Trước đà tăng trưởng mạnh của kim ngạch xuất khẩu cá rô phi, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ khuyến khích đẩy mạnh mô hình nuôi thâm canh và luân canh nhằm tăng nhanh sản lượng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng cá rô phi để chinh phục các thị trường quốc tế...

Điều kiện nuôi thuận lợi

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, cho biết: “Cá rô phi ít chịu tác động bởi môi trường và không cạnh tranh trực tiếp  nguồn nước ngọt dành cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp. Cá có khả năng thích nghi với dải độ mặn rộng, môi trường nước lợ, phù hợp với khu vực ven biển, trở thành lựa chọn khả thi khi còn nhiều dư địa phát triển…”.

Lồng bè nuôi cá rô phi phát triển dọc sông Hậu, tại Tân Lộc (TP Cần Thơ).

Trong cơ cấu nuôi thủy sản của TP Cần Thơ, cá rô phi được nuôi phổ biến với mô hình lồng bè, ao, mương vườn, nuôi thâm canh ở vùng nước lợ, vùng nuôi tôm chuyên canh. Giai đoạn 2021-2025, diện tích nuôi cá rô phi của thành phố vùng lợ từ 3.597-4.764 ha/năm, trong đó cao nhất là năm 2024 với diện tích thả nuôi 4.764ha, sản lượng từ 1.980-3.198 tấn (sản lượng cá rô phi đơn tính chiếm 17-37%). Cá rô phi nuôi luân canh với các đối tượng nước lợ như tôm chiếm khoảng 15% diện tích nuôi, còn lại là nuôi kết hợp trong các hệ thống ao, mương vườn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, thành phố đang cung ứng khoảng 50 triệu bột cá giống/năm; trong đó có khoảng 30 triệu cá rô phi nhưng chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu của địa phương. Chủ động nâng cao chất lượng cá rô phi, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đang hợp tác với Tập đoàn Tiran Shipping (Israel) nghiên cứu phát triển một số dòng rô phi đơn tính (rô phi trắng, rô phi đen chịu mặn và diêu hồng). Kết quả bước đầu tỷ lệ cá đực 80-92%, đáp ứng nhu cầu nuôi trên địa bàn.

Thị trường xuất khẩu rộng mở

Từ năm 2021, TP Cần Thơ đã xây dựng thành công chuỗi cung ứng cá rô phi an toàn. Hiện nay, một số doanh nghiệp đẩy mạnh liên kết thu mua, chế biến xuất khẩu sang thị trường EU và Mỹ mở ra triển vọng lớn cho ngành hàng này.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, lượng tiêu thụ cá rô phi ở thị trường trong nước và quốc tế đang tăng nhanh. Giai đoạn 2024-2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam bứt phá mạnh mẽ với mức tăng trưởng hơn 140%. Bên cạnh thị trường chủ lực Mỹ, ngành hàng này mở rộng sang Trung Đông và Brazil. Hạ tầng chế biến thủy sản sẵn có là nền tảng thuận lợi để Việt Nam gia tăng công suất chế biến xuất khẩu cá rô phi.

TP Cần Thơ có Công ty TNHH Tài Kim Anh (công suất 200 tấn/ngày) và nhà máy của Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam chế biến cá rô phi phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản. Đặc biệt, Công ty TNHH Chế biến Nam Việt (Chi nhánh An Giang) cũng đang liên kết tiêu thụ cá rô phi tại thành phố. Đây được xem là bước triển vọng, là động lực thúc đẩy phát triển, mở rộng vùng nuôi cũng như phát triển chuỗi giá trị kinh tế cá rô phi cho TP Cần Thơ và cả ĐBSCL.

Kết quả khảo sát ban đầu, TP Cần Thơ hiện có khoảng 30% diện tích nuôi thủy sản có nhu cầu chuyển đổi nếu đầu ra cá rô phi ổn định. Hằng năm, thành phố có khoảng 51.000ha nuôi tôm, trong đó khoảng 20% diện tích (tương đương khoảng 10.200ha) là ao lắng, ao xử lý chiếm. Thành phố hiện có trên 28 hợp tác xã thủy sản với diện tích canh tác 1.288,4ha. Đây được xem là những điều kiện thuận lợi để phát triển diện tích nuôi cá rô phi gắn với tiêu thụ sản phẩm trong thời gian tới. 

Trung tâm Hợp tác quốc tế nuôi trồng và khai thác thủy sản bền vững (ICAFIS) đang phối hợp với các đơn vị có liên quan để chuẩn bị thực hiện Dự án hỗ trợ phát triển vùng nuôi cá rô phi xuất khẩu sang Mỹ. TP Cần Thơ là 1 trong 8 địa phương được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư, hỗ trợ thực hiện dự án này.

Bà Quách Thị Thanh Bình khẳng định: “Ngành Nông nghiệp thành phố sẽ tăng cường hợp tác với các viện, trường và doanh nghiệp để nghiên cứu nâng cao chất lượng cá rô phi; tập trung quy hoạch phát triển vùng nuôi, kiểm soát an toàn dịch bệnh, dư lượng kháng sinh và quan trắc cảnh báo chất lượng môi trường trong nuôi thủy sản, cá rô phi, nhằm mục tiêu tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng, đáp ứng thị trường xuất khẩu...”. 

Bài, ảnh: HÀ VĂN