"Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam" năm 2026 do Viện Dinh dưỡng ban hành được Bộ Y tế sử dụng làm căn cứ trong hướng dẫn dinh dưỡng phòng bệnh.

Học sinh Trường Tiểu học Ninh Kiều - phân hiệu Ngô Quyền trong giờ ăn vào dịp hè. 

Theo ThS.BS Nguyễn Lan Phương, Phó Trưởng Khoa Vi chất dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, tài liệu “Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam” năm 2026 được cập nhật trên cơ sở kế thừa những nội dung còn phù hợp của phiên bản năm 2016. Đồng thời, bổ sung các bằng chứng khoa học và kết quả nghiên cứu mới. Điểm quan trọng là chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào thiếu dinh dưỡng sang giải quyết đồng thời cả thiếu và thừa dinh dưỡng. Các khuyến nghị được điều chỉnh phù hợp hơn với lối sống hiện đại, quá trình đô thị hóa, sự giảm hoạt động thể lực và thay đổi thói quen ăn uống của người Việt.

Theo Bộ Y tế, "Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam" năm 2026 được sử dụng để tư vấn, hướng dẫn dinh dưỡng cho nhiều nhóm tuổi, từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành và người cao tuổi, cũng như giới tính, mức độ hoạt động thể lực, tình trạng sinh lý và sức khỏe.

Trẻ em đang tăng trưởng cần khẩu phần phù hợp để phát triển chiều cao, cân nặng và trí não. Người trưởng thành cần duy trì cân bằng năng lượng nhằm phòng thừa cân, béo phì, nhưng vẫn phải bảo đảm đủ protein, vitamin, khoáng chất và chất xơ. Với người cao tuổi, bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, chế độ ăn cần chú trọng duy trì khối cơ, sức khỏe xương và khả năng miễn dịch. Vì vậy, không nên áp dụng một thực đơn hoặc một mức năng lượng giống nhau cho tất cả thành viên trong gia đình.

Đối với người trưởng thành, Viện Dinh dưỡng khuyến cáo cần ăn tối thiểu khoảng 400g rau và quả mỗi ngày nhằm cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất có lợi cho sức khỏe. Chất đạm không chỉ đến từ thịt. Protein là thành phần quan trọng để xây dựng và duy trì cơ bắp, tham gia vào quá trình tạo enzyme, hormone và hỗ trợ hệ miễn dịch. Tuy nhiên, khẩu phần giàu protein không đồng nghĩa với việc phải ăn nhiều thịt. Khuyến nghị dinh dưỡng mới nhấn mạnh sự đa dạng nguồn đạm, gồm cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu và các loại hạt. Đặc biệt, việc ưu tiên cá và các nguồn đạm lành mạnh có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều người Việt đang tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.

Khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng cho thấy, nhu cầu protein được xác định theo từng nhóm tuổi: trẻ 6-9 tuổi cần khoảng 33-40g protein/ngày; trẻ 10-12 tuổi khoảng 44-50g/ngày, trong khi nhu cầu tiếp tục thay đổi theo tuổi và giới tính ở giai đoạn vị thành niên. Điều này cho thấy, cha mẹ không nên chỉ quan tâm trẻ “ăn nhiều thịt” mà cần xem xét toàn bộ khẩu phần và sự cân đối giữa các nhóm thực phẩm.

Nếu trước đây dinh dưỡng cộng đồng thường tập trung vào việc bảo đảm đủ năng lượng và phòng thiếu chất, thì hiện nay kiểm soát khẩu phần để phòng bệnh mạn tính trở thành yêu cầu quan trọng. Viện Dinh dưỡng khuyến nghị hạn chế thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời bảo đảm đủ nước và ưu tiên thực phẩm địa phương.

Điểm đáng chú ý của "Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam" năm 2026 không chỉ nằm ở những con số về năng lượng, protein, vitamin hay khoáng chất. Quan trọng hơn, các khuyến nghị đặt ra yêu cầu thay đổi cách người Việt nhìn về bữa ăn: ăn đủ phải đi cùng ăn cân đối; ăn ngon phải đi cùng ăn lành mạnh và chế độ ăn phải phù hợp với tuổi, giới, mức độ vận động cũng như tình trạng sức khỏe. Khi mỗi gia đình biết điều chỉnh khẩu phần theo nhu cầu thực tế, tăng rau quả, đa dạng nguồn thực phẩm, ưu tiên thực phẩm tươi, giảm muối, đường và chất béo không lành mạnh, dinh dưỡng sẽ trở thành một giải pháp phòng bệnh ngay từ mỗi bữa ăn.

Các cập nhật này chuyển trọng tâm từ việc chỉ kiểm soát “ăn nhiều hay ít chất béo” sang lựa chọn đúng loại chất béo, góp phần dự phòng thừa cân, béo phì, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch. Các mức khuyến nghị về vitamin và chất khoáng được rà soát dựa trên tài liệu cập nhật của các tổ chức quốc tế, Nhật Bản và các nước trong khu vực. Một số điểm đáng chú ý gồm: điều chỉnh nhu cầu canxi ở phụ nữ trưởng thành và người cao tuổi; bổ sung và cập nhật nhu cầu trung bình ước tính và ngưỡng tiêu thụ tối đa đối với một số vitamin, chất khoáng…

Bài, ảnh: H.HOA