ជាង ២៤ ឆ្នាំមកនេះ នៅពេលឆ្នាំសិក្សាបានបញ្ចប់ ក៏ជាពេលដែលលោកគ្រូអាចារ្យ និងអ្នកដែលចេះអក្សរខ្មែរទាំងអស់នៅភូមិបឹងធំ និងភូមិសុកម៉ើយ ឃុំឡុងភូ ទីក្រុងកឹងធើ ផ្អាកការងារផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីចុះទៅតាមភូមិស្រុក ចលនាកូនចៅឱ្យមកថ្នាក់រៀនអក្សរខ្មែរ។ ទោះបីជាបង្រៀនគ្មានប្រាក់ខែក៏ដោយ ប៉ុន្តែ លោកគ្រូនៅតែខិតខំឈរថ្នាក់ ព្រោះការបង្រៀនភាសា និងអក្សរសាស្ត្ររបស់ជនជាតិ មិនត្រឹមតែជាភារកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាបំណងប្រាថ្នាដើម្បីថែរក្សាគ្រឹះសម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយទៀតផង។

ថ្នាក់បង្រៀនអក្សរខ្មែរនៅភូមិសុកម៉ើយ។
បឹងធំ គឺជាភូមិនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល លក្ខណៈធ្វើដំណើរមានការលំបាកច្រើន ធ្វើឱ្យកុមារតូចៗជាច្រើនមិនសូវមានឱកាសបានទៅរៀនអក្សរខ្មែរនៅឯវត្តឡើយ។ ដោយឃើញកុមារជាច្រើនចេះតែនិយាយ ប៉ុន្តែមិនទាន់ចេះអាន និងសរសេរអក្សរខ្មែរ លោកគ្រូនៅទីនេះតែងតែមានកង្វល់ក្នុងចិត្ត។ តាំងពីនោះ ថ្នាក់រៀនអក្សរខ្មែរដោយឥតគិតថ្លៃនារដូវវិស្សមកាល ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងរក្សាបានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមក។ លោកគ្រូអាចារ្យ ឡឹមគិញ ជាអ្នកបង្រៀនអក្សរខ្មែរនៅភូមិបឹងធំ បានចែករំលែក៖ “ជាង ២៤ ឆ្នាំមកនេះ ឱ្យតែសិស្សឈប់សម្រាករដូវវិស្សមកាល គឺខ្ញុំក៏ទៅជួបចាងហ្វាងសាលា ដើម្បីសុំខ្ចីសាលារៀនបង្រៀនអក្សរខ្មែរដល់ប្អូនៗភ្លាម។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ មានសិស្សជាង ១២០ នាក់មកចូលរៀន ចាប់ពីថ្នាក់ទី ១ ដល់ថ្នាក់ទី ៥ ហើយចាប់ផ្តើមរៀនពីម៉ោង ៣ ដល់ម៉ោង ៥ ល្ងាច។ ទោះបីជាថ្នាក់រៀនរដូវវិស្សមកាលក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្អូនៗរៀនសូត្រយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ណាស់ គ្រាន់តែប្រហែល ២ ខែប៉ុណ្ណោះ គឺប្អូនៗជាច្រើនអាចអាន និងសរសេរអក្សរខ្មែរបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ ខ្ញុំមានមោទនភាព និងកិត្តិយសណាស់ ដោយបានរួមចំណែកជួយដល់កូនចៅខ្មែរនៅភូមិបឹងធំឱ្យចេះអក្សរសាស្ត្រជាតិ”។
ជាងពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក រួមដំណើរជាមួយលោកគ្រូអាចារ្យ ឡឹមគិញ ព្រមទាំងមានលោកគ្រូៗដែលចេះអក្សរខ្មែរទៀតផង។ ថ្ងៃធម្មតាពួកគាត់ឈរថ្នាក់នៅឯសាលា លុះដល់រដូវវិស្សមកាល លោកគ្រូៗក៏បានស្ម័គ្រចិត្តចំណាយពេលវេលា ដើម្បីបង្រៀនអក្សរខ្មែរដោយឥតគិតថ្លៃដល់ប្អូនៗទៀតផង។ គ្មានប្រាក់ខែ គ្មានរបបឧបត្ថម្ភ ម្នាក់ៗតែងតែស្វ័យរៀបចំ បង្រៀន អត់ធ្មត់ណែនាំសិស្សានុសិស្សនូវរបៀបបញ្ចេញសំឡេង ផ្សំប្រកប និងផ្ចិតផ្ចង់សរសេរតួអក្សរនីមួយៗ។ លោកគ្រូ គឹម មិញហាយ ដែលចូលរួមបង្រៀនអក្សរខ្មែរនៅបឹងធំជាង ២៤ ឆ្នាំមកហើយ ឱ្យដឹង៖ ចំពោះលោកគ្រូ ការឈរថ្នាក់នារដូវវិស្សមកាល មិនត្រឹមតែជាសកម្មភាពស្ម័គ្រចិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាវិធីរួមចំណែកកម្លាំងកាយចិត្ត ដើម្បីអភិរក្ស