Nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH), Chính phủ đã ban hành và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chính sách và thực thi trong lĩnh vực này còn tương đối lớn, nhất là đối với khu vực doanh nghiệp. Với ý nghĩa đó, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Quỹ châu Á đề xuất thành lập Mạng lưới Doanh nghiệp (CBI) thích ứng với BĐKH tại Việt Nam để kết nối các mạng lưới doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu, nhằm thúc đẩy và hỗ trợ sự tham gia của doanh nghiệp, huy động các nguồn lực để đáp ứng công tác ứng phó thiên tai.

Thiếu sự chung tay

Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia trên thế giới sẽ chịu ảnh hưởng của BĐKH, trong đó ĐBSCL là vùng chịu nặng nề nhất từ BĐKH. Thời gian qua, động thái quyết liệt đó là Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ ngày 17-11-2017 Về phát triển ĐBSCL thích ứng với BĐKH. Chính quyền địa phương vùng ĐBSCL đều nỗ lực triển khai các giải pháp ứng phó với BĐKH với hỗ trợ và tham gia trực tiếp từ các dự án trong nước và quốc tế. Tuy vậy, theo nhìn nhận từ các chuyên gia, những bước đi như thế còn khá chậm, chưa có tính phối hợp cao giữa các thành phần kinh tế, đặc biệt là những tác động đến phát triển kinh tế mà doanh nghiệp đóng vai trò chủ đạo. Đa phần các doanh nghiệp tại ĐBSCL còn thiếu thông tin và tầm nhìn dài hạn về thích ứng BĐKH; mức độ tương tác, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm thích ứng với BĐKH giữa các doanh nghiệp còn hạn chế, chưa đồng đều gây ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng xanh.

Các doanh nghiệp kinh doanh nông nghiệp ngày càng chú trọng hơn đến nông sản sạch, thích ứng với BĐKH. Trong ảnh: Trưng bày nông sản sạch do các doanh nghiệp, hợp tác xã tại TP Cần Thơ sản xuất tại Hội chợ Nông nghiệp quốc tế Cần Thơ 2019.

Ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI Cần Thơ, cho biết: Về mặt nhận thức, BĐKH đều được tuyên truyền đến cộng đồng doanh nghiệp nghe và hiểu, nhưng thực tế do tư duy "chưa đến lúc" và tâm lý "bình an" của doanh nghiệp ĐBSCL vẫn còn rất lớn. Thực tế, thông qua các hoạt động, chương trình, liên quan đến rủi ro thiên tai do VCCI tổ chức hay các dự án liên quan, các doanh nghiệp ít quan tâm và tham dự, đang làm cho quá trình hiểu và thích ứng hay chuẩn bị càng khó khăn hơn. Nói về BĐKH, chúng ta không chỉ nên nghĩ là làm sao để chống lại mà nên tìm giải pháp thích ứng. Song, để tiến tới giải pháp, không chỉ thực hiện những điều to tát, mà cần những giải pháp nhỏ như: giảm thiểu rác thải, giảm khí thải nhà kính, phân bố mật độ xây dựng, tính toán kỹ hơn khai thác nguồn nước ngầm, trồng rừng phòng hộ...

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban pháp chế VCCI cho rằng, cần tìm cơ hội trong nguy cơ. BĐKH gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất kinh doanh, nhưng đó cũng sẽ là cơ hội kinh doanh mới, chẳng hạn các ngành nghề về dự báo khí tượng, sáng kiến mô hình kinh doanh, cây giống, vật nuôi thích ứng với BĐKH... Trong đánh giá Chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) hằng năm, VCCI lồng ghép chỉ số rủi ro thiên tai. Đây sẽ là những thông tin giúp Chính phủ ra những quyết sách kịp thời nhằm hỗ trợ tốt nhất cho doanh nghiệp trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của BĐKH đến cuộc sống và doanh nghiệp.

