Để phát triển bền vững, nâng cao năng suất và bảo vệ môi trường, ngành chăn nuôi cần tập trung sản xuất theo mô hình an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao, kiểm soát dịch bệnh, xây dựng chuỗi liên kết “4 nhà”.

Bứt phá quy mô

Theo Hội Chăn nuôi Việt Nam, ngành chăn nuôi cả nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và bảo đảm nguồn cung thực phẩm. Điển hình, năm 2025, giá trị sản xuất toàn ngành đạt 33 tỉ USD, tương đương khoảng 875.000 tỉ đồng, tăng 4,3%, đóng góp gần 27% GDP nông nghiệp và khoảng 5% GDP quốc gia. Đàn gia súc, gia cầm tăng dần hằng năm, từ 524,1 triệu con năm 2021 lên khoảng 600 triệu con năm 2026, tốc độ tăng trưởng trung bình 2,5-3%/năm. Đặc biệt, sản phẩm chăn nuôi cơ bản đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho hơn 100 triệu dân trong nước, với nhiều mô hình bền vững như chăn nuôi an toàn sinh học, liên kết chuỗi giá trị, chuyển đổi số, nâng cao năng lực giết mổ, chế biến sâu...

Ngành chức năng TP Cần Thơ kiểm tra chất lượng sản phẩm chăn nuôi trước khi tiêu thụ ngoài thị trường.

TS Nguyễn Quốc Đạt, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, cho biết: “Chăn nuôi gia súc, gia cầm Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Người nuôi phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, cùng các yêu cầu nghiêm ngặt về kiểm soát dịch bệnh, an toàn sinh học, chất lượng sản phẩm và môi trường. Tại nhiều địa phương, ngành chăn nuôi đang phát triển mạnh kéo theo nhu cầu rất lớn về con giống, dinh dưỡng, thú y, công nghệ và các giải pháp nâng cao hiệu quả. Vì vậy, việc triển khai các giải pháp phù hợp để phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết”.

Theo thống kê, Việt Nam có diện tích xếp thứ 66, dân số thứ 15 trên thế giới. Năng lực sản xuất chăn nuôi, như đàn heo đứng thứ 5 về tổng đàn, sản lượng thịt đứng thứ 6, tiêu thụ thịt đứng thứ 4; gia cầm về quy mô đàn: thủy cầm đứng thứ 2, gia cầm đứng thứ 10 thế giới; sản lượng trứng chiếm 0,8% thế giới; sản lượng sữa tươi nguyên liệu đứng thứ 3 ASEAN; sản lượng thức ăn chăn nuôi đứng đầu ASEAN, đứng thứ 8 trên thế giới. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thịt gia cầm hơi ước đạt 1,3 triệu tấn, tăng 5,6%; sản lượng trứng đạt 10,8 tỉ quả, tăng 2,6%. Đồng thời, cả nước xuất khẩu hơn 4.300 con heo sống (hơn 2.500 con heo nuôi thịt, 1.700 heo cái hậu bị, heo đực giống) sang Campuchia; gần 242.200 con heo sữa và heo choai đông lạnh (3.500 tấn) xuất sang Hong Kong (giá trị 26 triệu USD); đàn trâu, bò sống xuất khẩu khoảng 10.500 con (đạt 26,3 triệu USD), tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025; gà giống xuất khẩu đạt gần 5,4 triệu con; thịt gia cầm xuất khẩu 4.800-5.200 tấn (đạt giá trị 45-48 triệu USD), trứng gia cầm xuất khẩu 38-42 triệu quả…

Giải pháp phát triển bền vững

Hội Chăn nuôi Việt Nam đánh giá ngành chăn nuôi còn nhiều dư địa khi mức tiêu thụ bình quân đầu người còn thấp. Ngành hứa hẹn bứt phá nhờ đòn bẩy chính sách; hạ tầng, năng lực doanh nghiệp cải thiện và cơ hội tiếp cận công nghệ, con giống, nguyên liệu từ hội nhập quốc tế.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chiến lược phát triển chăn nuôi cả nước giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng đàn gia cầm thường xuyên đạt 550 triệu con, trong đó 60% được nuôi theo phương thức công nghiệp; sản lượng trứng khoảng 23 tỉ quả; thịt gia cầm chiếm 29-31% tổng sản lượng thịt xẻ và tỷ trọng gia cầm giết mổ tập trung công nghiệp đạt 50%. Năm 2026, kế hoạch của Cục Chăn nuôi và Thú y đặt mục tiêu sản lượng thịt gia cầm đạt trên 2,74 triệu tấn, tăng 5,4% và trứng các loại đạt 22,5 tỉ quả, tăng 5% so năm 2025.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, giải pháp cốt lõi là phát huy vai trò liên kết “4 nhà”: Nhà nước hoàn thiện chính sách; nhà khoa học chuyển giao công nghệ; người dân chuẩn hóa quy trình, tham gia hợp tác xã; doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu và mở rộng thị trường. Toàn ngành cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm: thức ăn tuần hoàn, nông nghiệp tích hợp, năng lượng tái tạo, chăn nuôi chính xác, phát triển giống và công nghệ sinh học. Đặc biệt, chất thải chăn nuôi phải được coi là tài nguyên để sản xuất phân hữu cơ, biogas, biochar hay thu hồi dinh dưỡng. Tùy điều kiện, các mô hình như biogas, trùn quế, đệm lót sinh học, gia cầm - cá - cây trồng hay ứng dụng AI, IoT sẽ được triển khai phù hợp.

TS. Nguyễn Quốc Đạt nhấn mạnh: “Để phát triển bền vững, thời gian tới, ngành chăn nuôi cần tái quy hoạch, tập trung nguồn lực đầu tư tại các vùng trọng điểm. Song song đó, phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, thực hiện kê khai chăn nuôi chính xác; đồng thời tăng cường xây dựng chuỗi liên kết, triển khai chuỗi cơ sở an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh ở cấp vùng, quốc gia…

Bài, ảnh: HÀ VĂN