ភាសា និងអក្សរសាស្ត្ររបស់ជនជាតិទៀតផង។ លោកគ្រូ ហាយ បានរៀបរាប់៖ “ថ្ងៃធម្មតាខ្ញុំបង្រៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា ដល់រដូវវិស្សមកាល ខ្ញុំស្ម័គ្រចិត្តឈរថ្នាក់បង្រៀនអក្សរខ្មែរដោយឥតគិតថ្លៃឱ្យប្អូនៗនៅតាមភូមិស្រុក។ ចំពោះកុមារតូចៗ ការរៀនដំបូងនៅមានការងីងើ ព្រោះមិនទាន់ចេះអក្សរ ប៉ុន្តែតាមរយៈភាពជិតស្និទ្ធ និងការយកចិត្តទុកដាក់បង្រៀនផ្ទាល់ពីខ្ញុំ ប្អូនៗក៏ចាប់ផ្តើមចូលចិត្តការរៀនអក្សរខ្មែរជាបណ្តើរៗ។ ដោយសារមានថ្នាក់រៀនរដូវវិស្សមកាល មកដល់ពេលនេះ កូនចៅខ្មែរនៅតាមភូមិស្រុកសុទ្ធតែចេះនិយាយ ចេះអាន និងចេះសរសេរអក្សរខ្មែរ។ នោះគឺជាក្តីរីករាយ និងសុភមង្គលរបស់គ្រូបង្រៀន នៅពេលបានរួមចំណែកជួយដល់ជំនាន់ក្មេងៗក្នុងការអភិរក្សភាសា និងអក្សរជនជាតិ”។

លោកគ្រូ គឹមហាយ ថតរូបជាមួយសិស្សដែលទទួលអំណោយ និងលិខិតបញ្ជាក់សម្រេចចំណាត់ថ្នាក់ពូកែនូវពេលបញ្ចប់ថា្នក់រៀនអក្សរខ្មែររដូវវិស្សមកាល។
ពីភូមិបឹងធំ ស្មារតីស្ម័គ្រចិត្តបណ្តុះអក្សរខ្មែរ ក៏បានសាយភាយទៅដល់ភូមិសុកម៉ើយ។ ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ឱ្យតែរដូវវិស្សមកាលមកដល់ គឺភូមិបើកថ្នាក់រៀនអក្សរខ្មែរចំនួន ៥ ថ្នាក់ ឱ្យដល់សិស្សជាង ១២០ នាក់នៅតាមភូមិស្រុក។ ដើម្បីមានថ្នាក់រៀនទាំងនេះ គឺត្រូវឆ្លងកាត់ដំណើរការចលនា និងការសាមគ្គីគ្នារបស់អ្នកមានប្រជាប្រិយ ព្រមទាំងលោកគ្រូៗដែលចេះអក្សរខ្មែរ។ លោកគ្រូ ថាច់ ហ្វាងស្វឹង គឺជាអ្នកម្ចាស់ការចលនាកូនចៅឱ្យមកផ្ទះរៀននិងបង្រៀនអក្សរខ្មែរនៅនឹងផ្ទះតែម្តង។ តាំពីនោះ ថ្នាក់បង្រៀនអក្សរខ្មែរនៅស្រុកម៉ើយ ក៏បានរក្សាមកទល់សព្វថ្ងៃនេះ។ លោកគ្រូ ស្វឹង បានឱ្យដឹង៖ “ឆ្នាំដំបូង ខ្ញុំចលនាបានសិស្សជាង ៥០ នាក់មករៀនអក្សរខ្មែរនៅឯផ្ទះ។ ដោយឃើញចំនួនសិស្សមករៀនកាន់តែច្រើនឡើងៗ ដូច្នេះអ្នកមានប្រិយភាព នៅក្នុងភូមិ បានទៅជួបចាងហ្វាងសាលា ដើម្បីសុំខ្ចីសាលាបឋមសិក្សា ឡុងភូ C និងចលនា លោកគ្រូៗដែលចេះអក្សរខ្មែរឱ្យមកចូលរួមបង្រៀន។ ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ លោកគ្រូៗសុទ្ធតែបានស្ម័គ្រចិត្តបង្រៀនដោយឥតគិតថ្លៃទាំងអស់ ដូច្នេះកូនចៅខ្មែរនៅភូមិសុកម៉ើយ បានចេះអាន និងចេះសរសេរអក្សរខ្មែរ។ បានឈរថ្នាក់បង្រៀននារដូវវិស្សមកាល ខ្ញុំមានមោទនភាពណាស់ ហើយនឹងបន្តរួមដំណើរជាមួយប្អូនៗ នៅបណ្តារដូវវិស្សកាលបន្តបន្ទាប់ទៀត”។
ជាង ២៤ ឆ្នាំកន្លង បណ្តាលោកគ្រូនៅភូមិបឹងធំ និងភូមិសុកម៉ើយ នៅតែបន្តធ្វើការងារបង្រៀនអក្សរខ្មែរដល់កូនចៅនៅតាមភូមិស្រុកដោយស្ងៀមស្ងាត់។ ចំពោះពួកគាត់ ក្តីរីករាយធំបំផុត គឺបានឃើញសិស្សានុសិស្សអានបានមួយតួរអក្សរខ្មែរ សរសេរបានឈ្មោះខ្លួនឯង និងយល់ដឹងបន្ថែមពីប្រពៃណីរបស់ជនជាតិ។ ដូច្នេះហើយ នៅពេលរសៀលរដូវវិស្សមកាលនៅតាមភូមិស្រុកឡុងភូ លោកគ្រូដែលស្ងៀមស្ងាត់ទាំងឡាយនោះ នៅតែបណ្តុះអក្សរ បណ្តុះក្តីស្រឡាញ់ដើមកំណើត ដើម្បីឱ្យភាសានិងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ បន្តបានការថែរក្សាឆ្លងកាត់តាមរយៈពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ៕
យ្វីអាញ-មេងលី