Ông Phạm Tuấn Anh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp - Bộ Công thương cho rằng: CPTPP mở ra cơ hội rất lớn cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, nhưng cơ hội đó có trở thành những con số cụ thể trong gia tăng kim ngạch, giá trị xuất khẩu hay không lại là vấn đề khác, phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tận dụng ưu đãi của các doanh nghiệp (DN)...

Dệt may là một trong những ngành dự kiến có mức tăng trưởng lớn từ CPTPP.  

Cơ hội rộng mở

Theo Bộ Công thương, CPTPP mở ra cơ hội để một số nhóm hàng phát triển bởi những cam kết rất "mở", tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu ở cả nhóm hàng nông, lâm, thủy sản và nhóm hàng công nghiệp. Các ngành dự kiến có mức tăng trưởng lớn sẽ là thực phẩm, đồ uống, dệt may, sản phẩm nhựa và đồ da… DN Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa sang thị trường các nước thành viên CPTPP được hưởng những cam kết cắt giảm thuế quan ở mức cao. Cụ thể , Australia trên 93% số dòng thuế, tương đương 95,8% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này; Canada cắt giảm thuế ngay đến 94,9% số dòng thuế, tương đương 77,9% kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam. Nhật Bản cam kết cắt giảm thuế tốt hơn nhiều so với các thỏa thuận tự do thương mại (FTA)  song phương giữa 2 nước, như: xóa bỏ ngay 86% số dòng thuế, tương đương 93,6% kim ngạch xuất khẩu và gần 90% số dòng thuế sau 5 năm. Đây là lần đầu tiên Nhật Bản cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu cho đại đa số nông, thủy sản của Việt Nam. Trong các cam kết CPTPP, gạo và thủy sản là mặt hàng khó đàm phán nhất, tuy nhiên Việt Nam đã đạt được những thỏa thuận nhất định với các quốc gia trong CPTPP.

CPTPP là khu vực thị trường tiềm năng với dân số gần 500 triệu người, chiếm khoảng 13,5% GDP toàn cầu. Trong CPTPP có 3 thị trường mới của Việt Nam là Canada, Mexico và Peru. Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh nhấn mạnh: CPTPP có ý nghĩa quan trọng vì đây là một sự nâng cấp so với các FTA hiện có. Qua đó, thúc đẩy tạo các mối quan hệ FTA mới và thiết lập mạng lưới mới, bao gồm chuỗi cung ứng giữa châu Á và châu Mỹ. Các FTA mới sẽ giúp DN có điều kiện thâm nhập, khai thác các thị trường mới, thị trường còn nhiều tiềm năng cho xuất khẩu của Việt Nam. Đây là động lực hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, hỗ trợ tích cực cho tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Quy tắc xuất xứ là thách thức cho xuất khẩu trong CPTPP nhưng cũng bao hàm cơ hội khi tạo áp lực thúc đẩy DN nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu. Theo đó, công nghiệp phụ trợ cho các ngành dệt may, da giày của Việt Nam càng có cơ hội phát triển…

Tận dụng tối đa

Đối với ĐBSCL, tôm, cá tra, trái cây, gạo… là những mặt hàng thế mạnh của vùng, đồng thời có nhiều lợi thế xuất khẩu sang các thị trường nội khối CPTPP. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề xuất xứ hàng hóa, an toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm dịch… là những rào cản và thách thức lớn mà các nước nhập khẩu đặt ra đối với nông sản của Việt Nam. DN cần liên kết để quản lý ngành hàng thành chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu…và mỗi thị trường sẽ có những tiêu chuẩn riêng, muốn chiếm thị phần, DN phải có lộ trình tiếp cận, hiểu được thị hiếu, yêu cầu của từng thị trường. Tái cơ cấu từng ngành hàng là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác thị trường CPTPP.

ĐBSCL có nhiều mặt hàng thế mạnh, lợi thế khi xuất khẩu sang nội khối CPTPP, trong đó có thủy sản. 

Trong CPTPP, quy tắc xuất xứ rất chặt chẽ, bà Trịnh Thu Hiền,Trưởng Phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công thương nhấn mạnh: Hàng hóa xuất khẩu buộc chứng minh phải có xuất xứ từ các nước thành viên trong CPTPP. Các DN phải nhanh chóng nắm bắt về kiến thức xuất xứ hàng hóa, hải quan nước ngoài có thể kiểm tra sau thông quan vì thế DN phải lưu trữ chứng từ ít nhất 5 năm. DN cần phân biệt giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và ghi nhãn hàng hóa (Made in Việt Nam). Về mẫu C/O CPTPP các DN xuất khẩu phải có số điện thoại liên hệ vì cơ quan hải quan nước nhập khẩu  có thể liên hệ trực tiếp với DN xuất khẩu để kiểm tra thông tin khi cần. Với mặt hàng thủy sản, nông sản nguyên liệu phải có quy tắc xuất xứ, hàng nông sản phải có chứng minh chứng từ nguồn gốc xuất xứ.

Cơ sở hạ tầng là vấn đề được các doanh nghiệp, hiệp hội và địa phương quan tâm. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, chia sẻ: Cơ sở hạ tầng giao thông Việt Nam, đặc biệt là vùng ĐBSCL là vấn đề nan giải trong bài toán chi phí. Qua khảo sát trong ngành dệt may, 1 container hàng hóa từ Kiên Giang đến TP Hồ Chí Minh đắt hơn 4 lần so với TP Hồ Chí Minh đến Osaka, Nhật Bản. Vì vậy, nếu không giải quyết điểm nghẽn về giao thông, chi phí DN đội lên rất lớn, giảm khả năng cạnh tranh.

Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh cho biết: Để triển khai Hiệp định CPTPP, ngày 24-1-2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 121/QĐ-TTg về phê duyệt Kế hoạch thực hiện Hiệp định CPTPP. Bộ Công thương đã phối hợp với các Bộ, ngành đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ các cơ quan, tổ chức, cộng đồng doanh nghiệp và công chúng nắm vững, hiểu đúng và hiểu nhất quán các cam kết. Từ những nội hàm, chương trình hành động của Chính phủ sẽ cụ thể hóa cho từng ngành hàng, từng thị trường cụ thể, hoàn thiện hệ thống cung cấp thông tin, chương trình hành động của các quốc gia thành viên. Song bản thân từng DN phải cố gắng phát huy nội lực, bởi các Bộ ngành cũng không thể làm thay cho DN các vấn đề phát triển cụ thể trong từng DN. DN cần đầu tư mạnh cho nghiên cứu, xây dựng thương hiệu và tạo được giá trị riêng. Chỉ khi DN đáp ứng được các điều kiện, tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, đáp ứng các tiêu chí xuất xứ theo cam kết thì những ưu đãi thuế quan mới phát huy được hiệu quả....

Bài, ảnh: T. Trinh