Củng cố và phát triển hệ thống khuyến nông cơ sở tại các xã, phường là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh cả nước tổ chức sắp xếp tinh gọn bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Để hệ thống khuyến nông cơ sở vững mạnh, các địa phương cần phát triển các mô hình tổ khuyến nông cộng đồng và phát huy vai trò của các cộng tác viên khuyến nông.

Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi và giám đốc hợp tác xã nông nghiệp là những người có thể tham gia làm cộng tác viên khuyến nông rất tốt. Trong ảnh: Trồng sầu riêng tại Hợp tác xã vườn cây ăn trái Trường Khương A, xã Trường Long, TP Cần Thơ.

Để bảo đảm vai trò cầu nối chuyển giao khoa học kỹ thuật đến với nông dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), các địa phương trong nước khẩn trương triển khai kiện toàn, tổ chức sắp xếp lại hệ thống khuyến nông các cấp. Ông Doãn Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông vùng ĐBSCL thuộc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Bộ NN&MT, cho biết: “Trong công cuộc sắp xếp, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, toàn bộ hệ thống khuyến nông phải được sắp xếp theo để phù hợp các chỉ đạo và quy định của Trung ương, cũng như gắn kết với sản xuất tại địa phương. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã chỉ đạo các địa phương và tham mưu Bộ NN&MT ban hành các văn bản pháp quy có liên quan để giúp địa phương định hình và sắp xếp hệ thống khuyến nông cấp tỉnh, cấp xã. Hướng dẫn các địa phương bố trí ít nhất 2-3 cán bộ khuyến nông chính quy ở cấp xã để hỗ trợ kết nối, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa phương”.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ, công tác kiện toàn tổ chức hệ thống khuyến nông cấp xã đang được đẩy nhanh để đảm bảo thực hiện tốt các nhiệm vụ khuyến nông. Trung tâm cũng xây dựng quy chế phối hợp công tác khuyến nông giữa cấp thành phố với các xã, phường trên địa bàn. Gắn kết chặt chẽ với các xã, phường để bố trí cán bộ khuyến nông tại địa bàn nhằm sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật và giải quyết kịp thời vấn đề phát sinh trong sản xuất của bà con.

Theo các thông báo kết luận, chỉ đạo và định hướng của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chính phủ, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp tỉnh duy trì trung tâm khuyến nông, làm nhiệm vụ hướng dẫn, điều phối, đôn đốc, kiểm tra và hỗ trợ cấp xã thực hiện công tác khuyến nông. Không tổ chức các trạm khuyến nông khu vực, liên xã. Cấp xã thành lập đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện dịch vụ công cơ bản thiết yếu đa ngành, đa lĩnh vực, trong đó có chức năng, nhiệm vụ khuyến nông. Công tác khuyến nông được xác định là nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cấp xã, khuyến nông phải gắn với cơ sở, gắn với đồng ruộng. Cấp ủy, chính quyền xã không “khoán trắng” cho đơn vị sự nghiệp công lập, mà phải quan tâm chỉ đạo thực hiện tốt công tác khuyến nông. Do vậy, cùng với việc tổ chức lại hệ thống khuyến nông chính quy cấp cơ sở, hiện các cơ quan chức năng ở Trung ương và địa phương cũng quan tâm củng cố, phát triển lực lượng cộng tác viên trong các mô hình tổ khuyến nông cộng đồng. Qua đó, nhằm thích ứng với điều kiện bộ máy mới, cũng như giúp nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông. Các địa phương có thể huy động được nguồn nhân lực rất lớn từ các hộ dân, đơn vị, doanh nghiệp như nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật... để tham gia làm cộng tác viên khuyến nông. Đây được xác định là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong lực lượng khuyến nông ở cơ sở, giúp đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, kết nối giữa nông dân với doanh nghiệp và các bên có liên quan để xây dựng, phát triển vùng nguyên liệu, tạo chuỗi liên kết bền chặt giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, do vướng mắc về cơ chế, chính sách hỗ trợ về tài chính nên việc phát triển, vận hành hoạt động các tổ khuyến nông cộng đồng còn gặp khó. Theo ông Dương Thành Tùng, cộng tác viên khuyến nông xã Long Phú, TP Cần Thơ, cộng tác viên khuyến nông rất mong các địa phương sớm hoàn tất việc tổ chức lại các mô hình, tổ chức khuyến nông cộng đồng tại địa phương. Đồng thời, có chế độ tiền lương và hỗ trợ chi phí đi lại cho cộng tác viên nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện các hoạt động điều tra, ghi nhận số liệu, tiến độ sản xuất nông nghiệp và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân.

Trong bối cảnh các nguồn lực từ ngân sách nhà nước cho hoạt động khuyến nông còn hạn chế, các xã, phường cần xem xét đẩy mạnh xã hội hóa và tăng cường hợp tác với các đơn vị, doanh nghiệp. Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khuyến nông ở cơ sở đáp ứng yêu cầu mới. Theo ông Doãn Văn Chiến, cần tạo điều kiện cho các cộng tác viên có tâm huyết và chuyên môn tập hợp lại để thành lập các tổ khuyến nông cộng đồng hoạt động hợp pháp. Thông qua liên kết với doanh nghiệp và các bên có liên quan trong xây dựng vùng nguyên liệu, chuỗi hàng hóa… để cộng tác viên có thể nhận được mức thu nhập cao hơn so với trước đây.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG