Du khách đến các cồn ở Cần Thơ trải nghiệm sản phẩm du lịch sông nước, nông nghiệp và cộng đồng, sẽ thả bộ dọc các con đường nhỏ, hoặc đi xe đạp, di chuyển trên những chiếc ghe nhỏ, tận hưởng không gian xanh. Dịch vụ phục vụ du khách ở đây dựa trên tri thức nông nghiệp và tập quán dân gian của cư dân bản địa, nên độc đáo, lạ lẫm mà lại khiến du khách nhớ mãi...

Vườn cây ở cồn Sơn mùa trái chín. Ảnh: KIỀU MAI

“Cây nhà lá vườn” làm nên sản phẩm du lịch 

Dọc các cù lao, cồn trên sông Hậu thuộc địa phận Cần Thơ, cồn Sơn (phường Bình Thủy) là điểm đến nổi tiếng, thu hút nhiều du khách bởi người dân làm sản phẩm từ “cây nhà lá vườn”, nổi bật với sự “phục vụ” bởi “thú cưng” của nông dân: massage vịt, massage cá, xiếc ếch, cá lóc bay...

Đi vào hoạt động hơn 3 tháng, massage vịt của chị Bùi Thúy Liễu - chủ Vườn bưởi Phương My, thu hút rất đông du khách. Bên căn chòi nhỏ cạnh bờ ao luôn rộn tiếng cười vang, đan xen tiếng của bầy vịt 60 con tranh nhau “làm công” massage cho khách. Những chú vịt dạn dĩ, nghe lời và trật tự ngay hàng thẳng lối khi vào khu vực tiếp cận khách, lúc rút về ao sau khi “hoàn thành nhiệm vụ”. Nhiều du khách bất ngờ, ngạc nhiên và cho rằng vịt quá... thông minh.

Không gian xanh ở cù lao Tân Lộc. Ảnh: KIỀU MAI

Chị Bùi Thúy Liễu, thành viên Hợp tác xã (HTX) Du lịch nông nghiệp cồn Sơn, cho biết: “Ở cồn Sơn, bà con thường huấn luyện các con vật mình nuôi, xây dựng thành sản phẩm du lịch. Ban đầu tôi mua vịt ở nhà hàng xóm về nuôi lấy trứng. Nhưng sau thấy cưng, nên tập huấn luyện, rồi ra đời sản phẩm massage vịt”. Đàn vịt được chị Liễu nuôi từ khi 10 ngày tuổi, tập tành cho quen hơi, quen tiếng suốt 4 tháng; nên khi chị Liễu gọi là tự động chạy theo. Chỉ cần chị Liễu cất tiếng, dù đang “bận” rỉa lông rỉa cánh, chơi đùa trong nước thì bầy vịt cũng vội vàng bơi về căn chòi, leo lên cầu thang và thực hiện “nhiệm vụ” massage cho khách.

Massage vịt là dịch vụ cộng thêm cho khách khi đến tham quan vườn cây ăn trái rộng hơn 7.000m2 (gồm bưởi, sầu riêng, ổi, vú sữa...) của chị Liễu, trong đó nổi bật là bưởi thanh kiều. “Hồi trước nhà tôi làm vườn, sau kết hợp làm du lịch cũng gần 10 năm nay rồi. Mình tận dụng những gì sẵn có, để khách tham quan vườn cây, thu hoạch và thưởng thức trái cây. Làm du lịch nông nghiệp, giá trị nông sản tăng lên; còn có những sản phẩm kèm theo như mứt vỏ bưởi sấy dẻo, hay các món ăn từ bưởi phục vụ du khách”.

Quả thật, hầu hết các hộ dân làm du lịch trong HTX Du lịch nông nghiệp cồn Sơn đều tận dụng thế mạnh sẵn có, mỗi nhà có sản phẩm đặc trưng để tạo nên sự đa dạng cho du khách lựa chọn trải nghiệm. Đặc biệt, các hộ dân trong HTX Du lịch nông nghiệp cồn Sơn có chung một định hướng vừa làm du lịch vừa gìn giữ những giá trị văn hóa bản địa, bảo vệ môi trường.

