Tranh thủ hai ngày nghỉ cuối tuần tôi về thăm quê ở xã Tân Nhuận Đông (thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp cũ), nghe bà con làm ruộng xung quanh bàn tán “năm nay bỏ lúa vụ 3 thôi!”. Thời điểm này của những năm trước, lúa hè thu ở vùng này đã xanh đồng, thì nay trên đồng vẫn còn hàng trăm con vịt chạy đồng đang “mót” lúa. Không còn ai tất bật lo xuống giống vụ hè thu để chủ động thời gian cho vụ thu đông (vụ 3), bởi nếu sạ trễ nguy cơ phải thu hoạch chạy lũ lúa vụ 3 sẽ khó tránh khỏi. Nhưng qua đây cho thấy nỗi niềm của nhà nông khi mà chuyện “bên Tây bên Tàu” hay xung đột, bất ổn ở một vùng đất xa xôi nào đó, giờ không còn là chuyện của “thiên hạ” nữa, mà đang ảnh hưởng trực tiếp tới “nồi cơm” của không riêng bà con nông dân xứ mình.

Một cánh đồng ở xã Tân Nhuận Đông đã thu hoạch lúa đông xuân cách nay hơn một tháng vẫn chưa vội xuống giống vụ hè thu.

Theo tổng kết sơ bộ của ngành Nông nghiệp, vụ lúa đông xuân ở ĐBSCL - vụ chính trong năm, nhưng niềm vui không trọn vẹn, vì lợi nhuận bình quân chỉ trên dưới 2,5 triệu đồng/công. Còn hiện nay, giá phân Đạm Cà Mau dao động ở mức 600.000-660.000 đồng/bao (50kg); đặc biệt phân DAP Hồng Hà đang ở mức cao từ 1,25-1,3 triệu đồng/bao. Giá xăng dầu tăng cũng đẩy giá thuê máy gặt đập liên hợp lên mức 3-4 triệu đồng/ha (tăng 200.000-300.000 đồng/ha). Do đó, không những vụ thu đông mà ngay vụ hè thu trước mắt cũng khó kiếm lời, do vụ này hứng trọn thời tiết nắng nóng, thiếu nước, khiến chi phí tăng vọt…

Còn ở TP Cần Thơ, câu chuyện thời sự hiện nay là bà con nông dân nuôi lươn như “ngồi trên lửa” vì giá lươn giảm mạnh từ hơn 90.000 đồng/kg xuống chỉ còn 30.000-40.000 đồng/kg. Theo Hội Nông dân TP Cần Thơ, hiện thành phố có khoảng 4.000 tấn lươn quá lứa chưa tiêu thụ được. Giá thấp khiến người dân có tâm lý “neo” lại chờ tăng giá, dẫn đến tình trạng lươn quá lứa làm tăng thêm chi phí thức ăn, điện, nước, mà chất lượng thịt giảm, giá bán thấp hơn càng gây khó khăn trong việc tìm đầu ra.

Theo Hội Nông dân TP Cần Thơ, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là do phong trào nuôi lươn không bùn phát triển quá nhanh, tự phát, thiếu quy hoạch. Người dân thấy lợi nhuận trước mắt đã ồ ạt đầu tư dẫn đến tình trạng “cung vượt quá cầu”. Do đó, cần phải tổ chức lại sản xuất bài bản hơn. Nuôi lươn phải quản lý được quy trình, quy chuẩn và đặc biệt là phải có sự liên kết chặt chẽ giữa người nuôi và đơn vị tiêu thụ…

Song, tất cả nguyên nhân và giải pháp để định hướng nuôi lươn sao cho hiệu quả cũng không quá khó tìm ra lời giải, nhưng trước mắt người dân nuôi lươn đang đứng trước nguy cơ thua lỗ là khó tránh khỏi khi giá vốn nuôi lươn vào khoảng 40.000-45.000 đồng/kg. Đa phần người nuôi lươn lấy công làm lời, nhưng với giá thị trường hiện nay, người nuôi lươn chẳng những mất cả công mà còn thâm cả vốn.

Chúng ta đang sống trong giai đoạn Cách mạng công nghiệp 4.0 và "Thế giới phẳng" hòa quyện, tạo nên những thay đổi sâu sắc và toàn diện, mặt tích cực, tiêu cực luôn đan xen. Lâu nay, chúng ta luôn nói đến quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi và có không ít công trình nghiên cứu của các nhà khoa học rất khả thi nhưng cần sớm có thể chế phù hợp để thực thi. Còn về vĩ mô, Chính phủ đang triển khai quyết liệt, đẩy nhanh các dự án an ninh năng lượng trọng điểm, khả thi như các dự án điện khí LNG, hạ tầng truyền tải điện, xây dựng kho dự trữ dầu thô và xăng dầu chiến lược, sản xuất phân bón… nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Sự chủ động này nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế và hạn chế tối đa các “cú sốc” từ biến động thế giới, chuyển từ ứng phó sang chủ động nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài. Những thành quả của các dự án này sẽ giúp mọi người dân giảm sự phụ thuộc của giá cả thế giới, giảm sự lo toan về biến động giá cả thị trường để ổn định phát triển bền vững hơn.

AN KHÁNH