Theo dự báo, thị trường lúa gạo thế giới diễn biến khó lường, nhu cầu nhập khẩu gạo của nhiều nước được dự báo sẽ tăng đáng kể. Bên cạnh đó, trong nước nhu cầu chuẩn bị lương thực cho Tết Nguyên đán 2010 sẽ tăng dần. Hiện nay, giá bán lẻ gạo cũng đã tăng khoảng 5-10%. Với tình hình này, nhiều người tiêu dùng đang có tâm lý lo lắng giá gạo sẽ còn tăng cao. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, giá lúa, gạo sẽ ổn định từ nay cho đến sau Tết Nguyên đán. Và thông tin giá lúa, gạo trong nước tăng đột biến là rất khó xảy ra...

ĐẢM BẢO NGUỒN CUNG

Ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Lương thực Miền Nam, nhận định: Thị trường lúa gạo Việt Nam đang đứng trước cơ hội rất tốt khi Philippines liên tục 4 lần đấu thầu nhập khẩu trên 2 triệu tấn gạo; khả năng Ấn Độ sẽ nhập khẩu 3-5 triệu tấn bắt đầu từ quý II/2010; các nước Iraq, Iran và châu Phi sẽ tăng nhu cầu nhập khẩu gạo... Giá gạo có thể tiếp tục tăng!

Bán gạo tại Trung tâm Thương mại Cái Khế, TP Cần Thơ. Ảnh: KHÁNH TRUNG

Tuy nhiên, cũng theo ông Phong, đến hết tháng 11-2009, Việt Nam đã xuất khẩu 5,7 triệu tấn với trị giá FOB đạt hơn 2,3 tỉ USD, căn cứ các họp đồng đã ký kết, đến hết năm 2009 nước ta có thể đạt mức xuất khẩu gạo 6,1 triệu tấn với giá trị FOB đạt xấp xỉ 2,5 tỉ USD. Nguồn gạo dự trữ tại các kho của doanh nghiệp trong nước hiện còn khoảng 1,4 triệu tấn. Từ nay đến cuối năm, các doanh nghiệp chỉ giao khoảng 400.000 tấn, nguồn dự trữ vẫn tồn khoảng 1 triệu tấn, đảm bảo nguồn an ninh lương thực, không gây tăng giá, hút hàng trên thị trường, nhất là vào dịp cuối năm.

Nhận định của ông V. Subramanian, Tổng biên tập Tạp chí Rice Today -Viện Nghiên cứu Lúa quốc tế (IRRI), cho thấy: Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và dịch bệnh gây hại nên năm 2009, 2010 sản lượng lúa của các nước Philippines, Brazil, Ấn Độ bị sụt giảm đáng kể. Ông Subramanian cũng xác nhận năm 2009 sản lượng lúa của Ấn Độ-quê hương của ông, sụt giảm khoảng 4 triệu tấn và có nguy cơ chuyển từ quốc gia xuất khẩu thứ ba thế giới suốt 21 năm thành nước nhập khẩu khoảng 3 triệu tấn gạo trong năm tới. Ông Subramanian cũng đồng ý giá gạo sẽ tăng vì không chỉ nguồn cung giảm mà còn do ảnh hưởng giá dầu tăng, đồng đô-la Mỹ giảm giá, chỉ số giá cả tăng... Các chủng loại gạo tăng giá mạnh nhất sẽ là gạo cao cấp, gạo thơm bởi lẽ các nước xuất khẩu chủ lực mặt hàng này là Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan đều bị sụt giảm về sản lượng, trong đó có dự báo là Thái Lan sẽ bị giảm đến 30% sản lượng vì bị dịch rầy nâu.

Mặc dù được dự báo là vậy, nhưng theo ông Trương Thanh Phong giá cả lương thực thế giới và trong nước sẽ không căng thẳng, bởi lẽ: kho dự trữ của Ấn Độ hiện còn 17 triệu tấn gạo, 7 triệu tấn lúa mì . Tuy Ấn Độ gần như chắc chắn phải nhập khẩu gạo với mức 3 triệu tấn thậm chí lên đến 5 triệu tấn nhưng thời gian nhập khẩu có thể chỉ bắt đầu vào giữa năm 2010, thời điểm này nguồn cung trên thị trường rất dồi dào nên khó xảy ra đột biến giá. Các nước châu Phi hiện nguồn lương thực trong kho đã cạn nhưng vẫn chưa tìm được nguồn viện trợ, nên họ vẫn mua theo kiểu “chạy ăn từng bữa”.

ỔN ĐỊNH THỊ TRƯỜNG

Trước thực tế này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công thương cần chỉ đạo Hiệp hội Lương thực Việt Nam điều phối các doanh nghiệp kinh doanh lương thực chủ động nguồn hàng, không để xảy ra tình trạng thiếu cục bộ trên địa bàn. Thủ tướng đã yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh lương thực mua tạm trữ nửa triệu tấn gạo nhằm góp phần bình ổn giá lúa gạo trên thị trường và đảm bảo cho người nông dân có lãi ít nhất 30%. Đây là quyết sách tiếp theo của Chính phủ nhằm ổn định thị trường lương thực vào dịp cuối năm, tránh tình trạng sốt giá như năm 2008.

Về nguồn cung trong nuớc, đến cuối năm 2009, tại các kho dự trữ của Vinafood 1, Vinafood 2 là 890.000 tấn, các doanh nghiệp thành viên hơn 110.000 tấn gạo. Theo lịch thời vụ thì trong quý I/2010 sẽ có 7.000ha lúa đông xuân, 200.000ha lúa mùa được thu họach, trong quý II và III, mỗi quý sẽ có thêm từ 300.000-400.000ha lúa được thu hoạch. Vào các ngày 1, 8 và 15-12, Philippines sẽ đấu thầu 3 gói thầu nhập khẩu gạo với thị trường chính mà họ nhắm đến là gạo của Việt Nam nhưng thời gian giao hàng kéo dài đến tháng 8-2010. Do đó nếu có trúng thầu số lượng lớn từ thị trường này thì nước ta vẫn đáp ứng được nguồn cung. Mặt khác, được sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về bình ổn giá lương thực, Vinafood 1, Vinafood 2 đã chỉ đạo cho hệ thống 250 cửa hàng phân phối trong hệ thống từ Đà Nẵng đến mũi Cà Mau dự trữ sẵn nguồn hàng để phục vụ. Trong đó, riêng khu vực TP Hồ Chí Minh có đến 48 cửa hàng với lượng gạo dự trữ khá lớn sẵn sàng tham gia bình ổn thị trường khi cần thiết. “Do đó, mặc dù dự báo nhu cầu lương thực tăng, giá lúa, gạo sẽ tiếp tục tăng nhưng vẫn trong giới hạn hợp lý. Vì vậy, khó có thể xảy ra sốt gạo, giá tăng đột biến như một số người suy diễn...” - Ông Phong khẳng định.

PHƯỚC THỚI