Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) vừa tổ chức hội nghị sơ kết sản xuất trồng trọt vụ đông xuân 2021-2022 và triển khai kế hoạch sản xuất vụ hè thu, thu đông, vụ mùa năm 2022 tại Nam Bộ. Tại hội nghị này, ngành Nông nghiệp nhận định, sản xuất lúa vụ hè thu 2022 dự báo có nhiều thuận lợi về nguồn nước, nhưng vẫn còn không ít khó khăn do tình hình dịch COVID-19, hạn mặn, sâu bệnh diễn biến phức tạp và giá nhiều loại vật tư đầu vào tăng cao. Ðể đảm bảo hiệu quả sản xuất lúa hè thu, nông dân cần thực hiện các giải pháp giảm chi phí sản xuất, chủ động thích ứng các điều kiện bất lợi và nâng cao chất lượng sản phẩm để có đầu ra thuận lợi..

Ðến ngày 16-3, TP Cần Thơ đã thu hoạch được 70.718/76.39ha lúa đông xuân và xuống giống được 55.127ha lúa hè thu, đạt 76,14% kế hoạch. Trong ảnh: Nông dân ở  huyện Cờ Ðỏ, TP Cần Thơ làm đất chuẩn bị gieo sạ lúa hè thu 2022.

Thách thức

Tỉnh Vĩnh Long hiện đã thu hoạch dứt điểm hơn 46.415ha lúa vụ đông xuân 2021-2022 và đang bước vào sản xuất lúa vụ hè thu. Ông Nguyễn Văn Liêm, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Vĩnh Long, cho biết: "Vụ hè thu 2022, tỉnh dự kiến xuống 47.000ha nhưng khả năng diện tích xuống giống thấp hơn do giá phân bón, xăng dầu lên rất cao. Giá một số loại DAP nhập khẩu từ Trung Quốc đã lên 1,33 triệu đồng/bao tại đại lý cấp 1, đến đại lý cấp 2 bán cho nông dân khoảng 1,4 triệu đồng, tăng hơn gấp 2 lần so với vụ hè thu trước. Còn giá Urê cũng đang ở mức rất cao, hơn 950.000 đồng/bao, nhiều loại NPK ở mức hơn 1 triệu đồng đồng/bao. Do vậy, nông dân rất "ngại" đầu tư sản xuất lúa hè thu vì vụ này năng suất thường thấp hơn đông xuân, trong khi giá lúa bán ra tới đây chưa biết thế nào". Theo ông Liêm, từ thực tế trên, địa phương rất mong các Bộ, ngành Trung ương có giải pháp quản lý giá cả, chất lượng phân bón và các loại vật tư.

Ðến nay, tỉnh Hậu Giang đã thu hoạch được hơn 27.000/76.600ha lúa vụ đông xuân, dự kiến thu hoạch dứt điểm các diện tích còn lại vào đầu tháng 4-2022. Vụ hè thu 2022, tỉnh Hậu Giang có kế hoạch gieo trồng 76.000ha, với năng suất ước đạt 6,2 tấn/ha. Theo bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang, năm nay tình hình khô hạn và xâm nhập mặn không xảy ra khốc liệt như những năm trước nên thuận lợi cho sản xuất vụ hè thu. Tuy nhiên, nông dân tại địa phương cũng đang gặp khó khi giá nhiều loại vật tư nông nghiệp tăng cao. Rất mong Bộ NN&PTNT cùng các cơ quan chức năng ở Trung ương có cơ chế, chính sách bình ổn giá vật tư nông nghiệp và giá lúa để nông dân yên tâm sản xuất.

Các địa phương vùng Nam Bộ đã thu hoạch lúa vụ đông xuân 2021-2022 được hơn 700.000ha, tương đương 50% diện tích xuống giống. Sau khi thu hoạch lúa đông xuân, nông dân tại nhiều địa phương cũng đã xuống giống lúa vụ hè thu 2022. Ðến nay, các địa phương đã xuống giống được xấp xỉ  300.000ha lúa vụ hè thu.

