Thứ bảy, 22/07/2017 - 3 giờ 41
Liên kết website
 
Phóng sự  
Người mang lại nụ cười đằng sau tiếng khóc
Chủ nhật, 19/03/2017 08 giờ 28 GMT+0

 

Đó là người phụ nữ đă mang gần 2 ngàn người đến với cuộc sống này, đă giúp bao phụ nữ được vuông tṛn hạnh phúc làm mẹ. Giữa thời chiến tranh, thiếu thốn, bà đă trở thành người ơn của biết bao người.

Người mà chúng tôi nhắc đến là cụ bà Nguyễn Thị Phàn (1920-2003), ở ấp Bến Bào, xă Vĩnh Lộc A, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu. Dân trong vùng gọi bà là Mụ Sáu với ví von "người mang lại nụ cười đằng sau tiếng khóc".

Sinh con là chuyện hệ trọng của người phụ nữ, trải qua bao cung bậc cảm xúc từ đau đớn, lo âu đến hạnh phúc. Dân gian ví von ấy là những lần phụ nữ "đi biển cút côi một ḿnh". Chúng tôi viết bài này trong bối cảnh mấy mươi năm về trước, ở những vùng nông thôn, thời mưa bom lửa đạn, đường đi toàn rừng rậm, vắng bóng cơ sở y tế, những bà mụ chính là "cứu tinh", dắt d́u cùng thai phụ "đi biển có đôi".

Dân gian Nam bộ luôn dành cho bà mụ một vị trí đặc biệt. Truyền thuyết dân gian có nhiều câu chuyện về các bà mụ không quản khuya sớm, hiểm nguy đi giúp người sinh nở. Có bà mụ ở Nam bộ từng được vua Tự Đức đă Ban sắc "Ân đức độ nhân" để ghi công đức. Hai từ "bà đỡ" giờ trở thành thành ngữ chỉ những người có vai tṛ đằng sau giúp đỡ, hỗ trợ cho người khác thành công một việc nào đó. Nhà giáo Lê Văn Quới, người am hiểu văn hóa Nam bộ ở Cần Thơ, từng kể với chúng tôi rằng, tục Tết Mụ ở Nam bộ có từ lâu đời, là sự nhớ ơn công khó nhọc của người đă cắt rốn, nâng đỡ ḿnh đến với cơi nhân trần.

Bà đỡ của hai ngàn công dân

Tản mạn một chút để thấy vị thế của bà Mụ thời trước được kính trọng đến nhường nào. Cụ bà Sáu Phàn cũng là một người như thế. 20 năm về trước, về vùng huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu và huyện G̣ Quao, tỉnh Kiên Giang hỏi nhà Mụ Sáu th́ rất đông người biết. Chúng tôi có dịp tiếp xúc với bà thời gian dài trước khi bà qua đời và qua lời kể của cô Nguyễn Hồng Đượm (Út Đượm, 60 tuổi), con gái và cũng là người nối nghiệp Mụ Sáu. Cô Út Đượm kể rằng, cơ duyên làm mụ của bà Sáu từ một lần bị bệnh, đi chữa ở một điểm y tế khu vực Vịnh Chèo (thuộc địa phận Hậu Giang bây giờ) và học nghề đỡ đẻ, khoảng năm 1952, khi cô Út c̣n chưa ra đời. Vậy rồi bà Sáu đi làm thiện nguyện giúp đời măi đến khi già yếu mới thôi. Khi cô Út tṛn 18 tuổi, bà Sáu truyền nghề và thế là… "nhà có hai bà mụ"!

Ngước nh́n di ảnh mẹ cười hiền trong làn khói nhang bảng lảng, cô Út kể rằng bà Sáu nắm giữ những tri thức dân gian rất hay. Phụ nữ mang thai tầm 2-3 tháng nhưng bị yếu bà có toa thuốc dưỡng rất hiệu nghiệm; thai 7-8 tháng th́ có toa thuốc giúp thai khỏe, sinh mau, an toàn. Bà không hốt mà ra toa để người nhà ra tiệm thuốc Bắc danh tiếng để hốt. Thai phụ động thai, sụt thai bà có phương pháp sửa bụng; thai bị nhau choàng cổ cũng gỡ ra một cách dễ dàng… Đó là những kinh nghiệm qua thực tiễn, an toàn và khoa học mà minh chứng là chưa hề có một tai biến thai sản nào xảy ra dưới tay bà Mụ Sáu. Cô Út Đượm kể: "Má rất kỹ lưỡng, đến nhà người sinh là yêu cầu nấu nước sôi, chế rượu gốc (nồng độ cao, khử trùng hiệu quả- NV) vào bộ dụng cụ rồi chưng cách thủy để tiệt trùng".

 Cô Út Đượm cũng học nghề đỡ đẻ từ mẹ và đă giúp bao thai phụ vùng quê được “mẹ tṛn con vuông”.

