វប្បធម៌-សិល្បៈ វប្បធម៌

26/08/2026 - 16:29

យុវជនខ្មែរបន្តរក្សាវប្បធម៌ពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ

ក្នុងចរន្តនៃការធ្វើសមាហរណកម្ម យុវជនខ្មែរជាច្រើនកំពុងរួមចំណែកថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិតាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដូចជា ការរៀនអក្សរខ្មែរ ជក់ចិត្តនឹងរបាំឆៃយ៉ាំ ឬគូរគំនូរនៅតាមទីវត្តអារាម។ ពួកគេម្នាក់ៗមានវិធីរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែសុទ្ធតែរួមចំណែកធ្វើឱ្យតម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណី នៅតែមានវត្តមានក្នុងជីវភាពសង្គមនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

កើតនិងធំដឹងក្តីនៅតំបន់ជនរួមជាតិខ្មែ តាំងពីតូច ថាច់ធីធនី នៅឃុំតឹបង៉ាយ ខេត្តវិញឡុង បានស្គាល់និងបានស្តាប់រឿងព្រេងប្រជាប្រិយ បទចម្រៀងនិងបានយល់ដឹងពិធីបុណ្យប្រពៃណីខ្មែរជាច្រើន។ នៅពេលធំឡើងរស់នៅនាសម័យទំនើប ធនី កាន់តែយល់ឃើញថា ការរក្សា ការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរនៅក្នុងគ្រួសារ វត្តអារាមនិងសកម្មភាពវប្បធម៌ មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការអភិរក្សអត្តសញ្ញាណជនជាតិ។

ថាច់ធីធនី (អង្គុយជួរមុខ ទី ២ រាប់ពីស្ដាំ) ក្នុងម៉ោងរៀនភាសាខ្មែរនៅវត្តកញ្ចោងកំពង់លាវ។

បច្ចុប្បន្ន កំពុងសិក្សាថ្នាក់មធ្យមសិក្សាបាលីថ្នាក់ទី១១ នៅវត្តកញ្ចោងកំពង់លាវ ឃុំទីវកឹង ធនីចាត់ទុកការរៀនភាសាខ្មែរ ជាវិធីមួយដើម្បីយល់បន្ថែមពីវប្បធម៏ជនជាតិ។ មិនត្រឹមតែរៀនអាន សរសេរ និងនិយាយភាសាខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ ធនី ក៏មានឱកាសសិក្សារឿងរ៉ាវដែលអប់រំអំពីសីលធម៌ របៀបរស់នៅ និងស្មារតីសាមគ្គីដែលត្រូវបានថែរក្សាក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរឆ្លងកាត់ជាច្រើនជំនាន់។ ឪពុករបស់ធនី គឺជាអាចារ្យបង្រៀនភាសាខ្មែរដល់កុមារក្នុងរដូវវិស្សមកាល។ នៅពេលឪពុករវល់ ធនី ជួយបង្រៀននិងណែនាំកុមារនៅក្នុងភូមិ។ សម្រាប់ធនី ការរៀនអក្សរមិនត្រឹមតែជួយឱ្យប្អូនយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីវប្បធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងចិញ្ចឹមក្ដីប្រាថ្នាចង់បន្តចែករំលែកអ្វីដែលខ្លួនបានរៀនដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ “តាមរយៈការរៀនភាសាខ្មែរ ខ្ញុំមានឱកាសយល់ដឹងបន្ថែមអំពីសីលធម៌ របៀបរស់នៅ និងស្មារតីសាមគ្គីដែលត្រូវបានរក្សាតាំងពីជំនាន់មុនៗ។ ខ្ញុំចង់រៀនឱ្យបានល្អ ដើម្បីនៅថ្ងៃក្រោយអាចបន្តបង្រៀនអក្សរខ្មែរដល់កុមារតូចៗនៅក្នុងភូមិរបស់ខ្ញុំ” ធនី បានចែករំលែកដូច្នេះ។

