ការផ្សារភ្ជាប់និងរួមដំណើរជាមួយប្រជាជាតិ មិនត្រឹមតែជាប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានក្លាយជាត្រីវិស័យសម្រាប់គ្រប់សកម្មភាពរបស់ពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរ។ ព្រះតេជគុណ លីហ៊ុង សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាអភិបាលសមាគមពុទ្ធសាសនាវៀតណាម អនុប្រធានគណៈអភិបាលនៃសមាគមពុទ្ធសាសនាវៀតណាម ទីក្រុងកឹងធើ និងជាអនុប្រធានប្រចាំការសមាគមព្រះសង្ឃសាមគ្គីស្នេហាជាតិ ទីក្រុងកឹងធើ បានចែករំលែកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពីតួនាទីរបស់វត្តអារាមខ្មែរនិងព្រះសង្ឃថេរវាទខ្មែរ។ ព្រះតេជគុណបានបញ្ជាក់៖ នេះមិនត្រឹមតែជា "លំហូរនៃជំនឿ" ដ៏រឹងមាំប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាកន្លែងហាត់ពត់លត់ដំស្មារតីស្នេហាជាតិរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ ជាកម្លាំងឈានមុខប្រឆាំងរាល់ឧបាយកលបំបែកបំបាក់របស់កម្លាំងអានុភាពអមិត្ត រួមចំណែកជាក់ស្តែងក្នុងផែនមហាសាមគ្គីជនជាតិ។
អត្ថបទទី ១: ពីវត្តអារាមខ្មែរ - ជីវភាពរស់រវើកនៃធម៌វិន័យ ប្រជាជាតិ និងសង្គមនិយម
តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរមិនត្រឹមតែជាកន្លែងថែរក្សាក្តីជំនឿផ្លូវចិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាទីបង្អែកខាងស្មារតីរបស់ជនជាតិខ្មែរទៀតផង។ ក្នុងបរិការណ៍ថ្មី នៅពេលសាសនានិងសង្គមវេញបញ្ចូលគ្នា ព្រះសង្ឃបន្តក្លាយជា "ស្ពានតភ្ជាប់" រវាងប្រពៃណីនិងសម័យទំនើប រវាងធម៌វិន័យនិងប្រជាជាតិ - បញ្ជាក់ពីជីវភាពរស់រវើកដ៏ខ្លាំងក្លានៃក្តីជំនឿនៅលើទឹកដីភាគខាងត្បូង។
វត្តអារាមខ្មែរ - ថែរក្សាព្រះធម៌វិន័យ បំភ្លឺព្រលឹងជាតិ
* បពិត្រព្រះតេជគុណ! ក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរភាគខាងត្បូង វត្តអារាមមិនត្រឹមតែជាកន្លែងប្រតិបត្តិខាងផ្លូវចិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានអត្ថន័យធំធេងខាងវប្បធម៌ និងអប់រំ។ តើព្រះតេជគុណវាយតម្លៃយ៉ាងណាចំពោះតួនាទី "ថែរក្សា" របស់វត្តខ្មែរចំពោះជីវភាពសហគមន៍ជនជាតិខ្មែរនាពេលបច្ចុប្បន្ន?
- ពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រលឹង ជាសរសៃឈាមរស់របស់ជនរួមជាតិខ្មែរ។ អាចនិយាយបានថា វត្តអារាមខ្មែរគឺជាព្រលឹង ជាបេះដូងអមតៈនៃភូមិស្រុកទាំងមូល។ នេះជាសារមន្ទីររស់អំពីវប្បធម៌សម្ភារនិងស្មារតី។ អំពីវប្បធម៌និងអប់រំ៖ វត្តគឺជាកន្លែងថែរក្សា ពង្រីកបណ្តាប្រភេទរូបភាពវប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ សិល្បៈជនជាតិ។ ជាពិសេស វត្តបានឆ្លើយតបតម្រូវការរៀនភាសា និងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ជាកត្តាសំខាន់បំផុតដើម្បីថែរក្សាអត្តសញ្ញាណ។ អំពីផ្លូវចិត្ត និងការសាមគ្គី៖ វត្តគឺជាកន្លែងដែលមាមីងផ្ញើសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងស្រុង។ សកម្មភាពទាំងអស់នៅក្នុងវត្តបង្កើតជាខ្សែចំណងឥតស្រមោល ធ្វើឱ្យជនរួមជាតិមានការសាមគ្គី ផ្សារភ្ជាប់ មានការទទួលខុសត្រូវចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក និងទទួលខុសត្រូវចំពោះវត្តអារាម។ ផ្តើមពីនោះ វត្តបានក្លាយជាកត្តាកសាងផែនមហាសាមគ្គីជនជាតិ។ វត្តនៅទាំងជាកន្លែងរក្សានូវតម្លៃវប្បធម៌ ជាកន្លែងដែលភាសា អក្សរសាស្ត្រ សិល្បៈ និងបុណ្យប្រពៃណីត្រូវបានអភិរក្ស និងពង្រីក។ ក្រៅពីនេះ វត្តនៅទាំងជាមជ្ឈមណ្ឌលឃោសនា អប់រំ និងចលនាជនរួមជាតិអនុវត្តបណ្តាគោលការណ៍របស់បក្ស ច្បាប់របស់រដ្ឋ ចូលរួមបណ្តាចលនាប្រឡងប្រណាំងស្នេហាជាតិ កសាងជីវភាព "ល្អទាំងសាសនា ល្អទាំងសង្គម"។ ព្រះសង្ឃ និងគណៈកម្មការវត្តគឺជាកម្លាំងស្នូលអនុវត្តល្អការងារអប់រំនេះ រួមចំណែកលើកកម្ពស់កម្រិតប្រជាបញ្ញា ការយល់ដឹង និងស្មារតីប្រជាជាតិក្នុងសហគមន៍។ វត្តនៅទាំងមានតួនាទីជាវត្ថុតាងនៃប្រវត្តិសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍វប្បធម៌ និងការអភិវឌ្ឍនៃសហគមន៍ជនរួមជាតិខ្មែរ។ ប្រការនេះ ឆ្លងតាមអាយុកាលនៃការកសាង ទម្រង់ស្ថាបត្យកម្ម និងទ្រង់ទ្រាយនៃសំណង់នីមួយៗ ការផ្លាស់ប្តូរនៃឧបករណ៍ពលកម្ម កីឡា វណ្ណកម្មសិល្បៈ និងវប្បធម៌រូបីផ្សេងទៀតត្រូវបានអភិរក្ស និងបង្ហាញនៅតាមវត្តនីមួយៗ។
ជ្រុងមួយនៃវត្តខ្មែរនៅតំបន់វាលរាបទន្លេគឺវឡុង។
* ក្នុងសង្គ្រាមតស៊ូពីរលើកប្រឆាំងអាណានិគមបារាំង ចក្រពត្តិអាមេរិក និងក្នុងកិច្ចការកសាង ការពារមាតុភូមិនាពេលក្រោយមក ព្រះសង្ឃ និងជនរួមជាតិខ្មែរជាច្រើនអង្គនិងរូបបានពលីជីវិត រួមចំណែកយ៉ាងធំធេង។ តាមព្រះតេជគុណ តើកត្តាអ្វីបានបង្កើតប្រពៃណី "ផ្សារភ្ជាប់ រួមដំណើរជាមួយប្រជាជាតិ" យ៉ាងខ្លាំងក្លានេះរបស់ពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរ?
- តាមអាត្មា ប្រពៃណីនោះផ្តើមចេញពីទឹកចិត្តស្នេហាជាតិ ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយបុព្វហេតុបដិវត្តន៍ដែលបានជ្រួតជ្រាបយ៉ាងជ្រៅក្នុងស្មារតីរបស់ជនរួមជាតិនិងព្រះសង្ឃខ្មែរ។ បណ្តាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់ត្រាយ៉ាងច្បាស់៖ មានអ្នកម្តាយវៀតណាមវីរភាព ៩២ រូប វីរកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ១១ រូប យុទ្ធជនពលីជនជាតិខ្មែរ ២.៨៦០ រូបនៅតំបន់វាលរាបទន្លេគឺវឡុង។ ប្រការនោះបញ្ជាក់ពីប្រពៃណីលះបង់ដើម្បីឯករាជ្យ សេរីភាពនៃមាតុភូមិ។ ស្មារតីជឿនលឿននេះត្រូវបានព្រះសង្ឃជំនាន់មុនអប់រំនិងបន្សល់ទុក ធ្វើឱ្យព្រះសង្ឃ អ្នកមុខអ្នកការសាសនាភាគច្រើន មានសតិអារម្មណ៍ជឿនលឿន មានប្រិយភាពជាមួយបរិស័ទ តែងតែផ្សារភ្ជាប់និងរួមដំណើរជាមួយប្រជាជាតិ ចូលរួមគាំទ្រនិងប្រតិបត្តិតាមគោលការណ៍ គោលមាគ៌ារបស់បក្ស។ សូម្បីតែក្រោយឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្នុងសង្គ្រាមព្រំដែននិរតី ព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គស្ម័គ្រចិត្តលាសិក្ខាបទដើម្បីចូលរួមកាតព្វកិច្ចយោធា ការពារព្រំដែន ថែមទាំងជួយស្តារពុទ្ធសាសនាកម្ពុជាឡើងវិញក្រោយគ្រោះប្រល័យពូជសាសន៍។ នោះជាសក្ខីភាពច្បាស់លាស់បំផុតសម្រាប់ស្មារតី "ធម៌វិន័យ - ប្រជាជាតិ - សង្គមនិយម"។
* តើព្រះតេជគុណវាយតម្លៃយ៉ាងណាចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់របស់បក្ស និងរដ្ឋក្នុងការជួយឧបត្ថម្ភជួសជុលវត្តអារាម គិតគូរដល់ការរស់នៅព្រះសង្ឃនាពេលកន្លងមក?
- បក្ស និងរដ្ឋយើងបានផ្តល់ការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងធំធេង។ ច្រើនឆ្នាំកន្លង តាមរយៈបណ្តាកម្មវិធី គម្រោង គោលនយោបាយជនជាតិ និងសាសនា មានវត្តខ្មែរចំនួន ១៥០ វត្តនៅតំបន់វាលរាបទន្លេគឺវឡុងបានឧបត្ថម្ភជួសជុល កសាងឡើងវិញស្អាតបាត ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពវប្បធម៌ - សាសនារបស់សហគមន៍។ សំណង់ជាច្រើនដូចជាព្រះវិហារ សាលាទាន ចេតិយ បន្ទប់សិក្សា សាលាបាលី វិទ្យាស្ថាន ត្រូវបានវិនិយោគដោយប្រភពថវិការដ្ឋរួមផ្សំជាមួយការរួមវិភាគទានរបស់ប្រជាជន និងពុទ្ធបរិស័ទ។ លើសពីនេះ រដ្ឋអំណាចភូមិភាគនៅទាំងយកចិត្តទុកដាក់បណ្តុះបណ្តាល បំប៉នចំណេះដឹងការពារជាតិ សន្តិសុខ ច្បាប់ជូនដល់ព្រះសង្ឃ និងអ្នកមានប្រិយភាព។ អាស្រ័យហេតុនេះ ជីវភាពសម្ភារៈ ស្មារតីរបស់ព្រះសង្ឃកាន់តែមានស្ថិរភាព; ព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គបានបណ្តុះបណ្តាលត្រឹមត្រូវ សកម្មផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ចលនាពុទ្ធបរិស័ទរស់នៅ "ល្អទាំងសាសនា ល្អទាំងសង្គម" ចូលរួមកសាងជនបទថ្មី បន្ថយភាពក្រីក្រ រក្សាសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់។
ការយកចិត្តទុកដាក់នោះមិនត្រឹមតែរួមចំណែកអភិរក្សតម្លៃវប្បធម៌ ជំនឿប្រពៃណីរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្ហាញច្បាស់ពីគោលនយោបាយមនុស្សធម៌ ឥតប្រែប្រួលរបស់បក្ស និងរដ្ឋយើងក្នុងការគោរព និងធានាសិទ្ធិសេរីភាពខាងជំនឿ សាសនា ពង្រឹងផែនមហាសាមគ្គីទូទាំងជនជាតិក្នុងសម័យកាលផ្លាស់ថ្មី និងធ្វើសមាហរណកម្ម។
ព្រះសង្ឃខ្មែរ - ស្ពានតភ្ជាប់រវាងសាសនា សង្គមនិងទឹកចិត្តប្រជាជន
* ក្នុងក្រសែភ្នែករបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ តើប្រិយភាពរបស់ព្រះសង្ឃមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាចំពោះការចលនាជនរួមជាតិអនុវត្ត គោលនយោបាយរបស់បក្សនិងរដ្ឋ បពិត្រព្រះតេជគុណ?
