Số liệu thống kê cho thấy, số lượng sinh viên Trung Quốc du học đã giảm đáng kể, trong khi số lượng “Hải quy” (Haigui - tiếng lóng dùng chỉ những du học sinh trở về nước) đạt mức cao kỷ lục. 

Báo Anh Economist dẫn dữ liệu do Bộ Giáo dục Trung Quốc mới công bố, năm 2025, khoảng 570.000 sinh viên đi du học, giảm 130.000 so với đỉnh điểm năm 2019 và đánh dấu mức thấp nhất kể từ năm 2016. Trong khi đó, khoảng 540.000 người đã quay về nước, tương đương 94% số người rời đi. Xu hướng này được lý giải bởi nhiều nguyên nhân. 

Thứ nhất, hiệu quả về mặt chi phí của việc du học giảm mạnh. Theo công ty giáo dục Trung Quốc Xinfeng, chi phí trung bình hằng năm để du học đã đạt 605.000 NDT (hơn 2,3 tỉ đồng) trong năm 2026, tăng 20% so với năm 2023. Trong khi đó, mức lương khởi điểm của “Hải quy” ở Trung Quốc trung bình là 12.800 NDT/tháng, chỉ cao hơn khoảng 20% so với sinh viên tốt nghiệp đại học trong nước. Bất động sản đóng băng và kinh tế trì trệ đang làm tăng gánh nặng tài chính đối với tầng lớp trung lưu Trung Quốc, nên họ trở nên cân nhắc khi bằng cấp nước ngoài không còn là lợi thế đáng kể.

Thứ hai, ưu thế việc làm của bằng cấp nước ngoài giảm sút. Nhận thức của các công ty Trung Quốc về bằng cấp nước ngoài đã thay đổi, khi ngày càng có nhiều người tin rằng các chương trình thạc sĩ 1 năm ở các quốc gia như Vương quốc Anh và Úc dễ nhập học và tốt nghiệp hơn, dẫn đến chuyên môn thấp hơn so với sinh viên tốt nghiệp các chương trình nội địa 3 năm. Các công ty hiện ưu tiên kinh nghiệm làm việc thực tế và khả năng thích ứng với văn hóa doanh nghiệp Trung Quốc hơn uy tín của trường đại học, dẫn đến ưu tiên sinh viên tốt nghiệp trong nước. Một số địa phương thậm chí hạn chế tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp nước ngoài vào công chức.

Sức cạnh tranh ngày càng tăng của các trường đại học Trung Quốc cũng góp phần làm giảm nhu cầu du học. Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa, lần lượt xếp thứ 13 và 14 trong Bảng xếp hạng Đại học Thế giới QS, đều tăng uy tín học thuật, uy tín tuyển dụng, chất lượng nghiên cứu và mức độ quốc tế hóa.

Rào cản thị thực từ phương Tây. Việc siết chặt kiểm soát visa của Mỹ và các nước phương Tây khác đối với sinh viên Trung Quốc cũng tác động. Theo Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư Mỹ (CIS), visa sinh viên F-1 cấp cho công dân Trung Quốc từ tháng 5 đến 8-2026 đã giảm xuống còn 40.034 trường hợp, bằng một nửa mức trung bình 7 năm. 

Một số nhà phân tích cho rằng, sự sụt giảm số lượng sinh viên Trung Quốc du học có thể thu hẹp kênh tiếp thu công nghệ và kiến thức phương Tây trong dài hạn. Trước đây, “Hải quy” đóng vai trò như cầu nối, mang công nghệ tiên tiến, phương pháp quản lý và kiến thức về phục vụ đất nước. 

LÊ THƯ