ប្រសិនបើ ធនី ស្វែងយល់វប្បធម៌តាមរយៈអក្សរខ្មែរ គឹមបញ្ញារិទ្ធ នៅភូមិលិចក្ដី ឃុំទីវកឹង បានផ្សារភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយវប្បធម៌ជាតិតាមរយៈរបាំឆៃយ៉ាំ។ តាំងពីអាយុ ១២ ឆ្នាំ បញ្ញារិទ្ធ បានចាប់ផ្តើមរៀនរបាំឆៃយ៉ាំ បន្ទាប់ពីបានឃើញជីតានិងពូៗក្នុងក្រុមហាត់របាំឆៃយ៉ាំនៅមុខផ្ទះ ដោយក្ដីចាប់អារម្មណ៍។ រូបភាពតួអង្គយក្ស នៅក្នុងរបាំឆៃយ៉ាំ កាន់តែធ្វើឱ្យក្មេងប្រុសរូបនេះស្រឡាញ់និងចូលចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។

គឹមបញ្ញារិទ្ធ (ទី១ រាប់ពីឆ្វេង) ក្នុងឱកាសសម្តែងរបាំឆៃយ៉ាំនៅក្នុងវត្តកញ្ចោងកំពង់លាវ។

តាមការណែនាំរបស់លោកគ្រូឧទ្ទេសាចារ្យក្នុងវត្ត ប្អូនបានចូលរួមក្នុងក្រុមរបាំឆៃយ៉ាំរបស់វត្ត ហើយបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយក្រុមរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ គឺមានរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមមានសមាជិក ៦ នាក់ ។ រាល់ពេលហាត់សមមានរយៈពេលប្រមាណ ២ ម៉ោង។ តាមបញ្ញារិទ្ធ របាំឆៃយ៉ាំតម្រូវឱ្យមានការសម្របសម្រួលចុះសម្រុង រវាងការចលនាដៃ ជើងនិងទឹកមុខ។ អ្វីដែលប្អូនចូលចិត្តជាងគេ គឺក្បាច់របាំឆៃយ៉ាំស្គរធំ ហើយសព្វថ្ងៃ បញ្ញារិទ្ធ ក៏ជាអ្នកជួយណែនាំសមាជិកថ្មីៗរៀងរាល់រដូវវិស្សមកាល។ ក្រុមតែងចូលរួមសម្តែងក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យនិងពិធីប្រពៃណីរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ។ “ខ្ញុំចង់រួមចំណែកបន្តិចបន្តួចក្នុងការថែរក្សារបាំប្រពៃណី ដើម្បីឱ្យសំឡេងស្គរនិងតន្ត្រី នៅតែបន្លឺឡើងក្នុងរដូវពិធីបុណ្យរបស់ជាតិយើង ហើយខ្ញុំក៏ចង់ចូលរួមជាមួយក្រុមទៅសម្តែងនៅកន្លែងផ្សេងៗទៀត” បញ្ញារិទ្ធ បានសំណេះសំណាលដូច្នេះ។

តាមរយៈភាសានិងសំឡេងតន្ត្រី សម្រាប់ថាច់ស៊ីណា នៅភូមិស្វាយមីង ឃុំទីវកឹង បានជ្រើសរើសជក់គំនូរដើម្បីរក្សាវប្បធម៌ខ្មែរ។ អស់រយៈពេលជាង ១០ ឆ្នាំដែលបានប្រឡូកក្នុងមុខរបរគូរគំនូរនៅតាមវត្តងារាម ស៊ីណា កាន់តែស្ទាត់ជំនាញក្នុងការគូររូបគំនូរព្រះពុទ្ធ ក្បួរក្បាច់រចនាផ្សេងៗនៅក្នុងទីវត្តអារាមខ្មែរ។