Thời gian dài bà Sáu, cô Út cùng làm nghề với nhẩm tính đă đỡ đẻ cho không dưới 3 ngàn em bé, trong đó bà Sáu làm mụ cho gần 2 ngàn công dân. Ông Đặng Văn Nhỏ, người dân địa phương thân thiết với mụ Sáu, đưa ra con số: "Chỉ tính người từ 20 tuổi đến 60 tuổi ở ấp Bến Bào, có đến hơn 90% được mẹ con cô Út đỡ đẻ". Thật vậy ở ấp Bến Bào, có những câu chuyện như bà Sáu sanh cho cô Tư Đầy, nay đă "thất thập", rồi sanh luôn cho các con của cô; có những gia đ́nh 12, 13 người con đều được bà Sáu giúp "mẹ tṛn con vuông". Cô Út cứ nhớ măi lời mẹ nói thuở xưa, mỗi lần đỡ đẻ căng thẳng vô cùng. Bà mụ, thai phụ lẫn người nhà phập phồng lo lắng rồi khi tiếng trẻ thơ khóc ̣a, ai cũng cười măn nguyện.

Ông Đặng Văn Nhỏ kể: "Tôi có 5 người con, đều do một tay Mụ Sáu giúp đỡ, bất kể đêm hôm". Thời trước, khi thai phụ chuyển dạ, gọi là "có dấu sanh", chuyện đầu tiên người ta nghĩ đến là đi rước mụ. Phương tiện chủ yếu là xuồng bơi hay lội bộ băng rừng. Cô Út Đượm nhớ lại, thời chiến, bà Sáu đỡ đẻ trong hầm núp, dưới làn bom là chuyện "cơm bữa". Có khi xuồng bơi trong kinh Bà Từ, trực thăng phát hiện pha đèn khiến người rước mụ và bà mụ phải nhận ch́m xuồng giấu rồi trốn vào đám lá dừa nước. Trực thăng đi rồi th́ lắc nước xuồng bơi tiếp. Rồi có những ngày "đụng sô" khi vừa sinh cho thai phụ này th́ có người khác chờ sẵn để rước đi đỡ đẻ tiếp, cả ngày không hột cơm trong bụng. Vậy mà mụ Sáu, cô Út vẫn vui, vẫn nhiệt tâm, bởi hơn ai hết, họ thấu hiểu nỗi gian nan của người mẹ sinh con thời thiếu thốn. Cô Út kể vui, có anh nọ bơi chiếc xuồng be mười kèm (tức loại khá lớn, lại được kèm ván để chở đồ nhiều nhưng sẽ lướt chậm) nhưng bơi "bay bay" trên mặt nước; hay có anh v́ sợ vợ "đẻ rớt" nên luưnh quưnh bơi không được liền phóng xuống sông đẩy "cà hụp cà hửi"… nh́n tức cười nhưng thấy thương sự chân chất và nghĩa tào khang.

Đổi nhân lấy nghĩa

Cô Út Đượm nói rằng, nếu tính tổng thời gian mẹ con cô giúp sanh nở chắc ngót nghét gần trăm năm, với không dưới 3 ngàn em bé ra đời. Nhưng chưa bao giờ mẹ con cô lấy một đồng nào của bà con. Cô nói rằng đó là nghiệp đời "đổi nhân lấy nghĩa", nghĩa là mẹ con cô làm chuyện nhân đức để đổi lấy t́nh yêu thương, sự tôn kính của bà con.

Mấy lần tôi có dịp dự ngày giỗ của bà Sáu. Bữa cúng cơm ấm áp nghĩa xóm t́nh làng có con cháu và cả những người từng được bà Sáu đỡ đẻ. Họ tụ hội về đây, thắp cho bà Sáu nén nhang và nhắc lại những kỷ niệm ân t́nh về người đă cùng ḿnh "vượt cạn", chí ít một lần, nhiều th́ một chục… có dư! Ba ngày Tết năm nào cũng vậy, căn nhà của cô Út vang tiếng nói cười, có trẻ thơ, có người đầu bạc, quây quần về để "Tết Mụ" theo đúng phong tục người xưa. Cô Út Đượm nhẩm tính Tết nào cũng có hàng trăm người, đông nhất là mùng Ba bởi theo quan niệm "Mùng Ba Tết Mụ". Món quà của người dân nghèo với nhau đơn giản chỉ là bọc thèo lèo, mớ cá đồng, vài ngàn đồng trà, đôi ba lít nếp… hay quư nhất cũng chỉ là cái gị heo và bọc củ cải muối… nhưng cái t́nh th́ khiến ai cũng rưng rưng. Nhiều lần tôi chứng kiến nhà bà Sáu đầy một lu thèo lèo, bánh mứt của bà con đem tết nhưng rồi bà lại chia cho khắp xóm; có khi bộ ván đổ đống khoai đầy tràn do bà con "có ǵ cho nấy". Đi Tết Mụ, họ không quên ẵm, dắt những đứa con thơ ra mắt bà Sáu, để bà mừng đứa bé "đỏ hỏn" ngày nào giờ đă cứng cáp, lớn khôn. Với họ, bà mụ là người ơn.

