Nông nghiệp và du lịch là hai ngành kinh tế mũi nhọn gắn với bản sắc văn hóa, sinh thái và trụ đỡ sinh kế của vùng ĐBSCL. Trong xu thế sản xuất và tiêu dùng mới, hai ngành này đang chuyển mình theo hướng xanh hóa và số hóa để tạo ra giá trị gia tăng mới, tối ưu hóa sản xuất, quản lý thông minh; đồng thời nâng cao sức cạnh tranh, thu hút đầu tư, cải thiện chất lượng dịch vụ và gìn giữ tài nguyên thiên nhiên.

Ứng dụng du lịch thông minh giới thiệu tại một sự kiện tổ chức trên địa bàn TP Cần Thơ.

Xu thế mở ra cơ hội

Bà Lê Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, cho biết: “Hiện nay, mô hình “chuyển đổi kép” tích hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành con đường tất yếu. Điều này càng trở nên cấp thiết và có ý nghĩa đối với du lịch và nông nghiệp, đây là hai trụ cột kinh tế không chỉ đóng góp vào tăng trưởng, mà còn gắn liền với văn hóa bản địa và sinh kế của người dân vùng ĐBSCL”.

Theo bà Lê Mỹ Hạnh, TP Cần Thơ hiện sở hữu hơn 100 khu, điểm du lịch sinh thái và gần 900 sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, để những con số này thực sự bứt phá, cần có sự tham gia của công nghệ và tư duy quản trị xanh. Chuyển đổi kép giúp tối ưu hóa sản xuất, quản lý thông minh, nâng cao trải nghiệm du khách, đồng thời bảo vệ môi trường, gìn giữ đa dạng sinh học...

TS Phạm Thị Hồng Phượng, Trưởng Cộng đồng Ecotech - Techfest Việt Nam, nhận định: Nông nghiệp xanh và du lịch bền vững đang đứng trước nhiều cơ hội lịch sử nhờ sự thay đổi mạnh mẽ của khung pháp lý và chính sách quốc gia. Đơn cử, Chính phủ thúc đẩy phát triển thị trường carbon trong nước vào năm 2028, tạo cơ hội cho nông nghiệp carbon thấp và du lịch Net Zero. Nhiều gói tín dụng xanh từ ngân hàng thương mại và quỹ môi trường được thiết kế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình. Các địa phương được trao quyền mạnh hơn trong triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn, nhất là trong nông nghiệp và xử lý chất thải du lịch…

Theo TS Phạm Thị Hồng Phương, mô hình nông nghiệp tuần hoàn ở Hợp tác xã New Green Farm tại TP Cần Thơ giúp giảm 40-60% chi phí lao động, giảm phân hóa học và tăng lợi nhuận trung bình 3,4 triệu đồng/ha. Hay mô hình nông nghiệp thông minh liên kết giữa Đại học Cần Thơ và Tập đoàn CT Group phát triển Phòng Thí nghiệm UAV & Robotics cho nông nghiệp ĐBSCL. Ở lĩnh vực du lịch có Net Zero Tours Bến Tre do C2T Travel & Media (tỉnh Vĩnh Long) là dự án du lịch phát thải thấp đầu tiên được ghi nhận rộng rãi tại ĐBSCL… Các điển hình trên cho thấy khi chính sách đúng, cộng đồng đồng thuận và doanh nghiệp sáng tạo, ĐBSCL nói chung, TP Cần Thơ nói riêng hoàn toàn có thể tiến gần hơn mục tiêu Net Zero 2050.

Để “chuyển đổi kép” thực sự hiệu quả

Bên cạnh các cơ hội, quá trình chuyển đổi kép ngành Nông nghiệp và du lịch gặp không ít cản ngại. Năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở dịch vụ còn hạn chế; hạ tầng môi trường tại một số điểm đến, vùng sản xuất chưa đồng bộ; dữ liệu sản xuất - phát thải phân tán, làm giảm khả năng tham gia cơ chế tài chính xanh và tăng rủi ro khi tiếp cận thị trường yêu cầu minh bạch.

TS Nguyễn Thị Kiều, Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Cần Thơ cho rằng, Cần Thơ cần ưu tiên cách tiếp cận theo chương trình, dự án mũi nhọn và theo chuỗi giá trị, với cơ chế điều phối hiệu quả giữa Nhà nước - doanh nghiệp - viện trường - hợp tác xã - người dân. Đồng thời, gắn các ưu đãi và nguồn lực đầu tư với các chỉ số thực chứng (giảm phát thải, giảm rác thải, tỷ lệ tuần hoàn, tỷ lệ cơ sở đạt chuẩn xanh...). Một số chương trình, dự án mũi nhọn có thể kể đến như cụm điểm đến “không nhựa dùng một lần, giảm rác” gắn hạ tầng xử lý rác - nước thải và hệ thống giám sát số; phát triển vùng lúa chất lượng cao phát thải thấp gắn SRP, truy xuất nguồn gốc, số hóa nhật ký...

TS Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL, nhấn mạnh: “Nếu công nghệ số, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo không dựa trên cách sống, tập quán, thói quen và tinh thần cộng đồng của người dân, chúng khó lan tỏa và vận hành hiệu quả. Ngược lại, khi chúng ta số hóa các giá trị văn hóa bản địa, biến chúng thành chất liệu cho du lịch thông minh, công nghiệp văn hóa, giáo dục, truyền thông, sáng tạo nội dung… thì công nghệ trở thành đòn bẩy bảo tồn và phát huy. Bản sắc Cần Thơ không chỉ là cảnh quan sông nước, mà là lối sống thương hồ, chợ nổi; không gian miệt vườn, cù lao; đờn ca tài tử, hò - lý - dân ca; ẩm thực dân gian... Vì vậy, vấn đề hiện nay là Cần Thơ phải giữ lại “hồn cốt” bản địa, đồng thời kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ số, sáng tạo và hiện đại”.

Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, là Founder & CEO của Abavina JSC, đề xuất mô hình Du lịch tái sinh để thổi luồng gió mới vào du lịch nông thôn và kiến tạo một ĐBSCL xanh. Đồng thời, kiến nghị ngành chức năng thành lập Quỹ Hỗ trợ Nông nghiệp tái sinh và du lịch xanh, qua đó, cung cấp các khoản vay ưu đãi hoặc trợ giá để hỗ trợ việc chuyển đổi nông nghiệp thuận thiên và phát triển hạ tầng dịch vụ xanh, đặc biệt là các mô hình bắt đầu bằng việc tổ chức lớp học cộng đồng. Cùng với đó, xây dựng hệ thống chứng nhận “Du lịch tái sinh” quốc gia và chứng nhận này cần đi kèm với các ưu đãi về thuế và xúc tiến thương mại, giúp định vị các mô hình du lịch bền vững, xuất phát từ các hoạt động giáo dục nông nghiệp cộng đồng…

Bài, ảnh: MỸ THANH