Chủ động thích ứng các điều kiện sản xuất bất lợi

Vụ hè thu 2022, toàn vùng Nam Bộ có kế hoạch gieo sạ hơn 1,584 triệu héc-ta lúa, gồm 1,5 triệu héc-ta tại ÐBSCL và 84.000ha tại Ðông Nam Bộ, với tổng sản lượng lúa ước đạt 8,995 triệu tấn. Bộ NN&PTNT yêu cầu các địa phương cần tiếp tục tập trung chăm sóc, thu hoạch tốt các diện tích lúa đông xuân còn lại; bố trí thời vụ sản xuất và thời gian xuống giống của vụ hè thu 2022 có tính toán đến sản xuất vụ thu đông và vụ mùa 2022 thật hợp lý căn cứ tình hình cung cấp nước cho sản xuất. Chủ động xây dựng kế hoạch phòng, chống hạn và xâm nhập mặn, thực hiện gieo sạ tập trung, đồng loạt theo từng vùng, từng cánh đồng để né rầy và quản lý, phòng trừ tốt các loại dịch hại. Tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, các giải pháp công nghệ và thiết bị máy móc trong gieo sạ, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, tưới nước tiết kiệm... để giảm chi phí sản xuất.

Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ NN&PTNT, vụ hè thu 2022 tại ÐBSCL cần tập trung xuống giống sớm trong tháng 3, tháng 4 và đến giữa tháng 5-2022, với tổng diện tích khoảng 1,3 triệu héc-ta. Riêng trong tháng 6, xuống giống 200.000ha tại các vùng ven biển khi đã có mưa giúp rửa mặn và đảm bảo nguồn nước ngọt. Các địa phương cần theo dõi chặt tình hình thời tiết, khí tượng, thủy văn, dự báo rầy nâu tại chỗ và rầy di trú của cơ quan chuyên môn để bố trí thời vụ và tổ chức sản xuất một cách chặt chẽ và linh hoạt. Qua đó, vừa đáp ứng yêu cầu nguồn nước cho sản xuất, vừa chủ động phòng, tránh rầy nâu và các loại sâu bệnh.

Vụ hè thu 2022 dự báo còn gặp nhiều khó khăn do dịch COVID-19 và tình hình bất ổn trên thế giới ảnh hưởng làm giá xăng dầu và các loại vật tư nông nghiệp tăng cao. Tín hiệu thị trường rất tốt về nhu cầu lương thực nhưng để tiếp cận được các thị trường tiêu thụ cần chủ động nắm bắt cơ hội. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Quốc Doanh yêu cầu các cơ quan chuyên môn thuộc bộ và địa phương cần tiếp tục chỉ đạo sản xuất và điều hành một cách quyết liệt, linh hoạt để tiếp tục có các vụ mùa thắng lợi, góp phần đảm bảo lương thực thực phẩm trong mọi điều kiện và đẩy mạnh xuất khẩu.

Ðặc biệt, trong vụ hè thu này cần chú ý bố trí thời vụ một cách linh hoạt, phù hợp từng vùng và có tính đến thời gian sản xuất lúa của các vụ tiếp theo. Về cơ cấu giống, cần tiếp tục tập trung sản xuất các loại lúa gạo hạt dài, chất lượng cao, cố gắng đạt tỷ lệ 60% diện tích xuống giống; còn nhóm lúa gạo thơm, đặc sản từ 15-20% và lưu ý tỷ lệ gieo sạ cây nếp ở mức dưới 10% diện tích. Song song đó, đẩy mạnh nhân rộng và phổ biến các mô hình canh tác, quy trình kỹ thuật tiên tiến để giảm chi phí, nâng cao chất lượng, giá bán và hiệu quả sản xuất. Chú ý đẩy mạnh tuyên truyền, giúp nông dân giảm mạnh lượng sử dụng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật để giảm chi phí sản xuất. Mặt khác, quan tâm kiểm tra, quản lý các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật bán trên thị trường để tránh hàng giả, đầu cơ găm hàng, tăng giá bất hợp lý...

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh lưu ý năng suất lúa đã "đội trần", ít có dư địa tăng thêm, để nâng cao hiệu quả sản xuất chúng ta cần phải giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hiện chúng ta đã làm khá tốt việc nâng cao chất lượng sản phẩm, với phần lớn diện tích lúa được sản xuất các loại lúa gạo chất lượng cao, lúa thơm và đặc sản. Tuy nhiên, theo phân tích, đánh giá của nhiều chuyên gia trong và ngoài nước, chúng ta đang còn sử dụng quá nhiều các loại vật tư đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu và cả giống... dẫn đến giá thành sản xuất cao, gây lãng phí và tác động xấu tới môi trường...