Từ quan sát về hiện tượng triều cường, ngập nước ở TP Cần Thơ, nhóm học sinh Trường Tiểu học Bình Thủy 2, phường Bình Thủy, đã bắt tay thực hiện mô hình “Nhà thông minh cảnh báo thiên tai”. Sản phẩm này vừa đoạt giải Ba cấp Tiểu học tại Cuộc thi HNUE Olympic STEM 2025 tại Thủ đô Hà Nội.

Thầy Hồ Chánh Tín và nhóm học sinh đoạt giải cùng mô hình “Nhà thông minh cảnh báo thiên tai” (ảnh phải). Ảnh: DUY KHÔI

Dự án do ba học sinh Nguyễn Khánh Quyên, Nguyễn Hà Anh và Trang Lê Gia Tuệ thực hiện, dưới sự hướng dẫn của thầy Hồ Chánh Tín. Các em lựa chọn xây dựng mô hình ngôi nhà thông minh có khả năng phát hiện và cảnh báo sớm các hiện tượng bất thường như triều cường, ngập nước. Hằng năm, Cần Thơ phải đối mặt với hiện tượng triều cường, nước dâng cao khiến việc đi lại và sinh hoạt gặp nhiều khó khăn. Từ thực tế đó, nhóm nghĩ đến sáng kiến ngôi nhà có thể tự cảnh báo nước ngập để mọi người có thời gian chuẩn bị và di chuyển kịp thời. Về tính năng cảnh báo rung lắc, theo nhóm, dù động đất ít xảy ra ở ĐBSCL cũng như Cần Thơ, nhưng nhóm muốn ngôi nhà thông minh thực sự là ngôi nhà an toàn nhất. Ngôi nhà được trang bị thêm hệ thống phát hiện nhà bị rung lắc mạnh. Khi có rung lắc bất thường, nhà sẽ phát tín hiệu cảnh báo ngay lập tức để người trong nhà kịp thời xử lý.

“Nhà thông minh cảnh báo thiên tai” của nhóm học sinh Trường Tiểu học Bình Thủy 2 được điều khiển bởi Bộ não Yolo:bit, với 3 năng lực: cảnh báo, tự động và kết nối. Với năng lực cảnh báo bằng cảm biến độ ẩm (độ ẩm đất) và cảm biến rung lắc (gia tốc), khi có bất thường như khi phát hiện nước dâng cao đến mức nguy hiểm hoặc ngôi nhà bị rung, lắc, hệ thống sẽ tự động phát tín hiệu cảnh báo. Năng lực tự động giúp ngôi nhà sẽ “tự chăm sóc chính mình”: khi trời nóng, nhà tự động bật quạt mini và khi trời tối, nhà tự động bật đèn LED RGB. Với năng lực kết nối IoT, dù đi đâu, chủ nhân nhà thông minh vẫn biết nhà mình đang làm gì từ tín hiệu truyền. Nhờ đó, chủ nhân có thể quan sát và phát hiện các yếu tố bất thường ở bất cứ nơi đâu thông qua điện thoại hoặc máy vi tính.

Thầy Hồ Chánh Tín, giáo viên hướng dẫn, cho biết: Việc tham gia Cuộc thi HNUE Olympic STEM giúp học sinh rèn luyện tư duy khoa học, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết vấn đề thực tiễn. Theo thầy Hồ Chánh Tín, điều đáng quý nhất là các em biết quan sát cuộc sống xung quanh, từ đó hình thành ý tưởng và mạnh dạn hiện thực hóa bằng sản phẩm cụ thể. Em Nguyễn Hà Anh, thành viên nhóm, cho biết: “Quá trình tham gia cuộc thi giúp chúng em hiểu hơn về khoa học, công nghệ, đồng thời rèn luyện sự tự tin và ý thức trách nhiệm trong việc tìm kiếm các giải pháp bảo vệ con người trước thiên tai”.

Cô Đồng Thị Thúy, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Thủy 2, chia sẻ, nhà trường luôn chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh giáo dục STEM thông qua các hoạt động trải nghiệm và nghiên cứu khoa học. Giải thưởng tại HNUE Olympic STEM 2025 không chỉ là kết quả của sự nỗ lực bền bỉ của thầy và trò mà còn cho thấy hiệu quả rõ nét của việc giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Giải Ba tại HNUE Olympic STEM 2025 là dấu mốc đáng ghi nhận đối với học sinh Trường Tiểu học Bình Thủy 2. Từ một mô hình ngôi nhà thu nhỏ, các em đã thể hiện tư duy sáng tạo, tinh thần hội nhập và khát vọng dùng khoa học công nghệ để phục vụ cuộc sống. Thành công ấy còn cho thấy hình ảnh một thế hệ công dân trẻ sẵn sàng bước vào thời đại công nghệ với tâm thế chủ động và trách nhiệm.

DUY KHÔI - NGUYỄN TÍN