạt gạo và khó đáp ứng nhu cầu xuất khẩu gạo chất lượng cao. Điều này còn ảnh hưởng đến giá bán và giá xuất khẩu gạo trên thị trường, thu nhập của người trồng lúa, thương hiệu cho hạt gạo...

Qua hội thi, Ban tổ chức, Ban giám khảo sẽ có báo cáo nhận định cụ thể về thực trạng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa hiện nay của các tỉnh, thành phía Nam. Tỷ lệ cơ giới ở các địa phương và số lượng máy, dòng máy đang phục vụ cho việc cơ giới, cùng những định hướng phát triển trong tương lai. Chúng tôi có đề nghị các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất máy mỗi đơn vị làm dự án, đề xuất phát triển thêm máy GĐLH và những đề xuất của doanh nghiệp với Bộ NN&PTNT, địa phương. Trên cơ sở này, chúng tôi tổng hợp và trình phương án lên Bộ NN&PTNT để có chính sách phát triển cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa phù hợp, giúp cho ngành sản xuất lúa các tỉnh, thành phía Nam tiến tới cơ giới hóa 100%.

* Xin cảm ơn PGS.TS!

ANH KHOA (thực hiện)