Du khách quốc tế thích thú với trải nghiệm massage vịt. Ảnh: Kiều Mai

Hướng đến những giá trị bền vững

Nổi bật trong HTX Du lịch nông nghiệp cồn Sơn là mô hình nuôi cá gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở bè cá Bảy Bon của ông Lý Văn Bon. Đây là khu vực được địa phương công nhận và trao quyết định đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Tại bè cá Bảy Bon, bên cạnh tham quan bè cá, tìm hiểu các loài cá, massage cá... du khách còn được cung cấp thông tin về các loài cá nước ngọt rất chi tiết và sống động, từ các bản thông tin chỉ dẫn khoa học, các mô hình 3D cho đến những con cá được nuôi tại bè.

Đặc biệt, lão nông Lý Văn Bon - người có nhiều tri thức và kinh nghiệm qua hơn 30 năm nuôi cá, bảo tồn các giống cá của sông Hậu và Mekong - trực tiếp chia sẻ với du khách về vòng đời của các loài cá, hay các kỹ thuật nuôi thú vị. Ví như khi nuôi cá bè thì nên có 1 bè cá vồ đém - là loài ăn tạp, sẽ giúp người nuôi “tiêu thụ” những con cá chẳng may bị chết, thay vì bỏ xác cá ra sông gây ô nhiễm. Hoặc cá ét có đặc tính thích ăn rong rêu, nên việc nuôi cá ét sẽ thuận lợi cho vệ sinh bè...

Khu vực tham quan cá tự nhiên tại bè cá Bảy Bon. Ảnh: Kiều Mai

Hiện ông Lý Văn Bon có hơn 30 bè các loại, được thiết kế khoa học, chia thành nhiều ô, mỗi ô được bố trí phù hợp với đặc tính sinh trưởng của từng loài. Trong đó, có một khu vực dành cho cá thiên nhiên không có lồng và lưới bao, cá bơi thoải mái tự nhiên, tự do về lại sông. Cá ở đây được cho ăn và tiền thức ăn được trích từ phí tham quan mà du khách chi trả khi đến trải nghiệm ở bè cá Bảy Bon. Du khách Ngô Thị Tuyết Minh (Hải Phòng) nói: “Đây là mô hình hay. Ngoài việc biết thêm nhiều loài cá ở miền Tây, có những trải nghiệm thú vị thì bản thân tôi còn vui vì sự tham quan của mình góp phần vào nguồn thức ăn nuôi cá tự nhiên và có ý thức hơn về hoạt động du lịch có trách nhiệm ”.

Massage cá ở bè cá Bảy Bon. Ảnh: KIỀU MAI

Phát triển du lịch thuận tự nhiên

Cồn Sơn là một trong những điểm đến của hệ thống cồn, cù lao đang phát huy tiềm năng du lịch xanh ở Cần Thơ. Trên các cồn, điểm tựa để bà con làm du lịch là tri thức dân gian và hệ sinh thái đặc trưng do nằm giữa những con sông lớn được phù sa bồi đắp, vốn sớm hình thành các vườn cây ăn trái và làng nghề truyền thống. Vì vậy, hầu hết người dân trên các cồn, cù lao khai thác du lịch thuận theo tự nhiên.

Điển hình như cù lao Tân Lộc (phường Tân Lộc) phát triển du lịch sinh thái gắn với các làng nghề, trong đó có nghề nuôi cá trên sông. Nổi tiếng ở đây có hộ ông Chương Văn Khanh với nhiều sản phẩm OCOP về mắm cá tra, khô cá tra... thu hút du khách đến tham quan và tìm hiểu về nghề nuôi cá, làm khô mắm. Ngoài ra còn có hệ thống nhà cổ, nhiều vườn trái cây, nên dịp mùng 5 tháng 5 hằng năm có Lễ hội vườn cây Tân Lộc, với các hoạt động đậm chất sông nước miệt vườn như trưng bày trái cây, hội thi trái ngon - rau củ quả lạ...

Từ đó, Cần Thơ sớm có định hướng xanh trong phát triển du lịch ở các cồn, cù lao. Đề án Phát triển du lịch Tân Lộc xác định nơi đây là điểm đến trải nghiệm về đời sống sông nước, sinh thái nông nghiệp. Cù lao Phong Nẫm (xã Phong Nẫm) được xác định điểm du lịch cộng đồng. Cồn Mỹ Phước (xã Nhơn Mỹ) có mô hình Khu du lịch sinh thái sông nước miệt vườn trong danh mục các mô hình thí điểm thuộc Chương trình Phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

Du lịch tại các cồn, cù lao ở Cần Thơ xuất phát từ những mảnh vườn, bờ ao và người dân đoàn kết trong các mô hình cộng đồng với ý thức giá trị về du lịch xanh.

ÁI LAM