Tổng thống Mỹ Joe Biden tiếp đón Thủ tướng Đức Angela Merkel tại Nhà Trắng và thảo luận về nhiều vấn đề trong bối cảnh hai nhà lãnh đạo đang tìm cách tăng cường quan hệ song phương vốn đã xấu đi dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.

Người bạn của nước Mỹ

Thủ tướng Đức Merkel (trái) và Tổng thống Mỹ Biden họp báo tại Nhà Trắng hôm 15-7. Ảnh: DW

Mở đầu cuộc gặp kéo dài hơn một giờ đồng hồ hôm 15-7, Tổng thống Biden khẳng định “sự hợp tác giữa Mỹ và Đức là mạnh mẽ và chúng tôi hy vọng điều này sẽ được tiếp tục”. Chủ nhân Nhà Trắng cũng nhắc lại rằng Thủ tướng Merkel đã tới Phòng Bầu dục nhiều lần, đồng thời gọi bà là “một người bạn tuyệt vời, người bạn cá nhân và người bạn của Mỹ”. Trong gần 16 năm làm thủ tướng, bà Merkel đã đi thăm thủ đô Washington 23 lần và làm việc với 4 đời tổng thống Mỹ. Ông Biden cũng ca ngợi bà Merkel là “tấm gương điển hình phụng sự đột phá cho nước Đức”, một nhà lãnh đạo “mạnh mẽ, có nguyên tắc và chưa bao giờ thất bại trong việc bảo vệ phẩm giá con người”.

Đáp lại, Thủ tướng Merkel, nhà lãnh đạo châu Âu đầu tiên tới thăm ông Biden tại Nhà Trắng, bày tỏ sự coi trọng đối với quan hệ song phương cũng như nhấn mạnh vai trò của Mỹ trong việc xây dựng một nước Đức tự do và dân chủ sau Thế chiến thứ hai. Đây có lẽ là chuyến thăm cuối cùng của bà Merkel tới Washington trước khi mãn nhiệm vào tháng 9.

Theo các quan chức hai nước, hai nhà lãnh đạo Mỹ, Đức đã tìm cách củng cố quan hệ vốn đã bị tổn thương dưới thời cựu Tổng thống Trump, thảo luận về các vụ tấn công mạng của Nga, việc Trung Quốc thúc đẩy thống trị các công nghệ tiên tiến, những vấn đề khác như giải quyết đại dịch COVID-19 và biến đổi khí hậu.

Hãng CNN cho biết, hai nhà lãnh đạo đã đưa ra “Tuyên bố Washington”, trong đó nêu ra một tầm nhìn chung để hợp tác trong các thách thức chính sách khác biệt, cam kết chung về nhân quyền và kết quả thúc đẩy dân chủ cho thế giới. Hai bên cũng công bố các sáng kiến khác, bao gồm một “diễn đàn tương lai” tập hợp người Mỹ và người Đức từ các lĩnh vực khác nhau, một cuộc đối thoại kinh tế, quan hệ đối tác về khí hậu và năng lượng.

Phản đối Nga sử dụng năng lượng làm “vũ khí”

Đúng như dự đoán của giới nhà phân tích, trong cuộc gặp, Tổng thống Biden đã bày tỏ quan ngại với Thủ tướng Merkel về Dòng chảy phương Bắc 2, dự án đường ống dẫn khí đốt tự nhiên trực tiếp từ Nga sang Đức nằm dưới Biển Baltic. Trong đó, ông Biden muốn đảm bảo rằng công trình này không được sử dụng cho mục đích ép buộc Ukraine. Để trấn an đồng minh, bà Merkel nhấn mạnh Dòng chảy phương Bắc 2 sẽ không thay thế các đường ống vận chuyển khí đốt tự nhiên nganh qua Ukraine. “Chúng tôi sẽ có hành động nếu chính quyền Nga không tôn trọng quyền của Ukraine như một quốc gia trung chuyển khí đốt. Dòng chảy phương Bắc 2 là một dự án bổ sung và đây chắc chắn không phải dự án thay thế cho bất cứ hình thức vận chuyển khí đốt qua Ukraine”, Thủ tướng Merkel nói rõ. Cuối cùng, hai nhà lãnh đạo nhất trí rằng Nga không được phép sử dụng năng lượng làm “vũ khí” để ép buộc hoặc đe dọa các nước láng giềng.

Việc xây dựng Dòng chảy phương Bắc 2 từ lâu đã là nguyên nhân gây căng thẳng giữa Washington và Berlin. Mỹ nói dự án Dòng chảy phương Bắc 2 sẽ đe dọa an ninh năng lượng của châu Âu khi lục địa này ngày càng phụ thuộc vào khí đốt của Nga và cho phép Mát-xcơ-va gây áp lực chính trị lên các quốc gia dễ bị tổn thương ở Đông và Trung Âu, đặc biệt là Ukraine. Chính phủ của Thủ tướng Merkel thì lập luận rằng dự án này giúp đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định và sạch hơn, trong bối cảnh Đức đang muốn loại bỏ nhiên liệu hóa thạch và nhiên liệu hạt nhân.

Dù vậy, hồi tháng 5 vừa rồi, chính quyền ông Biden đã miễn áp đặt lệnh trừng phạt đối với các công ty Đức tham gia vào dự án trị giá 11 tỉ USD, động thái hứng chịu chỉ trích từ những nghị sĩ lưỡng đảng tại Quốc hội Mỹ.

Tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Merkel, Tổng thống Biden giải thích rằng khi ông trở thành chủ nhân Nhà Trắng hồi đầu năm nay, thì dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đã hoàn thành tới 90% và việc áp đặt lệnh trừng phạt dường như không có ý nghĩa. Trước khi ông Biden nhậm chức, Tổng thống Trump từng chỉ trích Thủ tướng Merkel với lý do Đức đã “bị kiểm soát” bởi Nga và sau đó cấm vận dự án Dòng chảy phương Bắc 2. Nhưng giờ đây, các quan chức Mỹ tin rằng quyết định của ông Biden về việc miễn trừng phạt Đức liên quan Dòng chảy phương Bắc 2 đã tạo “không gian ngoại giao” cho các cuộc đối thoại giữa hai bên, thậm chí cho dù không tìm ra giải pháp cho vấn đề “hóc búa” này.

 HẠNH NGUYÊN (Theo CNN, USA Today)