Thấy bà Sáu ra đường, người lớn, trẻ nhỏ kính cẩn cúi đầu chào. Ngày bà mất, mấy ngày đêm tang chế đều đông rần người viếng. Chỉ tay về phía bến sông trước nhà, cô Út Đượm kể rằng, bến sông do những người đàn ông trong làng như Năm Lê, Út Nhân, Tư Nhựt… rủ nhau đào cho bà Sáu mấy mươi năm trước để giúp bà lên xuống xuồng đi đỡ đẻ dễ dàng. Mấy công ruộng bà Sáu làm từ gieo mạ, cấy lúa đến gặt lúa, suốt lúa… đều có người làm giúp. "Đó là cách trả công thiệt t́nh và thấy thương đứt ruột"- cô Út Đượm nói vậy.

* * *

Gần 20 năm nay, bà Sáu rồi sau này là cô Út đă giải nghệ với lời nói vui rằng đă "hoàn thành sứ mệnh lịch sử". Ai có nhờ, cô Út đều khuyên nên đến cơ sở y tế với phương tiện đầy đủ sẽ tốt hơn cho mẹ và bé. Những kỷ niệm làm mụ một thời cô Út khép vào kư ức riêng ḿnh và để măi nhớ về người mẹ với tục danh "Bà Mụ Sáu".

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH

           


loading...

Các tin đã đưa:  
Nhớ lại thời làm báo xuân trong kháng chiến chống Mỹ-Diệm (24/01/2017)
Nhật kư Bên ḍng Mê Công (07/01/2017)
Nhật kư Bên ḍng Mê Công (06/01/2017)
Thanh niên đồng bằng trên đường khởi nghiệp (01/11/2016)
Thanh niên đồng bằng trên đường khởi nghiệp (01/11/2016)
Thanh niên đồng bằng trên đường khởi nghiệp (31/10/2016)
Tôi đi học... cười! (03/10/2016)
Cần Thơ, cà phê phố… (31/05/2016)
Cần Thơ
cà phê phố…
(29/05/2016)
Mùa sa mưa (28/05/2016)

TIN VẮN

 Philippines. Theo kết quả một cuộc thăm ḍ độc lập công bố ngày 17-7, có tới 82% số người Philippines được hỏi đánh giá cao thành quả của Tổng thống nước này Rodrigo Duterte sau một năm lănh đạo đất nước. Chỉ có 5% không hài ḷng, trong khi 13% không đưa ra câu trả lời dứt khoát. Cuộc thăm ḍ trên do hăng Pulse Asia Inc. tiến hành, và ông Duterte có tỷ lệ ủng hộ cao nhất trong số các quan chức chính phủ được đưa ra trong thăm ḍ.

 Thái Lan. Ngày 17-7, luật mới của Thái Lan về quản lư Cục Tài sản Hoàng gia (CPB) đă bắt đầu có hiệu lực, theo đó Nhà Vua Maha Vajiralongkon toàn quyền kiểm soát tài sản Hoàng gia trị giá hàng tỉ USD. Thay đổi lớn nhất trong luật mới, được Quốc hội Thái Lan thông qua hồi tuần trước, là trao quyền cho Nhà Vua chỉ định tất cả các thành viên của ủy ban giám sát CPB.

 EU. Liên minh châu Âu (EU) ngày 17-7 thông báo áp đặt trừng phạt đối với 16 cá nhân là quan chức cấp cao trong quân đội Syria và các nhà khoa học được cho là liên quan tới các vụ tấn công bằng vũ khí hóa học tại nước này. Quyết định này nâng tổng số cá nhân và tổ chức Syria bị EU trừng phạt lên 255 người và 67 tổ chức.

T.T (Theo TTXVN)

MỚI CẬP NHẬT
 Thời cơ đón sóng đầu tư mới
 Người thương binh tận tụy
 Sử dụng biểu tượng chữ thập đỏ đúng quy định
 Góp phần xây dựng đô thị văn minh
 Giảm cân hiệu quả bằng cách ăn bữa sáng thịnh soạn
   CÔNG LUẬN QUAN TÂM
Thời cơ đón sóng đầu tư mới
Phú Quốc hướng đến đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt
Tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi
Thí sinh cần lưu ư
Cần định hướng đúng và hỗ trợ phù hợp
Tương tác, chia sẻ kinh nghiệm để cùng phát triển
Nỗ lực ngăn chặn khai thác cát trái phép
Cần gỡ "vướng" để kiểm soát chặt thị trường
Báo động bệnh viêm năo Nhật Bản
Để chợ nổi trở thành điểm hấp dẫn, níu chân du khách
Bế mạc kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố
Phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế -xă hội đă đề ra
Đề ra giải pháp đồng bộ, quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm 2017
Dân chủ, thẳng thắn, giải quyết cơ bản vấn đề đặt ra
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ tŕ họp Chính phủ về xây dựng thể chế