- ក្នុងជីវភាពស្មារតីរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ វត្តអារាម និងព្រះសង្ឃកាន់តំណែងមានសារសំខាន់ណាស់។ ព្រះសង្ឃមិនត្រឹមតែជាអ្នកបួសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាបង្អែកខាងស្មារតី ជាគ្រូបង្រៀនអក្សរ បង្រៀនធម៌អាថ៌ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលតភ្ជាប់សហគមន៍។ ប្រិយភាពរបស់ព្រះសង្ឃមានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ក្នុងគ្រប់វិស័យនៃជីវភាពសង្គមរបស់ជនរួមជាតិ ចាប់ពីការថែរក្សាទំនៀមទម្លាប់ របៀបរស់នៅ រហូតដល់ការដឹកនាំអនុវត្តបណ្តាគោលនយោបាយរបស់បក្សនិងរដ្ឋ។ នៅពេលព្រះសង្ឃឃោសនា ពន្យល់ ឬចលនាជនរួមជាតិចូលរួមចលនាផ្សេងៗ មាមីងមានការជឿជាក់និងធ្វើតាម។ ព្រោះថា ក្នុងសតិអារម្មណ៍របស់ជនរួមជាតិខ្មែរ សង្ឃដីការបស់ព្រះសង្ឃតែងតែជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងធម៌អាថ៌ នឹងអំពើល្អ។ ហេតុដូច្នេះហើយ នៅតាមភូមិភាគជាច្រើន រដ្ឋអំណាច និងរណសិរ្សមាតុភូមិតែងតែសហការជិតស្និទ្ធជាមួយបណ្តាវត្តអារាម ឆ្លងតាមរយៈព្រះចៅអធិការ សមាគមព្រះសង្ឃសាមគ្គីស្នេហាជាតិ ដើម្បីចលនាជនរួមជាតិចូលរួមកសាងជនបទថ្មី រក្សាសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់ ការពារបរិស្ថាន បង្ការបង្ក្រាបអំពើអបាយមុខក្នុងសង្គម...
អាចនិយាយបានថា ប្រិយភាព និងតួនាទីរបស់ព្រះសង្ឃគឺជាស្ពានតភ្ជាប់ដ៏ទន់ភ្លន់ ប៉ុន្តែមានប្រសិទ្ធភាពរវាងរដ្ឋអំណាចនិងមាមីងជនរួមជាតិខ្មែរ។ នៅពេលសំឡេងរបស់បក្ស និងរដ្ឋត្រូវបានបញ្ជូនឆ្លងតាមបណ្តាព្រះសង្ឃដែលមាមីងគោរពនោះ គឺរាល់គោលការណ៍ គោលនយោបាយសុទ្ធតែងាយចូលទៅក្នុងជីវភាពបំផុត ចីរភាព និងជ្រួតជ្រាបយ៉ាងជ្រៅក្នុងទឹកចិត្តប្រជាជន។
* មានមតិប្រៀបប្រដូចព្រះសង្ឃជា “ស្ពានតភ្ជាប់រវាងសាសនានិងសង្គម”។ តើព្រះតេជគុណយល់ថារូបភាពនេះប្រាកដប្រជាដែរឬទេ?
- អាត្មាយល់ថា ការប្រៀបប្រដូចព្រះសង្ឃជា “ស្ពានតភ្ជាប់រវាងសាសនានិងសង្គម” គឺត្រឹមត្រូវណាស់ និងប្រាកដប្រជាទៅនឹងជីវភាពរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ។ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃជាអ្នកថែរក្សាវិន័យ បង្រៀនធម៌របស់ព្រះពុទ្ធ ជិតស្និទ្ធ ផ្សារភ្ជាប់ ចែករំលែករាល់សុខទុក្ខ គិតគូរជាមួយជនរួមជាតិក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ ព្រះសង្ឃមិនត្រឹមតែណែនាំពុទ្ធបរិស័ទប្រតិបត្តិធម៌ ធ្វើអំពើល្អប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងសកម្មចលនាមាមីងគោរពច្បាប់ ចូលរួមបណ្តាចលនាដែលរដ្ឋអំណាចបំផុសដូចជា កសាងជនបទថ្មី ការពារបរិស្ថាន រក្សាសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់ បំបាត់ភាពក្រីក្រ។ នៅទីណាមានសំឡេងរគាំង ស្គរវត្តបន្លឺឡើង នៅទីនោះមានស្មារតីសាមគ្គី សុខសាន្ត និងជំនឿលើអំពើល្អ។
អាចនិយាយបានថា ព្រះសង្ឃគឺជាស្ពានតភ្ជាប់ដ៏ទន់ភ្លន់រវាងសាសនានិងសង្គម ជួយឱ្យពុទ្ធឱវាទ ចូលទៅក្នុងជីវភាពថ្មីនៃសង្គម ជួយឱ្យជនរួមជាតិបំពេញកាតព្វកិច្ចពលរដ្ឋផង និងរក្សាបាននូវជំនឿ និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជនជាតិរបស់ខ្លួនផង។
វត្តព្រែកអណ្ដើក ឃុំថាញ់ភូ ស្រុកម៉ីស្វៀង ខេត្តសុកត្រាំង (បច្ចុប្បន្ននៅឃុំញ៉ូយ៉ា ទីក្រុងកឹងធើ) បានចាត់ចែងចម្អិនអាហារជាង ១.០០០ ចំណែកក្នុងមួយថ្ងៃ ជូនមាមីងនៅតំបន់ផ្តាច់ដោយឡែក នៅពេលផ្ទុះជំងឺ COVID-១៩។ រូបថត៖ លីធាន
* តើព្រះតេជគុណអាចចែករំលែករឿងរ៉ាវជាក់ស្តែងមួយចំនួនអំពីការ "ផ្សារភ្ជាប់សាសនានិងសង្គម" របស់ព្រះសង្ឃបានទេបាទ?
