Trong bức tranh Kinh tế số tại Việt Nam, Thương mại điện tử tiếp tục duy trì tốc độ phát triển mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội việc làm cho lực lượng lao động trẻ. Dù vậy, thị trường đang ghi nhận một thực tế: mức lương khởi điểm của ngành này không quá vượt trội so với mặt bằng chung, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân sự. Điều này đặt ra câu hỏi về giá trị thực mà ngành Thương mại điện tử mang lại, và đâu là yếu tố giúp nhân sự bứt phá thu nhập sau khi ra trường.

Thị trường lao động ngành Thương mại điện tử chứng kiến bức tranh đa sắc: nhu cầu tuyển dụng tăng cao nhưng mức lương khởi điểm phân hóa rõ rệt.

Cơ hội rộng mở cho nhân sự được đào tạo bài bản

Số liệu từ Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho thấy, số lượng cơ sở đào tạo chính quy về thương mại số hiện chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Theo thống kê, 64% doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng nhân sự có chuyên môn về Công nghệ thông tin và Thương mại điện tử. Trong khi đó, nguồn nhân lực được đào tạo đúng chuyên ngành vẫn còn hạn chế: chỉ khoảng 30% lao động trong lĩnh vực Thương mại điện tử được đào tạo bài bản, 55% chuyển sang từ các ngành liên quan như kinh doanh, thương mại, công nghệ thông tin và 15% đến từ những lĩnh vực khác.

Đây là lợi thế lớn cho sinh viên tốt nghiệp đúng chuyên ngành để tiếp cận các vị trí công việc quan trọng. Điều này cũng lý giải vì sao điểm chuẩn vào ngành Thương mại điện tử tại nhiều trường đại học luôn nằm ở nhóm cao trong các mùa tuyển sinh gần đây, đi kèm tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp duy trì ổn định ở mức trên 90%.

Vì sao mức lương lại chênh lệch giữa các vị trí?

Số liệu từ JobsGO, tổng hợp trên 723 mẫu lương trong 12 tháng gần đây, cho thấy mức lương trung bình của nhân sự Thương mại điện tử hiện khoảng 12,8 triệu đồng/tháng, phổ biến ở mức 9-16 triệu đồng. Mức khởi điểm này chưa thực sự nổi bật so với một số ngành kỹ thuật, công nghệ, nhưng tốc độ tăng thu nhập theo kinh nghiệm lại là điểm đáng chú ý. Nhân sự dưới 1 năm kinh nghiệm có mức lương trung bình khoảng 11-11,5 triệu đồng; nhóm 1-3 năm đạt 14,4-14,5 triệu đồng; trên 3 năm tăng lên 16,5-17,6 triệu đồng, mức cao có thể đạt 23,8 triệu đồng.

Mức lương cũng thay đổi đáng kể theo vị trí: thực tập sinh Thương mại điện tử phổ biến 2-6 triệu đồng, trợ lý 8-13 triệu đồng, chuyên viên vận hành 9-16 triệu đồng và trưởng nhóm 12-20 triệu đồng. Thị trường Thương mại điện tử không trả cao ngay từ điểm xuất phát, mà ghi nhận giá trị của nhân sự qua năng lực và kinh nghiệm tích lũy.

Có 5 yếu tố chính ảnh hưởng đến mức thu nhập của nhân sự Thương mại điện tử:

- Mức độ gắn với doanh thu: Các vị trí trực tiếp phụ trách doanh số, tăng trưởng gian hàng và hiệu quả chiến dịch thường có mức đãi ngộ cao hơn.

- Năng lực phân tích dữ liệu: Khả năng đọc hành vi khách hàng, tối ưu tỷ lệ chuyển đổi và đưa ra quyết định dựa trên số liệu ngày càng được đánh giá cao.

- Quy mô kênh và ngành hàng: Vận hành gian hàng lớn hoặc ngành hàng có doanh thu cao đòi hỏi năng lực quản trị phức tạp hơn.

- Dữ liệu, ngoại ngữ và thương mại xuyên biên giới: Đây là lợi thế khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động trên các sàn quốc tế.

- Kinh nghiệm vận hành thực tế: Khả năng xử lý sự cố, kiểm soát chuỗi cung ứng và tối ưu chi phí là những năng lực tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.

Biểu đồ phân phối mức lương nhóm nghề Thương mại điện tử.

Chuẩn bị năng lực cạnh tranh ngay từ giảng đường

Nhu cầu tuyển dụng hiện nay tập trung vào những ứng viên có thể bắt tay vào công việc ngay. Do đó, thay vì dừng lại ở các thao tác cơ bản như tạo gian hàng hay đăng tải sản phẩm, người học cần trang bị tư duy quản trị, kỹ năng phân tích dữ liệu và năng lực tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng.

Tích lũy kinh nghiệm qua các dự án thực tế và xây dựng hồ sơ năng lực (portfolio) ngay trong quá trình học sẽ giúp sinh viên có cơ sở vững chắc để trao đổi về mức lương khởi điểm phù hợp khi ứng tuyển.

Đổi mới chương trình đào tạo theo sát nhu cầu doanh nghiệp

Để đáp ứng đòi hỏi của thị trường, nhiều trường đại học đã chủ động điều chỉnh chương trình giảng dạy. Đơn cử tại Trường Đại học Văn Lang (VLU), chương trình đào tạo ngành Thương mại điện tử được thiết kế tích hợp các học phần về phân tích dữ liệu kinh doanh, marketing hiệu suất, quản trị gian hàng đa kênh và thương mại xuyên biên giới.

Cùng với kiến thức nền tảng, sinh viên ngành Thương mại điện tử cũng như ngành Kinh doanh thương mại tại VLU được tiếp cận bài toán kinh doanh thực tế thông qua các chương trình hợp tác với doanh nghiệp và sàn thương mại điện tử lớn. Mô hình ứng dụng này giúp người học sớm rèn luyện phản xạ nghề nghiệp và thích ứng nhanh với môi trường làm việc sau khi tốt nghiệp.

Trải nghiệm thực chiến từ giảng đường giúp sinh viên rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và yêu cầu tuyển dụng.

Thu nhập trong ngành Thương mại điện tử phản ánh đúng năng lực chuyên môn và khả năng giải quyết vấn đề của từng cá nhân. Trong bối cảnh doanh nghiệp chú trọng tìm kiếm nhân sự có kỹ năng làm việc thực tế, những sinh viên chủ động trang bị tư duy dữ liệu, năng lực chiến lược và kinh nghiệm ứng dụng từ sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt cả về cơ hội việc làm lẫn tốc độ phát triển, thu nhập trong dài hạn.