Kết nối để phòng chống BĐKH

Theo nghiên cứu của các chuyên gia, thiệt hại do BĐKH có thể lên tới 5% GDP mỗi năm tại Việt Nam, tương đương 15 tỉ USD, con số này có thể gia tăng trong tương lai nếu thiên tai, các hiện tượng cực đoan của BĐKH diễn ra thường xuyên hơn và khả năng chống chịu, thích ứng với các rủi ro BKĐH của Việt Nam thiếu những cải thiện nhanh chóng và hiệu quả. Nhằm hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp ứng phó BĐKH và rủi ro thiên tai, VCCI và Quỹ châu Á sáng kiến Mạng lưới Kết nối Doanh nghiệp (Connecting Business Initiative - CBI) tại Việt Nam (gọi tắt là mạng lưới). CBI hiện có mặt tại 13 quốc gia nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp liên kết, tạo mạng lưới thực hiện công tác ứng phó thiên tai (từ giai đoạn chuẩn bị, ứng phó khẩn cấp và phục hồi sau thiên tai).

Mạng lưới do cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam thành lập, dẫn dắt và điều hành nhằm tăng năng lực, kiến thức, kỹ năng thích ứng với BĐKH cho thành viên và cộng đồng doanh nghiệp; chủ động đóng góp hiệu quả vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật có liên quan tới BĐKH và doanh nghiệp. Thành viên của mạng lưới là các tập đoàn, công ty đa quốc gia, các doanh nghiệp, tổ chức tại Việt Nam tự nguyện tham gia. Mục tiêu của mạng lưới nhằm nâng cao năng lực thích ứng, hỗ trợ kỹ thuật, tạo cơ sở dữ liệu, thông tin cho các thành viên sẽ hợp tác với các chuyên gia và tổ chức có chuyên môn về thích ứng BĐKH để xây dựng và tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu dành cho doanh nghiệp; cung cấp chuyên gia tư vấn làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp; tổ chức các hội thảo chuyên đề hoặc diễn đàn chia sẻ các ý tưởng và mô hình thích ứng BĐKH... Khi hoạt động phát triển, mạng lưới tiến tới hình thành các nhóm chuyên đề (ví dụ như: nhóm thích ứng thủy sản và nông nghiệp; nhóm logistics, nhóm dịch vụ khí hậu; nhóm năng lượng; nhóm bảo hiểm; nhóm hạ tầng đô thị...). Mạng lưới dự kiến xây dựng một cơ sở dữ liệu, thông tin về các tác động của BĐKH đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, kinh nghiệm ứng phó và thích nghi của thế giới và trong nước, cập nhật thông tin, dữ liệu, cơ chế, chính sách của Chính phủ...

Để tạo thuận lợi cho việc tiếp cận, mạng lưới sẽ phát triển công cụ trực tuyến và tổ chức các hoạt động quảng bá, thúc đẩy hợp tác và tạo lập cơ hội phát triển sản xuất kinh doanh, kết nối giữa các doanh nghiệp có nhu cầu về dữ liệu và dịch vụ khí hậu với các nhà cung cấp trên cơ sở khảo sát và nắm bắt thường xuyên các thông tin của thành viên mạng lưới. Mạng lưới sẽ huy động các thành viên tham gia tích cực trong việc nghiên cứu và đóng góp cho việc xây dựng các chính sách và quy định pháp luật liên quan đến thích ứng BĐKH cho doanh nghiệp thông qua: Hợp tác nghiên cứu, rà soát chính sách giữa thành viên mạng lưới với các tổ chức trong và ngoài nước; đề xuất xây dựng và hoàn thiện các chính sách, pháp luật liên quan đến thích ứng BĐKH; tổ chức diễn đàn thảo luận đề xuất các cơ chế, chính sách... Theo lộ trình phát triển, giai đoạn 2019-2021 là hình thành, thử nghiệm; giai đoạn 2022-2023 phát triển mở rộng; sau 2023 tiến tới thành lập liên minh doanh nghiệp khí hậu.

Ông Michael R.Digregorio, Trưởng đại diện Quỹ châu Á tại Việt Nam cho rằng, CBI còn đóng vai trò là một cổng thông tin để kết nối các mạng lưới doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu, nhằm thúc đẩy và hỗ trợ sự tham gia của doanh nghiệp, huy động các nguồn lực để đáp ứng công tác ứng phó thiên tai, chia sẻ và nâng cao năng lực cũng như những bài học thực tiễn. Đây là một mô hình có thể áp dụng cho cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan tại Việt Nam.

Bài, ảnh: KHÁNH NAM