មិនត្រឹមតែជាប្រភេទកីឡាបញ្ញា ដែលជួយលត់ដំការគិតពីយុទ្ធសាស្ត្រនិងភាពអត់ធ្មត់ប៉ុណ្ណោះ ទេ អុកចត្រង្គនៅថែមទាំងជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីដ៏វិសេសវិសាលរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរណាមបូទៀតផង។ បច្ចុប្បន្ន កីឡាមួយនេះតែងបានសហគមន៍ថែរក្សានិងអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

ការប្រកួតអុកចត្រង្គបានគណៈកម្មាធិការប្រជាជនឃុំធ្វឹងហ្វា ទីក្រុងកឹងធើ ចាត់តាំងឡើងដើម្បីអំណរថ្ងៃបុណ្យមហាសាមគ្គីទូទាំងជនជាតិ។
ធ្លាប់ចូលរួមនិងឈ្នះរង្វាន់ជាច្រើនក្នុងការប្រកួតតាមភូមិភាគ ពូទ្រីវអាញ់ទុង នៅ ភូមិភឿកធ្វឹង ឃុំធ្វឹងហ្វា បានលេងអុកចត្រង្គអស់រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំមកហើយ។ ចំពោះពូ អុកចត្រង្គមិនត្រឹមតែជាល្បែងកម្សាន្ត បន្ទាប់ពីពេលធ្វើស្រែចម្ការប៉ុណ្ណោះទេ វានៅទាំងមានលក្ខណៈល្អប្រពៃនិងជាតម្លៃប្រពៃណីដ៏យូរលង់របស់ជនរួមជាតិខ្មែរ។ ពូទុង ឱ្យដឹង៖ “កាលពីតូច ខ្ញុំតែងអង្គុយមើលឪពុកនិងពូៗក្នុងភូមិលេងអុក មើលយូរៗទៅក៏ចេះលេងតិចតួចដោយខ្លួនឯង។ អុកចត្រង្គមើលទៅហាក់ដូចជាសាមញ្ញ ប៉ុន្តែដើម្បីជ្រើសរើសដើរក្រឡាឱ្យបានល្អ ទាមទារឱ្យអ្នកលេងត្រូវមានយុទ្ធសាស្ត្រ គិតគូរឱ្យបានម៉ត់ចត់និងគិតសញ្ជឹងឱ្យបានល្អិតល្អន់...”។
ល្បែងអុកចត្រង្គរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរ មានវិធីសាស្រ្តលេងមិនសូវស្មុគស្មាញប៉ុន្មានទេ ក្តារអុកចត្រង្គមាន ៦៤ ក្រឡា ហើយម្ខាងៗមានគ្រាប់អុក ១៦ គ្រាប់ ដែលស្រដៀងនឹងអុកអន្តរជាតិ រួមមាន៖ ត្រី (កូន) ទូក សេះ គោ (ត្មាត) នាង (អគ្គី) និងអង្គ (ស្តេច)។ ការរៀបចំគ្រាប់អុកក៏ មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងអុកអន្តរជាតិ ដែរ៖ ជួរក្រោមរួមមាន ទូក សេះ គោ នាងនិង អង្គ ចំណែកជួរខាងលើមានគ្រាប់ត្រី ៨ គ្រាប់ ប៉ុន្តែ ត្រូវបានដាក់ឃ្លាតគ្នាមួយជួរ។ ចំណុចខុសគ្នា ត្រង់ច្បាប់នៃការដើរ៖ គ្រាប់នាងនិងគ្រាប់គោ អាចដើរបានត្រឹមតែមួយក្រឡាម្តងៗប៉ុណ្ណោះ។ បើប្រៀបធៀបជាមួយអុកអន្តរជាតិ អុកចត្រង្គមិនមានភាពខុសគ្នាច្រើនទេ ទាំងការរៀបចំនិងច្បាប់លេង ចំណុចខុសគ្នាដែលសំខាន់បំផុតគឺស្ថិតនៅលើរូបរាងនៃគ្រាប់អុក។
បច្ចុប្បន្ន ដើម្បីបម្រើចំណូលចិត្តរបស់កីឡាករ និងអ្នកស្រឡាញ់កីឡានេះ ល្បែងអុកចត្រង្គតែង បានភូមិភាគចាត់តាំងប្រកួតនៅបណ្តាពិធីបុណ្យទាននានា ដូចជា៖ បុណ្យអកអំបុក ថ្ងៃបុណ្យ មហាសាមគ្គីទូទាំងជនជាតិនិងបណ្តាសមយុទ្ធកីឡានាឱកាសបុណ្យទាន បុណ្យចូលឆ្នាំ។ បងលីដាយឡុក នៅភូមិដៃដូនអ៊ុយ ឃុំមីហឿង ឱ្យដឹង៖ “ខ្ញុំលេងអុកចត្រង្គជិត ៣០ ឆ្នាំហើយ ធ្លាប់ចូលរួមនិងទទួលបានរង្វាន់មួយចំនួនដែលភូមិភាគចាត់តាំងដូចជា៖ រង្វាន់លេខ ២ ថ្នាក់ស្រុក ចំនួន ១ រង្វាន់លេខ ១ ប្រកួតក្រុមចំនួន ១ និងរង្វាន់លេខ ៣ ប្រកួតទោលថ្នាក់ខេត្តចំនួន ១។ ជាធម្មតា ពេលទំនេរយើងខ្ញុំតែងជួបជុំគ្នាលេងពីរបីក្តារដើម្បីកម្សាន្ត ប៉ុន្តែនៅពេលចូលរួមការប្រកួត ទើបយើងខ្ញុំហ្វឹកហាត់រាល់ថ្ងៃដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុត”។
ដើម្បីថែរក្សានិងពង្រីកប្រភេទកីឡាបញ្ញាប្រពៃណីនេះ មានក្រុមអ្នកលេងអុកចត្រង្គជាច្រើន នៅលើភូមិឋានទីក្រុងកឹងធើ បានបង្កើតឡើងនិងរក្សាសកម្មភាព ដោយមានកីឡាកររាប់សិបនាក់ចូលរួម។ ការអភិវឌ្ឍល្បែងអុកចត្រង្គ ក៏មានន័យ នឹងការរក្សានូវលក្ខណៈប្រពៃរបស់សហគមន៍ ជាខ្សែចំណងតភ្ជាប់វប្បធម៌និងបង្ហាញពីអត្ត សញ្ញាណដ៏វិសេសវិសាលក្នុងជីវភាពស្មារតីរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរផងដែរ៕
ថាញវ៉ាង-ដាលីន