ថាច់ស៊ីណា កំពុងជក់ចិត្តនឹងការគូរគំនូរនៅសក្យមុនីចេតិយ វត្តកញ្ចោងកំពង់លាវ។

ចំណង់ចំណូលចិត្តចំពោះមុខរបរនេះចាប់តាំងពីរៀនថ្នាក់ទី៣ នៅពេលស៊ីណាបានឃើញរូបគំនូរដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារក្នុងពេលទៅវត្តជាមួយគ្រួសារ។ លុះដល់ឆ្នាំរៀនថ្នាក់ទី៥ ស៊ីណា បានទៅសុំរៀនមុខរបរនេះដោយខ្លួនឯងនៅរាល់រដូវវិស្សមកាល។ ដោយមិនខ្លាចការធ្វើដំណើរឆ្ងាយ ស៊ីណា បានស្វែងរកជាងគំនូរនៅទីវកឹង ហើយបន្តចុះទៅខេត្តសុកត្រាំងដើម្បីរៀនជំនាញសិល្បៈគំនូរ។ ព្រះវិហារមួយជាទូទៅត្រូវការពេលជាងមួយឆ្នាំទើបអាចបញ្ចប់ការគូររួចរាល់។ រហូតមកដល់ពេលនេះ ស៊ីណាបានចូលរួមគូរគំនូរនៅព្រះវិហារវត្តខ្មែរ ៩ កន្លែងនិងនៅតាមទីសក្ការបូជាជាច្រើនទៀត ក្រៅពីនេះ បានជួយណែនាំដល់យុវជនជាង ១០ នាក់ឱ្យរៀនមុខរបរនេះ។ អ្វីដែលស៊ីណា ព្រួយបារម្ភ គឺបច្ចុប្បន្នមានកាន់តែតិចអ្នកចាប់អារម្មណ៍រៀនមុខរបរគូរគំនូរ។ “ខ្ញុំសង្ឃឹមថា នឹងមានយុវជនកាន់តែច្រើនចាប់អារម្មណ៍លើមុខរបរនេះ។ ប្រសិនបើអ្នកណាចង់រៀនមុខរបរនេះ អាចមករកខ្ញុំបាន ខ្ញុំត្រៀមខ្លួនបង្រៀនដោយឥតគិតថ្លៃ” ស៊ីណា បានចែករំលែកដូច្នេះ។

យោងតាមថេរដីកាព្រះតេជព្រះគុណ ថាច់ស្វៀង ព្រះចៅអធិការវត្តកញ្ចោងកំពង់លាវ យុវជនខ្មែរជាច្រើនកំពុងកាន់តែសកម្មក្នុងការស្វែងយល់ រៀនសូត្រ និងថែរក្សាតម្លៃប្រពៃណី។ ចាប់ពីការរៀនអក្សរខ្មែរ ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពវប្បធម៌ សិល្បៈ រហូតដល់ការចែករំលែកនិងបង្រៀនអ្វីដែលខ្លួនបានរៀនដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ ពួកគេកំពុងរួមចំណែកធ្វើឱ្យវប្បធម៌ប្រពៃណីបន្តមានវត្តមាននៅក្នុងជីវភាពសហគមន៍។ “ប្រការដែលគួរឱ្យកោតសរសើរ គឺប្អូនៗយុវជនមិនត្រឹមតែរៀនដើម្បីចេះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងចង់អនុវត្ត ចែករំលែកនិងបន្តបង្រៀនដល់អ្នកដទៃ។ នៅពេលយុវជនចាប់ផ្តើមទទួលយកវប្បធម៌ប្រពៃណី ដោយវិធីសាស្ត្ររបស់ខ្លួន តម្លៃទាំងនោះនឹងមានឱកាសកាន់តែច្រើនក្នុងការថែរក្សា និងស្នងបន្តក្នុងជីវភាពនាពេលបច្ចុប្បន្ន” ព្រះតេជព្រះគុណ ថាច់ស្វៀង បានមានព្រះថេរដីកាដូច្នេះ។

ចាប់ពីអក្សរខ្មែរ សំឡេងស្គរឆៃយ៉ាំ រហូតដល់ផ្ទាំងគំនូរនៅលើជញ្ជាំងកុដិសាលា ព្រះវិហារ ចរន្តវប្បធម៌កំពុងត្រូវបានយុវជនទទួលយកនិងបន្តបញ្ជូនតាមវិធីរៀងៗខ្លួន។ ដូច្នេះ តម្លៃទាំងនេះមិនត្រឹមតែត្រូវបានរក្សាទុកប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបន្តមានវត្តមាននៅក្នុងជីវភាពសហគមន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន៕

ពេជ្រ-សឿន

ចែករំលែកអត្ថបទ

ពាក្យគន្លឹះ