- ប្រហែលជាគ្មានរឿងរ៉ាវណារំជួលចិត្តជាងការលះបង់ដើម្បីការពារមាតុភូមិឡើយ។ ក្នុងសង្គ្រាមព្រំដែននិរតី ព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គបានលាសិក្ខាបទ ស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានកងទ័ពដើម្បីបំពេញភារកិច្ចអន្តរជាតិ ប្រយុទ្ធ និងពលីជីវិតដើម្បីឯករាជ្យ សេរីភាពនៃមាតុភូមិ។ នេះជាភស្តុតាងមិនអាចប្រកែកបានអំពីប្រពៃណី "ព្រះនៅក្នុងចិត្ត មាតុភូមិនៅលើស្មា" របស់ពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរ។ ក្នុងសម័យសន្តិភាព ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបោះឆ្នោតរដ្ឋសភា និងក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់។ ក្នុងការកសាងជីវភាពវប្បធម៌ថ្មី ព្រះសង្ឃតែងតែចលនាពុទ្ធបរិស័ទគោរពច្បាប់ មិនប្រព្រឹត្តបទល្មើស អបាយមុខសង្គម។ ជាពិសេស វត្តគឺជាកន្លែងបើកថ្នាក់បង្រៀនអក្សរខ្មែរដោយឥតគិតថ្លៃ ជួយកូនចៅជនរួមជាតិលើកកម្ពស់កម្រិតប្រជាបញ្ញា និងស្មារតីទទួលខុសត្រូវ។ ទាំងនោះហើយជាសកម្មភាពជាក់ស្តែងបង្ហាញថាព្រះសង្ឃកំពុងជា “ស្ពានតភ្ជាប់រវាងសាសនានិងសង្គម” យ៉ាងរស់រវើកនិងជាក់ស្តែងបំផុត។
(នៅបន្តទៀត)ថាញឡុង
អត្ថបទចុងក្រោយ៖ ពីសាសនាដល់សង្គម-ក្តីជំនឿពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរក្នុងការការពារមូលដ្ឋានគ្រឹះឧត្តមគតិរបស់បក្ស
នាយក៖ ហ្វិញហ្វាងម៉េន
លិខិតអនុញាតលេខ ៧៨៩/GP- BTTTTអាស្រ័យក្រសួងព័ត៌មាននិងសារគមនាគមន៍ផ្តល់នូវថ្ងៃទី០២-១២-២០២១។លេខ២៤ ត្រឹងវ៉ាំងហ្វាយ សង្កាត់និញកេវ ក្រុងកឹងធើ - ទូរស័ព្ទ: (០២៩២) ៣៨៣០០៩៨
ទូរសារ: (០២៩២) ៣៨៣០៥៦១។ អ៊ីម៉ែល: toasoan@baocantho.com.vn
ទំនាក់ទំនងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម: quangcao@baocantho.com.vn
សរសេរច្បាស់ប្រភព "សារព័ត៌មានអេឡិចត្រូនិកកឹងធើ" នៅពេលផ្សាយបន្តពី websiteនេះ។
អភិវឌ្ឍន៍ដោយ:
ពាក្យគន្លឹះ